EN UZUN YÜZYIL 1800 - 1922 (DAĞILMA DÖNEMİ)
Osmanlı Devleti'ndeki Fikir Akımları:
2
3.
4.
Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu zor durumdan kurtarmak amacıyla dev-
let adamları, aydınlar ve bunun gibi çevreler tarafından dağılmayı engellemeye
yönelik fikirler ortaya atılmıştır.
Osmanlıcılık: Bu fikir akımında amaç Osmanlı topraklannda yaşayan herkesi
ırk, dil ve din ayırmaksızın bir arada tutabilmektir. Osmanlı vatandaşlığı fikrini
oluşturabilmektir, Tanzimat ile güçlenen bu fikir akımı temel alınarak ferman-
lar ve meşrutiyetler İlan edilmiştir, Bu fikri Genç Osmanlılar dediğimiz Mithat
Paşa, Ziya Paşa gibi aydınlar savunmuştur. Fakat yapılan yeniliklere rağmen
azınlık isyanlarının devam etmesi bu fikir akımını zayıflatmıştır.
İslamcılık (Ümmetçilik): Osmanlıcılık akımı başarısız olmaya başlayınca güç-
İanen İslamcılık anlayışına göre millet Olmanın en Önemli Özelliği aynı dinden
olmaktır, Osmanlı sınırları içerişinde yaşayan Müslümanları bir arada tutarak
dağılma önlenmek istenmiştir. Halifelik makamının gücünden ve otoritesinden
yararlanılmak istenmiştir. Bu fikir akımı en büyük darbeyi l. Dünya Savaşı'nda
İngilizler ile anlaşan Araplar tarafından almıştır. Bu olay üzerine geçerliliğini
yitirmeye başlamıştır.
Turancılık: İttihat ve Terakki tarafından savunulan bu akım-
da amaç dünya üzerinde aşayan tüm Türkleri bir arada tu-
tarak Osmanlı Devleti'nin devamlılığını sağlamaktır. Türkleri
milli duygular çevresinde birleştirmeyi amaçlayan bu akımın
en önemli temsilcileri Ziya Gökalp, Yusuf Akçura, Ömer
Seyfettin gibi isimlerdir. Bu fikir akımı Milli Mücadele döne-
minde Türkçülük adıyla bağımsızlığa ulaşmada ve Türkiye Cumhuriyeti'nin
kuruluşunda temel taşlardan biri olmuştur.
Batıcılık: II, Meşrutiyet döneminde Oldukça güçlenen bu akım batının bilim ve
tekniğinin alınmasını savunmaktaydı. Yapılan yeniliklerin batl tarzında Olması
ile devletin kurtulacağını düşünülmekteydi. Bu fikir akımı Yeni Türk Devleti'nin
temel taşlarından birisi olması açısından önemlidir.
XIX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ'NDE YAŞANAN KÜLTÜREL DEĞİŞİM
Bu dönemde kaybedilen topraklardan ge-
len göçler Osmanlı şehirlerinin nüfusu artır-
mıŞtır, Osmanlı Devleti' genel nüfusu
azalırken Anadolu'daki nüfus artırıştır.
Osmanlı Devleti kendisine sığınan mülteci-
'ere yardım etmiş onları geriye gönderme-
miştir. Bu yüzyılda Macarlar ve Lehler Osmanlı'ya sığınmışlardır.
TARİH EL KİTABI
