Fiziki Yapı-Toplumsal Yaşam, Nüfus, Köy-Kent
3. Parçada toplumsal yaşamın doğa koşullarından
etkilenme özelliği üzerinde durulmuştur.
Yanıt E
4. Paragraftaki örnek, 'Her yenilik tek bir kaynaktan
doğup bütün dünyaya yayılır' yargısının yanlışlı-
ğını ortaya çıkarmaktadır. Diğer seçenekler kendi
içinde doğru olup sosyoloji sorularında yer alabi-
lecek nitelikte yargılardan oluşmaktadır,
Yanıt B
5. Doğa olayları, insanların yaşayışını etkilemesi
yönüyle sosyolojinin kapsamına girer. A, B Ve D
doğa bilimlerini, C ekonomi bilimini ilgilendirir.
Yanıt E
6. Örnekte kuraklık ve fiyortler doğa koşullan,
Bölüm j
1. zeytin, üzüm doğal çevrenin sağladığı oıanaklan.
bölüm 3
2.
3.
4.
7.
8.
9.
198
geniş aile ve bireycilik toplumun yapısı ile ilişkili
Olduğundan ulaşılabilecek genelleme C seçene-
ğindedir.
Yanıt C
Grafiğe göre nüfus, 1960 yılında en çok artış
göstermiştin 1960 yılı ölüm eğrisinin en düşük,
doğum eğrisinin en yüksek Olduğu yıldır.
Yanıt C
Yurda dönen işçilerin yaptıkları tasarrufu sarma-
yeye dönüştürerek Sanayi yatırımı yapmaları ulu-
sal gelirin artmasına, ekonomik büyümeye ve
dolayısıyla kişi başına düşen ulusal gelirin art-
maşına yol açacağından E seçeneği alınabilecek
en yararlı önlemdir. A, C Ve E Seçenekleri yurda
dönen işçileri çalışan olmaktan çıkararak tüketici
yapmaktadır. Tüketici Olmanın ulus ekonomisine
yaran yoktur. Bu seçenekler bireysel yarar sağla-
maktadır. B seçeneği işçiyi hizmet sektöründe
çalışmaya yönlendirmektedir; ancak esnaflık
küçük sermayeli, ulusal ekonomiye katkısı küçük
bir işi temsil etmektedir.
Yanıt E
'Bağımsız yargılarda bulunabilen insanların sayı-
sı azdır.' yargısı ile 'Pek çok inşan değerlendir-
melerinde etki altında kalır.' yargısı birbiri ile
tutarlıdır.
Yanıt A
tören, savaş, spor ve benzerleri toplumsal ilişkiyi
temsil etmektedir. Verilenler, 'Bir toplumda doğal
çevrenin sağladığı olanaklar toplumsal ilişkilerde
rol oynar.' yargısına örnektir. D seçeneğinde yer
alan üretim biçimi, doğanın sağladığı olanakları
hangi yöntemle üretildiğine ilişkin bir yargıdır.
Yanıt
Kalkınmakta olan ülkelerde nüfus artış hızı, eği-
tim, gelir ve benzerleri istenen düzeyde değildir.
Eğitim düzeyinin yükselmesi ile doğurganlığın
azalması arasında doğrusal bağıntı Olduğundan
bu Seçenek nüfusun artmasına yol açan etken-
lerden değildir.
Yanıt A
Sanayi ürünlerinin çeşidini artırma, yenilenmesi
mümkün olmayan doğal kaynakların tüketilmesi-
ne yol açacağından sözü edilen gidişi engelleyi•
ci bir Önlem değildir.
Yanıt E
Toplumumuzda B, C ve E doğurganlığın artma-
sına yol açtığı genel kabul görmüş ifadelerdir, D
seçeneğinde yer alan 'bakım kolaylığı' devlet
tarafından sağlanmış anlamı taşıyorsa toplumu-
muzda böyle bir gerçeklik Olmadığından, aile
tarafından sağlanıyorsa gelir düzeyi yüksek Ola-
cağından doğurganlığı artırıcı bir faktör olamaz.
Bu soruda A seçeneğinin içeriği önemlidir.
1,
2.
3.
