7. Eşeysel Bezler
Kadınlardaki ovaryumlar ve erkeklerdeki testisler gamet oluşturmanın ya-
nında birer endokrin bez gibi de görev alırlar.
Ovaryumlar: Karın boşluğunun alt ve arka kısmında bir çift olarak bulunur.
Ergenlik dönemine girildiğinde östrojen ve progesteron üretir. Östrojen ergenlik
çağında dişi eşey organlarının olgunlaşmasını sağlar. ikincil eşey karakterle-
Tinin oluşumunu ve oogenezi uyarır, Ayrıca progesteron hormonu İle beraber
rahim duvarının kalınlaşmasını sağlar. Bir miktar progesteron gebe ik süresince
plasentadan da salgılanır.
Testisler: Testislerde bulunan eydig hücreleri bir endokrin bez gibi görev ya-
parak testosteron hormonunu salgılar. Bu hormon erkeklerde ikincil erkeklik
özelliklerinin düşümünü ve devamını sağlar.
Geri Bildirim (Feedback Mekanizması)
Hormonların salgılarının düzenlenmesinde çevresel faktörler, kandaki kim-
yasallar, sinir sistemi ve hormonların karşılıklı etkileşimi etkilidir.
Endokrin bezler aralarında etkileşerek birbirinin salgısını düzenler. Örneğin;
hipofiz bezinin salgıladığı TSH miktarı tiroit bezinin hormonu Olan tiroksin tara-
fından düzenlenir, Kanda tiroksin hormonunun düşmesine bağlı Olarak hipofiz
bezi ve hipotalamus uyarılır. Hipofiz bezinden kana TSH salgılanır ve kanda
artan TSH'ya bağlı olarak tiroit bezinden tiroksin üretimi tetiklenerek kandaki
miktarı normal düzeye getirilir, Bu dengelemeyle hipofiz bezinden TSH şal-
gılanması durur. Bu mekanizmayla tiroksin hormonunun kandaki miktarı belli
değerler arasında tutulmaya çalışılır. İşte endokrin bezlerin salgıları olan hor-
monların birbirini etkileyerek miktarlarını ayarlamasına geri bildirim (feedback
mekanizması) denir.
Örnek Soru
Bir tiroit bezi rahatsızlığı olan Haşimato hastalığına sahip insanlarda sa-
vunma sistemi, tiroit bezi hücrelerine karşı antikor üretir. Bu antikorlar za-
mania tiroit bezi hücrelerini yıkmaya baş ar.
Bu hastalığa sahip bir bireyde hastalığın ilerlediği dönemle İlgili,
L Kanındaki tiroit uyarıcı hormon (TSH) seviyesi artmaya başlar,
II. Kanındaki tiroksin hormonu seviyesi aşırı artış gösterir.
III. Bireyin bazal metabolik hızında artış olması beklenir.
(ÖSYM)
İfadelerinden hangileri doğrudur?
Hedef
dokular
ENDOKRİN SİSTEM
Hipotalamuş
Ön hipofiz
'Normalde
çok tiroksin
Tiroksin
Tiroit
bezi
Tiroksin hormonunun negatif geri bildirim
sistemi
Örnek Soru
İnsanda çeşitli görevler yapan hormonlar
şöyledir:
III.
IV.
Östrojen
Testosteron
Tiroksin
Progesteron
Bu hormonlardan hangilerinin kimyasal
yapısı lipit tabiatlıdır?
A) Yalnız III
C) l, II ve IV
B) l, II ve III
A) Yalnız I
B) Yalnız III
D) II ve III
C) I ve II
E) l, II ve III
Çözüm: Tiroit bezinden tiroksin salgılanması azalırsa TSH seviyesi artar.
Cevap A
E) II, III ve ıv
Östrojen, testosteron ve progesteron
Çözüm:
steroİt yapılı hormonlardır. Tiroksin İse amino
asit türevi Olan bir hormondur.
Cevap C
47
