Fiziki Yapı-Toplurnsal Yaşam, Nüfus, Köy-Kent
4. 2003 yılı verilerine göre Türkiye'de işlenen suç-
lann büyük çoğunluğunu asayiş suçları oluş-
turmaktadır. Bunlar, şahsa karş ve mala karşı
işlenen suçlar olarak İki grupta değerIendirile-
bilir. Mala karşı olan hırsızlık, dolandırıcılık,
gasp gibi suçların büyük çoğunluğunun şehir-
lerde, özellikle de şehirleşme oranı ve sosyöe-
konomik gelişmişlik düzeyi yüksek, nüfusu bir
milyonu aşan şehirlerde işlendiği görülmekte-
dir. Şahsa karşı şlenen hakaret, rehin alma,
yaralama, tehdit vb. suçların da yarısı bu şehir-
lerde gerçekleşmiştir.
Bu veriler kentlerle ilgili aşağıdaki yargılardan
hangisini desteklemek için kullanılabilir?
A) Kentlerde sosyal tabakalar arası farklılıklar
daha belirgindir,
B) Kentlerde uzmanlaşmaya dayalı iş bölümü
C) Kentlerdeki ekonomik zenginlik bireyi Öz-
gürleştirir.
D) Kalabalık nüfuslu kentlerde toplumsal kont-
rol zayıflar.
E) Büyük şehirlerin sürekli göç alması nüfusu
heterojenleştirmjştin
(2011-LYS)
5. Kentleşme sadece nüfus birikimi değil, bir ülke-
nin teknolojik, ekonomik Ve toplumsal yapısında
oluşan değişimlerin sonucunda ortaya çıkan
evrensel bir süreçtir. Aynı zamanda kentleşme,
toplumun ekonomik, sosyal, siyasal yapısında
ve toplumu oluşturan bireylerin tutum ve davra-
nışlannda değişmelere yol açabilmektedir.
Böyle düşünen bir sosyoloğun, toplumsal
olayları ele alışında hangi yaklaşımı benimse-
diği söylenebilir?
A) Kurumların değişme hızının farklı olabileceği
göz önünde bulundurulmalıdır.
B) Olaylara değer yargılarından arınarak yakla-
şimalidir.
C) İncelenecek toplumsal olayın sınırları belir-
lenmelidir.
D) Yeri, zamanı belli toplumsal olaylar hareket
noktası olmalıdır.
Toplumsal olaylar değişkenlerin karşılıklı etki-
leşimiyle açıklanmalıdır.
(2010-LYS)
192
l.
2.
Bölüm 3
ÖSS SORULARI
Doğu Sibirya'da yaşayan Evenlerin en önemli
geçim kaynağı avcılıktır. Hayvanların eti yiyecek,
derisi giyecek olarak, boynuzlan da çeşitli süs
eşyası ya da aletlerin yapımında kullanılır. Ancak
gelenekler avlanmada bazı sınırlamalar getirir.
Örneğin, yavrulu dişi hayvanların avlanması
yasak, ihtiyaçtan fazla hayvan avlamak ise
büyük günah sayılmaktadır. Çünkü onların inanç-
tarına göre, avlanan hayvan avcının mülkü değil,
av ruhunun hediyesidir.
Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine
ulaşılamaz?
A) Ekonomik koşullar kültürü şekillendirir.
B) Toplumsal kurumlar birbirini etkiler.
C) Az gelişmiş toplumlarda yüz yüze ilişkiler
yoğundur.
D) Yaşanılan coğrafya üretim biçimini belirler.
E) Toplumsal kontrol üretimin devamını Sağlar.
(2009-ösş)
"Ordu'nun dereleri, aksa yukarı aksa"
"fiu Fırat'ın suyu, akar derindir"
"Kar mı yağdı Kütahya'nın dağına"
Yukarıda verilen farklı türkülere ait dizeler
aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
A) İnsanlar yaşadığı çevreyi değiştirir.
B) Sanat kültürel birikimin ürünüdür.