Kentleşme hızının sanayileşme hızından yüksek
olması,Türkiye'deki kentleşme Olgusunun bir
özelliğidir. A seçeneğinde köyden kente göçün
ikincil nedenlerinden biri temel neden olarak
gösterildiğinden yanlış ifadedir. B ve E seçenek-
leri Türkiye'deki kentleşmeyi anlatmamaktadır, D
seçeneği köydeki yazısız normların yaptırım
gücünün azalması ile suça yönelme arasında
yanlış bağıntı kurmuştur. Çevre denetimi azaldı-
ğında suça yönelme artar,
Yanıt C
Eğitilmiş işgücü kavramı çalışanların uzmanlığını
anlattığından toplumun genelini yansıtmamakta-
dır, Yanıltıcı olmasının kaynağında "Kadının eği-
tim düzeyi artıkça doğurganlık azalmaktadır."
yargısı vardır. A ve E seçenekleri birbirine yakın
durumlardır. Sermayenin kaynağı tasarruflardır.
Nüfus hızlı artarsa tüketim çok Olacağından
tasarruflar, dolayısıyla da sermaye kısıtlanaca-
ğından iki seçenek de hızlı nüfus artışı ile ilgilidir.
C seçeneği de benzer biçimde ilişkilidir, sermaye
varsa teknolojik İlerleme olabilir. Nüfus artış
nedeniyle tasarruflar azalacağından teknolojik
ilerleme zorlaşır. D seçeneğinde yer alan kent-
leşme kavramı ülke nüfusunun büyük bölümü-
nün (gelişmiş ülkelerde kentleşme oranl %90
"ara varmaktadır) kentte yaşadığını anlatmakta-
dır ki hızlı nüfus artışı ile ilişkilidir.
Yanıt B
A, C, D ve E köyden kente göçü etkileyen etken-
lerdİr. Ancak köyden kente göçün en önemli
nedeni sanayileşme ve makineli tarımın gelişme-
sidir. Sanayileşme, üretimin hızlı, standart ve çok
sayıda olmasını sağlamıştır ve çok sayıda işçiye
gereksinim duyulmasına yol açmıştır. Köy üretim
tarzında üretim, yavaş, az sayıda olması nede-
niyle sanayi ile rekabet edememiştir. Büyük top-
rak sahiplerinin makineli tarıma geçişi topraksız
köylüye gereksinimi azaltmıştır. Diğer seçenekler
bu aşamadan sonra etkili olduğundan en önem-
li neden B seçeneğindedir.
Yanıt B
4.
5.
Çocuk ölüm oranı arttıkça doğan çocukların bir
kısmının yaşama olasılığı doğurma eğilimini artır-
maktadır. Nitekim verilen sağlık hizmetleri ile
çocuk ölümleri azaltıldıkça doğum oranı da azal-
maktadır. (Nüfus artış hızı azaltılmak istenildiğin-
de birinci adım ölüm oranının düşürülmesidir. Bu
adımdan sonra nüfus artsa da zaman içinde
doğurganlık oranını azalttığından nüfus denetim
altına alınabilmektedir.)
Yanıt D
YGS-LYS.
Fiziki Yapı-TopIumsaI Yaşam, Nüfus, Köy-Kent
Paragraftan ulaşılabilinecek yargı, 'ekonomik
gelişme için, nüfus yoğunluğunu belli düzeye
ulaştıracak bir nüfus artışı gerekir' yargısıdır. Bu
yargının günlük yaşamla ilişkisini kurabilmek için
örneğin, dağınık bir köye elektriğin gelmesi çok
sayıda direk Ve tel gerektireceğinden maliyet
yüksek Olur. Dört yüz dairelik bir siteye elektrik
bağlantısı kurmak o köyden daha az maliyetli
olur. Bu örnekten hareketle ekonomik gelişme
için belli bir nüfus yoğunluğunun gerekli olduğu
açıktır. Bu durum da belli bir nüfus artışını gerek-
tirit Diğer seçenekler, verilen bilgilerden yarar-
lanarak ulaşılabilecek yargılar değildir.
Yanıt E
Yaşamak için besin üretmek zorunda olmayan'
ifadesi, nüfusun % 90'ının tarım alanında ürettik-
'erinin nüfusun %10'unun beslenmesine de
yeterli olduğu bilgisini baryırrnaktadır. Bir
anlamda tarımdan elde edilen artı ürün zanaatçı
ve tüccarların toplandığı kentlerin oluşmasında
doğrudan etkilidir. A seçeneğinde yer alan durum
kentlerin oluşmasından çok sonradır. 3 seçene-
ğinde yer alan ticaret hayatının ilerlemesi de
kentlerin oluşumundan sonradır. D seçeneğinde
yer alan ifade köylerin doğmasında etkilidir. E
seçeneği yakın çağda varlık göstermiştir.
Yanıt C
