ENDOKRİN SİSTEM - ı
Doku ve organlar arasındaki haberleşmeyi sağlayan kimyasal molekül-
[ere hormon denir.
Endokrin bez (iç salgı bezi), karma bez veya nöronlar tarafından salgı-
lanırlar.
Polipeptit, amino asit ya da steroid yapılı olabilirler.
Hedef organlarına kan yolu ile taşınırlar.
Kanda, idrarda veya doku sıvısında bulunabilirler.
Kandaki seviyeleri eşik değere çıktığında etkilerini gösterirler.
Etkilerini sinir sistemine oranla yavaş gösterirler fakat etkileri uzun sü-
refidir.
Az ya da çok salgılanmalarına bağlı olarak bir takım rahatsızlıklar olu-
şabilir.
Her hormonun kendisine ait özel bir hedef dokusu vardır. Bazı hormonlar
tüm vücut hücrelerine etki ederken bazıları ise sadece belli bir organa
veya dokuya etki edebilirler.
Etkileri benzer olan hormonlara sinerjist, zıt etki gösteren hormonlara
[se antagonist hormon adı verilir.
ı. HİPOFİZ BEZİ
Kafatası içinde bulunan hipofiz bezi, hipotalamusun hemen alt kısmında
yer alır ve hipotalamus ile hipofiz yapısal, işlevsel ve gelişimsel olarak
birbiriyle çok yakından ilişkilidir.
Hipofiz bezi ön lop ve arka lop olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır.
Hipofizin ön lobu, kendi sentezlediği hormonları doğrudan kan damarla-
rina boşaltır ve vücuda dağılmasını sağlar.
Hipotalamus tarafından salgılanan bazı hormonlar, hipofiz bezinin ön 10-
bundan salgılanan hormonları kontrol etmektedir.
Hipofizin arka lobu hormon üretmez, hipotalamustan salgılanan hormon-
lar (nörohormon) arka loba iletilerek burada depolanır ve kana salgılanır.
Hipotalamus
Hipofiz Bezi
16
BİRLİKTE
Aşağıdakilerden hangisi hormonların genel
Özelliklerinden biri
A)
B)
C)
D)
E)
Hormonlar, endokrin bezler tarafından doğru-
dan kana salgılanır.
Hormonlar çok düşük konsantrasyonlarda bile
etkili olabilir.
Hormonlar sadece salgılandıkları hücrelere
etki gösterir.
Hormonlar protein veya steroid yapılı olabilir.
Hormonların etkileri hedef hücrelerdeki resep-
törler aracılığı ile gerçekleşir.
Hormonlar endokrin bezlerden salgılanan ve kan
yoluyla vücutta dolaşan kimyasal haberci molekül-
[erdir. Hormonlar lokal etki göstermez, aksine kan
dolaşımı sayesinde vücudun farklı bölgelerindeki
hedef hücrelere ulaşarak sistemik etki gösterirler.
Bu özellik, hormonların uzak mesafelerdeki hücre-
leri etkileyebilmesini sağlar.
Doğru cevap (C) seçeneğidir.
SIRA SENDE - ı
Hormonlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangi-
si yanlıştır?
A)
B)
C)
D)
E)
Hormonların kandaki düzeyleri feedback (geri
bildirim) mekanizmalarıyla kontrol edilir.
Aynı hormon farklı dokularda farklı etkilere sa-
hip olabilir.
Hormonlar sadece ergenlik ve üreme dönem-
lerinde salg ilanır ve etkilidir.
Hormonların etki gösterebilmesi için hedef
hücrede uygun reseptörlerin bulunması gere-
Eksiklik veya fazlalıkları hastalıklara neden
olabilir.
