FARKLI KALITIM BİÇİMLERİ
I. Kontrol Çaprazlama (Test geri çaprazlama)
Genotipi bilinmeyen baskın fenotipli bir bireyin homozjgotmu
heterozigot mu olduğunu Ortaya çıkarmak için yapılan çap-
razlamadır.
Bu yöntem Mendel tarafından kullanılmıştır.
Örnek:
Bezelyelerde şan renkli tohum geni —ş A (baskın gen)
Bezelyelerde yeşil renkli tohum geni -+ a (çekinik gen)
[1 Çekinik fenotipli bireylerin genotipleri bellidir. [aa]: Hornozi-
got yeşil
Baskın fenotipli bireylerin genotipleri belli değildir.
[AA]: Homozigot şan
[Aa]: Heterogizot şan
Dolayısıyla tohum rengi bakımından genotipi bihnmeyen
baskın fenotipli bir bezelyenin genoüpini bulmak için çe-
kinik fenotipli bir bezelye ile çaprazlanır. (kontrol çapraz-
A?
Çaprazlama sonucunda
oluşan bezelyelerin tamamı
san tohumlu ise genotipi
araşünlan birey homozigottur.
(AA)
DİKKAT
x aa
Çaprazlama sonucı.mda
san ve yeşil tohurnlu
bezelyeler oluşuyorsa
genotipi araştırılan birey
heterozigottur (M)
2. Eş Baskınlık
Lj Bir karakter ile ilgili alellerin ikisi de fenotipte etkisini gösterir.
Bu kalıtım çeşidinde ara bir fenotip oluşmaz.
Mendel çalışrnalannda, tam baskınlık durumunda heterozigot
genotipli bireylerin fenotjpinde baskın Özellik görülür. (Aa —ş A)
Eş baskınlıkta, aleller birbirine üstünlük kuramadığından he-
terozigot genotjpli bireylerin fenotiplerinde iki alelin etkisi bir-
likte görülür. (Aa Aa)
Eş baskınlığa Örnek olarak;
İnsanda MN kan grubu
verilebilir.
İnsanda AB kan grubu
İnsanda MN kan grubu kalıtımı:
MN kan grubu sisteminde M, N ve MN olmak üzere üç
farklı kan grubu vardır.
Bu gruplandırmada alyuvarların zarında bulunan M ve N
antijenleri etkilidir.
Bağışıklık tepkisine yol açacak antikor oluşumuna neden
olabilen proteinlere antijen denir.
ANTİJEN ANTİKOR
GENLER FENOTİP GENOTİP
(Alyuvar zan) (Plazma)
Islah çalışmalarında seçilen canlıların genotipinin öğrenilme-
si amacıyla yapılan kontrol çaprazlama önem arz eder.
MM
MN
M grubu
N kül grim
MN grubu
N antijaıi
M ve N
M ve N antijerü
oluşumana neden olan
genler eşbaskındır.
Kan aktarım durumlarında MN kan gruplarına bakılmaz. Çün-
kü M ve N antijenlerine karşı antikor oluşmaz.
