Erozyona Karşı Alınabilecek Önlemler
Eğimli yamaçlarda taraçalar yapılarak eğiminin azaltılması.
eğimli yamaçlardaki tarlaların, eğime dik (izohips eğrilerinin uzanış
doğrultuşunda) sürülmesi,
arazilerin verim durumuna göre orman, Otlak ve tarım alanları olarak
şınlfiandınlmaşl,
— ormanların tarım alanlarına dönüştürülmemesi ve ormanlarda hayvan
otlatılmaması,
— Otlaklarda erken ve kapasitenin üzerinde hayvan otlatılmaması,
— nadas tarımının terk edilmesi ve nöbetleşe ekimin yapılması.
— dağ ve orman köylülerinin ekonomik ve sosyal yönden kalkındırılması,
— doğal dengenin kaybolduğu alanlarda ağaçlandırma çallşrnalannm
yapılması,
— rüzgar erozyonuna karşı, rüzgarın hızını kesici (rüzgar kıran) ağaçlandr-
ma ve Otlandırrna yapılrnaşl,
- erozyon konusunda halkın eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi.
YERALTI SULARI VE KAYNAKLAR
Yeraltı Suyu
Yeryüzüne düşen yağışların Ve eriyen kar ve büz sularının bir kısmu yeraltl-
na sızar. Yeraltında kayaların çatlakları, boşluk ve gözeneklerini dolduran
sular geçirimsiz tabakaların üzerinde birikerek yeraltı sularını oluşturur.
*eraltl suyunun miktarım ve beslenmesini;
— yağış miktarı vo refrnİ,
yüzeyin eğimi,
— bitki Örtüsü,
— arazinin yapışl (geçirimlilik ve gözenekliliği) belirler.
Geçirimsiz tabakalar üzerinde biriken suların üst seviyesine taban Suyu
seviyesi denir. Taban suyu seviyesinin yer yüzeyini aştığı kesimlerde,
uygun koşulların oluşmasıyla yeraltl sulan yüzeye çıkar.
Yağışlar_
şekil.3.• Yeraltı Sulan
Coğraıya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
ÖRNEK SORU:
Baraj göllerine su taşıyan akarsu havza-
'arında, genellikle sel yarıklarına ve
ağaçlandırma çahşmakn yapılır.
Bu durum, aşağıdakilerden hangisine
yönelik alman bir önlem olabüir?
A) Göllerin çevresindeki yerleşmelere
B) Göl şuknmn kirlenmesine
C) Göllerin toprakk damasına
D) Göl üzerinde tophn-
E) Göldeki ve göl havzasındaki doğal
yaşamm komnmaşma
ÇÖZÜM:
Her baraj erozyonla taşman toprağın
maşıyla bir süre sonra dolarak İşlevini
kaybeder. Akarsu havzasında ağaçkndlr-
ma çatışmaları sel yanklanna taşman
malzemeleri tutan bentlerin yapılınası gibi
erozyonu Önleme çalışmalarıyla, barajların
erken dolmay engellenir.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
l. Verimli ekim aknlanmn daralmay
II. Toprağın tueknmeşi
III. Barajların ömrünün kısalması
W. Akarsu hşkmlanmn uafrnası
Yukarıdakilerden hangileri eromnun
Ortaya çıkaracağı sonuçlardandır?
A)lvell B)lvelll quveıu
D)ııvew
E) m veN
ÇÖZÜM:
Eroo•on sonucunda, verimli eWm aknhn
daralır ve baraj göllerinin tabamnda biriken
alüvyonlar barajm kullanılma süresini kısal-
YANIT: B
Kaynaklar
Yeraltl sulannm doğal olarak yüzeye *Iğı yere kaynak (mernba, pınar,
göze, eşme, bulak) denir.
Kaynaklar, sularının ş.ıcakhğma göre sıcak ve soğuk kaynaklar olmak üzere
aynhr.
a. Soğuk Su Kaynaklan
Bu kaynaklarm sularmm sıcaklığ mevsimlere göre değişebilir. Debisi İse
beslenme kaynağına göre değişrnekle birlikte, çoğunlukla yağış rejimine
Yamaç Kaynağı: Dağ ve vadi yamaçlarını kesen geçirimsiz tabaka boyun-
ca hareket eden yer alt sularının yüzeye çıktığı yerlerde oluşur (Şekil-4).
tüaka
Şekil": Yamaç Kaynağı
Vadi Kaynağı: Vadi tabanlarmda veya akarsu yataklarının İki yanında
bulunu (Şekil-5).
Geçirimli tabaka
Geçirimsiz tabaka
ŞekN.5.• Vadi Kaynağı
Tabaka Kaynağı: G*İmşiz tabakalar boyunca yüzeye qkan kaynaklardır
Geçirim"
Geçirim*
Şekil-6: Tabaka Kaynağı
74E
ÖRNEK SORU:
Yeraltında, geçirimsiz tabakalar üzerinde
biriken suların üst seviyesine taban suyu
seviyesi denir. Geçirimliliği fazla olan
arazilerde taban suyu seviyesi genelde
yüksek olur.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisinde
taban suyu seviyesinin en yükselt 01-
maşl beklenir?
A) Dağ dorukları B) Eğimli yamaçlar
C) Soğuk çöller D) Volkanik platolar
E) Deltalar
ÇÖZÜM:
Geçiriml/liğ/ en fazla Olan yerler, kumlu ve
çakıllı arazilerdir. Bu nedenle delta ovalan
hem kumlu yapısı hem de deniz seviyesine
yakınlığı dolayışıyla taban suyu seviyesinin
yüksek olduğu yerlerdir.
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisinin taban Suyu
seviyesinde etkili Olduğu söylenemez?
A) Yağışın miktarı Ve rejiminin
B) Arazinin jeolojik yapısının
C) Doğal bitki türlerinin
D) Buharlaşma şiddetinin
E) Arazideki kayacın yapısının
ÇÖZÜM:
Doğal bitki türleri taban suyu (yeraltl suyu)
seviyesi üzerinde etkili olan faktörlerden
biri değildir.
YANIT: C
Coğrafya 1-2 Konu Anlatım" I Soru Bankası
