2. Epifiz Bezi
Ön beynin ara kısmında bulunur. Melatonin hormonunu salgılar. Epifizin
Özellikle gece salgıladığı melatonin, canlılara gündüz ve gece sürelerini bildirir;
melatonin çoğu omurgalıda pigmentasyonu etkilese de asıl günlük çalışma rit-
mini, üreme faaliyetinin ritmini kontrol eder.
3. Tiroit Bezi
Tiroit boyunda, soluk borusunun her iki yanında yerleşmiş iki loblu kelebek
şeklinde bir bezdir. Tiroksin ve kalsitonin adı verilen iki hormon salgılar,
Tiroksin: Salgılanması hipofizden salgılanan TSH İle kontrol edilir, Tirozin
amino asitinin iyotlanmış bir türevidir, Vücut hücrelerinde bazal metabolizmayı
hızlandırır, Hücrelerin glukoz yıkımını ve Oksijen tüketimini yükseltirken karbon-
dioksit ve ısı üretimini artırır. Kısaca hücrelerdeki oksijenli solunumu hızlandırır.
Ayrıca protein sentezini artırır. Kan şekerini yükseltir, Kalp atışlarını hızlandırır,
Tiroksinin aşırı salgılanmasına hipertiroidizm, hipertiroidizmin neden olduğu
hastalığa da
adı verilir. Graves hastası bireylerde; zayıflama, sinirlilik,
graves
taşikardi (kalp ritminin normalden fazla olması), ellerde titreme, sıcağa daya-
nıksızlık, kaslarda güçsüzlük, uykusuzluk, yorgunluk, ishal gibi belirtiler görülür.
Ayrıca bu bireylerde yüksek kan basıncı gibi belirtiler ortaya çıkar ve gözler
dışarı fırlar ki, buna da ekzoftalmi denir.
Tiroit hormonlarının yetersiz salgılanmasına ise hipotiroidizm denilmekte-
dir, Gelişmekte Olan bir çocukta tiroksin az salgılanırsa iskelet ve zeka gelişimi
geriliği ortaya çıkar. Buna kretenizim cüceliği denir. Ergin insanlarda yetersiz
tiroksin
r-njkşodem adı verilen hastalığa neden Olur, Bu insanlarda kilo alma,
yorgunluk, soğuğa dirençsizlik, uyuşukluk, aşırı uyku hali, kas tembelliği, bra-
dikardi (kalp atım hızının normalden düşük olması), zihin tembelliği ve saç dö-
külmesi görülür.
Vücutta, İyot eksikliğine bağlı Olarak tiroidin aşırı çalışıp büyümesi sonucu
basit guatr hastalığı ortaya çıkar. Böyle insanlara iyotça zengin besinler verile-
rek tedavi edilebilirler,
Kalsitonin: Tiroit bezi tarafından salgılanan bu hormon kan kalsiyum düzeyini
düşürücü etkiye sahiptir. Bu etkisini kandan kemiğe kalsiyum geçişini sağlayıp,
kemiklerden kalsiyumun çözülmesini engelleyerek ve idrarla atılan kalsiyum
miktarını arttırarak gösterir. Kan kalsiyum seviyesi normalin üzerine çıktığında
(hiperkalşemi) etkili olarak kan kalsiyumunu normale düşürür,
4. Paratiroit Bezi:
paratiroit bezi tiroit bezinin yüzeyine yerleşmiş dört adet bezelye bÜyÜkIÜ-
ğündeki loptan oluşur. Parathormon (PTH) salgılar. Bu hormon kalsitoninin tersi
bir etkiye sahip Olup, onunla birlikte kandaki kalsiyum ve fosfat düzeyini ayarlar.
parathormon kandaki kalsiyum derişimini yükseltir ve fosfat derişimini azal-
tır. Parathormon, böbreklerden ve bağırsaklardan kalsiyumun atılmasını engel-
[erken, kemiklerdeki kalsiyumu kana geçirir. Ancak kemikteki kalsiyum fosfata
bağlıdır. Parathormonun etkisiyle kalsiyumla birlikte fosfat da serbestleşerek kana
verilir, parathormon bu fazla fosfatı böbreklerde atılmasını uyararak azaltır.
bezi
ENDOKRİN SİSTEM
Gırtlak
Soluk borusu
Tiroit bezinin yapısı ve vücuttaki konumu
Örnek Soru
Tiroksin hormonu İle ilgili verilen aşağı-
daki ifadelerden hangisi
A)
B)
C)
D)
E)
Tiroksin hormonu yapısında 'yot bu-
lundurur.
Salgılanması TSH tarafından kontrol
edilir
Aşırı artması kalp ritmini azaltır.
Hücresel solunumu hızlandırır.
Az salgılanması kas tembelliğine ne-
den olabilir.
Çölüm: Tiroksin hormonunun aşırı artması
kalp ritmini artırır.
Cevap C
Not al...
43
