Eylem
iş, oluş, durum bildiren sözcüklere ey-
lem (fiil) denir, Başka bir deyişle bir söz-
cijğün kök "ya da gövdesine şimdiki
zaman eki ( - yor) eki gelmiyorsa o söz-
cijk ad soylu sözcüktür.
Anlamına göre eylernler
İş (kılış) eylemleri: Eylemlerden nes-
ne etkilenir.
Durum eylemleri: Eylemden, eyle-
mi yapan etkilenir. Durum eylem-
leri nesne almaz. Yani geçişsiz ey-
lemdir.
Oluş eylemleri: Öznenin yetkisi dl-
şında kendiliğinden gerçekleşen
eylemlerdir. Oluş eylemleri de nes-
ne olamaz. Yani geçişsiz eylemdir.
Bitmemiş Eylem (çekimsiz)
Sözcük türü olan eylemin kök ya da
gövde hâlidir. Üzerinde kip + kişi eki
olmayan hâlidir.
Bitmiş Eylem (çekimli)
Sözcük türü olan eylemin kök ya da
gövdesine kip ve kişi eki almış hâlidir.
Haber (BiHrme) Kipleri
Büiıwı Geçrniş Zarnan : (-di'li, gö-
Filen)
(-dı / -di - dU / / -h/ -fi / -tu / -tü )
2.
3.
4.
5.
b.
2.
3.
4.
Duyulan Geçmiş Zaman : (-mişffi,
öğrenaen)
(-mış / -miş - muş / -müş)
Şimdiki Zaman :
(-yor / -mekte / -makta / -mada /
Gelecek Zaman:
(-acak / -ecek)
Geniş Zaman :
(-r / -ar / -er / -ır / -ir / -ur / -ür /
-maz / -mez)
Dilek (Şekil, Tasarlama) Kipleri
1. İstek Kipi:
Gereklilik Kipi:
(-mall / -meli)
Dilek - Koşul (şart) Kipi:
Emir Kipi
Emir kipinin eki yoktur.
Eylemde Zaman (Kip, Anlam)
Kayması
Yüklemdeki kipin kendi anlamı dışın-
da kullanılmasıdır.
Eylemde Zaman (Çekim)
Tek Zamanlı Eylem (Basit Çekim-
li Eylem)
Sadece bir kip eki alan eylemlerdir.
iki Zamanlı Eylem (Birleşik Çe-
kimli Eylem)
Kip eki + idi / imiş / ise
Ek Eylem (Ek Fiil)
Ekeyknlerşunlardır: "-idi, -imiş, -ise -dr"
Ek eylemin 2 görevi vardır.
1. Ad soylu sözcükleri yüklem yap-
mak:
idi
c:) İmiş
c:) im/ sın /dır / iz/ sınız / dırlar
Olumsuzu "değil" ile yapılır.
Ad soylu sözcükler:
Ad, sıfat, zamir, zarf, edat, bağlaç, ün-
lem, eylemsi, tamlamalar
2. Basit zamanlı (çekimli) eylemleri
birleşik zamanlı (çekimli) yapar :
c:) idi (hikâye)
c:' İmiş (rivayet)
ise (şart)
Emir kipi dışındaki tüm basit çekimli
(zamanlı) eylemlerin üstüne gelerek
eylemleri birleşik zamanlı yapar.