C) Türküler, kültürün zenginliğinin göstergesidir.
D) Yaşanılan coğrafya kültürü etkiler.
E) Sanat toplumsallaşmayı artırır.
(2008-öss sos-2)
Bölüm 3
3.
4.
Kış mevsiminin uzun ve soğuk olduğu Erzu-
rum'da yaşam daha çok kapalı mekanlarda
geçer. Bu mekanlar arasında, kahvehanelerin
ayrı bir önemi vardır. Bazılarında bir şeyler oku-
nabilir, seyyar satıcıların uğrak yeri olan bazıla-
rında alış veriş yapılabilir, bazılarında âşık atış-
malan dinlenir ve toplumsal konularda yorumlar
yapılır. Kış mevsiminin bu kadar uzun ve sert
geçmediği yörelerde kapalı mekanlardaki sosyal
etkileşim bu derece zengin değildir.
Bu parçada toplumsal yaşamın özellikle han-
gi yönü üzerinde durulmaktadır?
A) Zaman İçinde değişikliğe uğraması
B) İnşan ilişkilerinin sonucu olması
C) Bireysel davranışlara yön vermesi
D) Belirli kurallara dayanması
E) Doğa koşullarından etkilenmesi
(1994-ösş)
Son arkeolojik bulgular, tarım devriminin Ortado-
ğu, Çin, Hind, Orta ve Güney Amerika'daki
büyük ırmakların kıyısında, birbirinden bağımsız
olarak başladığını göstermiştir. Oysa daha önce-
leri, tarım devriminin Mezopotamya'da başladığı
ve suya atılan bir taşın halkaları gibi genişleyerek
ülkeden ülkeye geçtiği sanılıyordu.
Buna göre, son arkeolojik bulgular aşağıdaki
görüşlerden hangisinin yanlışlığını ortaya
çıkarmıştır?
A) Benzer doğa koşullan benzer üretim biçimle-
ri
B) Her yenilik tek bir kaynaktan doğup bütün
dünyaya yayılır.
C) Her toplumun kültürü kendine özgüdür.
D) Her toplum evrim basamaklarını farklı süre-
terde geçer.
E) Bireysel yaratıcılık uygarlığın gelişmesinde
etkili olur.
(1992-ösş)
5.
6.
YGS - LYS • FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
Fiziki Yapı-TopIumsal Yaşam, Nüfus, Köy-Kent
Maden kömürünün yanması bir doğa olayıdır. Bu
olayı kimya inceler. Maden kömürüyle çalışan bir
termik santralin, bulunduğu yörenin yerleşim
birimlerinde yapacağı değişiklikleri incelemek
ise sosyolojinin konusudur.
Bu parçaya göre, doğa olaylarının hangi yön-
den araştırılması sosyolojinin kapsamına
giren
A) Denetim altına alınma yolları
B) Doğada yol açtıkları değişiklikler
C) Sanayide kullanılabilecekleri alanlar
D) Ortaya çıkış koşullan
E) İnsanların yaşayış üzerindeki etkileri
(1990-ösş)
Asya bozkırlarında zaman zaman görülen kurak-
lığın yol açtığı göçler, katı bir hiyerarşiye ve güç-
lü geleneklere dayanan geniş aile yapısını ortaya
çıkarmıştır, İnsanları ayrı ayrı yerleşmeye zorla-
yan Norveç fiyortları İse bireyciliğe yol açmıştır.
Bu görüşe dayanarak, aşağıdaki genelleme-
lerden hangisine ulaşılabilir?
A) Doğa koşullan değişmese de toplumsal yapı
zamanla değişir.
B) Aile yapısı değiştikçe toplumsal yapı da
değişir.
C) Doğa koşullan toplumun yapısını etkiler.
D) İnsanlar toplu hâlde yaşadıkları zaman, doğa
üzerinde daha etkili olurlar.
E) Toplumla doğa koşulları arasında ilişki kur-
mak zordur.
(1987-ösş)
193
