EŞARİLİK
» EşarİIİk (Abu'] Hasan Ali Bin İsma-
İl El-Eş'ari-10. yy.) sistemleştirdiği
mezheptir. Sünniler arasındaki etkili
üç temel itikadi mezhepten biridir.
Diğerleri Maturidilik ve Selefiyedir.
Eş'ari bağlı bulunduğu Mutezile
mezhebinden 912 yılında yaklaşık 40
yaşında iken ayrılır. Eski inancından
Kur'an ve sünnete aykırı bulduklarını
reddeder. İnanç sistemiyle ilgili gö-
rüşlerini günümüze kadar gelebilmiş
üç yapıtında ayrıntılarıyla ortaya ko-
yan
Eş'ariye'nin belirleyici özelliklerin-
den en önemlisi akıl ile nakil (Kur'an
ve sünnet) karşısındaki tutumudur.
İman ve dinsel verilerin doğruluk
ve gerçekliğini kanıtlamak için aklın
değerini yadsımaz ama İman İle akıl
çeliştiğinde akla öncelik tanımaz.
Çünkü Kur'an, gayba (bilinrneyene,
görülmeyene) imanın, dinsel yaşa-
mın temel ilkelerinden birisi olduğu-
nu söyler ve akıl gayb alamna uzana-
» Eş'ariye bütün tartışmalı konularda
orta yolcu, uzlaştırmacı bir tavır iz-
len Örneğin Kur'an'ın yaratılmamış
olup olmadığı konusunda Mu'tezile
yaratılmış, Selefiye İse yaratılmamış
olduğunu savunur. Eş'ariye iki yargı-
nın da yanlış olduğunu söyleyerek,
Allah'ın sıfatı olan kelam yaranl-
mamıştır ama insanları asıl kelama
götüren Kur'an'ın işaret ve ibareleri
yaratılmıştır der.
SELEFİYE
Unite
Eş'arİlİğİn temel görüşleri şunlardır.
Allah birdir, eşi ve benzeri yoktur.
Allah'ın zatı ile vu olan ezeli sıfatlan
Kur'an-ı Kerim Allah'ın kelamdır.
İnsanlann yaratan
d*il AllahY.
Allahln kullan hakkında önceden ta-
yin bir kadHi mev-
İyi ve kötü. güzel ve çirkin akılla de-
ğil, vahiyle bilinebifr.
Iman, bilgi ve kalp ile tasdikten iba-
*'arinin hem metot hem de itikadi
görüş açısından en çok yaklaştığı
ve en az tenkidine uğradığı mezhep
Wnel görüşl,wiMje
birbirine çok yakın olan bu iki mez-
hep arasında nakille akh uzlaştırıp
akla önem atfetme ve buna bağh
olarak vardan sonuçlar bakımından
bazı farklılıklar vardır.
19. yüzyılın son çeyreğinde özellik-
le Avrupa ideolojisinin yayılmasına
tepki olarak ortaya çıktığı düşünülen
bir akımdır. Modern muhafazakar bir
tutum olarak değerlendirilen bu akım
Sünni İslam içinde d*lendirilir.
Selefiye'ye göre, örnek İslami davra-
nış konusunda rehber olarak Selefe
yani ilk Müslürnanlara bakılmalıdır.
Saf İnanca dönmek İçin yabancı et-
kişinin ortadan kaldırılması gerektiği-
ne inanırlar.
Şeriatın üstünlüğünü ve Kur'an'ın
harfi harfine doğruluğunu savunurlar.
Aklı işe karıştırmazlar. Akıl acizdir,
yanış yorum yapabilir.
İslam'ın dünya çapında en hızlı bü-
yüyen hareketi olduğu söylenir.
