GENLEŞME - İSİMLETİMİ
118
10.
L
L
M
Soru - Çözüm
11. Bir tahta kalasın boyu metal bir cetvelle TC
de d, , —200Cde , 200Cde da uzunluğun-
da ölçülüyor.
Buna göre, dl,d2, d, arasındaki İlişki
nasıldır?
C) d2'd3şd,
Bir metal cetvelin sıcaklığı artarsa yapacağı
ölçüm küçülür, soğursa yapacağı ölçüm büyür.
Cetvelin boyu sıcaklıkla değişeceği için tahtanın
boyu farklı ölçülür. Cetvel -TC de en kısa boya
sahip olacağından tahtayı en uzun ölçer, 20'C de
ise boyu en uzun olacağından tahtayı en kısa öl-
çer. Buna göre; d, » d, olur.
Yanıt B
119
12.
K
13.
L
K
Levha
Küre
Eşit boy ve kalınlıktaki K, L ve M metal
çubukları birer uçlarından sabitlenerek
destekler üzerinde dengeleniyor.
Çubukların sıcaklıkları arttığında çubuk-
tarın oklar yönünde dönerek denge
bozuluyor. Buna göre çubukların genleşme
katsayıları arasındaki İlişki
nasıldır?
Çubukların boyca genleşmesi ALzLoXAT İle ifade
Birbirine perçinlenmiş K, L ve M metal
çubukları T, sıcaklığında doğrusaldır.
Çubuk Ta sıcaklığına kadar ısıtıldığında
şekildeki görünümü alıyorsa metallerin
genleşme katsayıları arasındaki
ilişki nasıldır?
Metal çiftleri Işıtıldığında genleşme katsayısı bü-
yük Olan dışta kalacak şekilde, soğutulduğunda
İse İçte kalacak şekilde çubuk eğilir.
Sağutulursa
Isıtılırsa
olsun
p
ı.
p
p
p
İlk durumda çubuklar dengedeyken ağırlıklarının
desteğe göre momentleri eşit olmalıdır. Sıcaklık
arttığında çubukların boyları uzayacağından
dengesi oklar yönünde bozulması için Şekil l'de K,
L'den Şekil İl'de ise L, M'den daha çok uzamalıdır.
Buna göre, genleşme katsayıları ol-
malıdır.
Yanıt A
Birbirine perçinlenmiş metal çiftleri ısıtıldıklarında
genleşme katsayısı büyük Olan daha çok uzaya-
cağından dışta kalacak şekilde eğriselleşir. Buna
göre K-M arasında K dışta kaldığı için
L-M arasında M dışta kaldığı için Olur.
Buna göre olur.
Yanıt B
Öğrenciler Işıtıcın tâ_
*ısmına • bâ
İçerishe sıcak hava- g'
mesOle balımdaki
'eşmenin nas!' Ç ğeİ
İeştiğini gözleİnIş•dİ
bi Çgny yapmaktadı_
Oda sıcaklığında yarıçapları eşit Olan L levhası
ve M küresi K halkasından geçebilmektedir.
Ortamın sıcaklığı arttırıldığında K halkasından
L levhası geçemezken, M küresi çok rahat
geçmektedir.
Buna göre cisimlerin genleşme katsayılara
İlişki nasıldır?
Bu tür halkadan geçme sorularında sadece yan-
çaplarındaki büyümeye yani yarıçaplarındaki boy-
ca uzamaya bakılır,
AT ve aynı Olduğu İçin yarıçap-
lanndaki artış A'yı verecektir. Başlangıçta L ve
M, K'nın İçinde rahat geçebiliyorsa hepsinin
yarıçapları eşittir. Sıcaklık arttırıldığında L levhası
K halkasından geçemiyorsaru olmuş, yani L
levhası daha çok genleşmiş (XL M küresi
de çok rahat geçiyorsa Olmuştur. Yani K
halkası daha çok genleşmiş (AK » İM) dir. Buna
göre; XL Olur.
Yanıt C
İ•dğtal çiffleri birbirlerine-, tuttgd_jlLj
değiştirilirke,ğâtireş'
Satsaydan farklı Olduğünda_ gahlğ
İneleri farklı olur.3u fark
buldann eğilmesine nçden
