Örnek Soruyu Değiştir

ELEKTROSTATİK I. Elektrik Yükleri Durgun elektrik yüklerini ve bu yükler arasındaki etkileşimleri in- celeyen elektriğin konusuna elektrostatik denir. Yük (q, Q): Bir maddenin elektron eksikliği ya da fazlalığının öl- çüsüne elektrik yükü, kısaca yük denir. Birimi coulomb (C) dur. Yüklenme olaylarında en küçük yük elektronun ve protonundur. Elektron ile protonun yüklerinin miktan eşinir. Elektron (—), proton (+) işaretlidir. Nötr Cisim: Pozitif ve negatif yük sayısı eşit olan maddelere de- nir. Nötr cisme yüksüz cisim de denir. Yüklü Cisim: Nötr İken elektron kaybetmiş ya da kazanmış cisim- lere yüklü cisim denir. Nötr cisim elektron alırsa negatif, elektron verirse pozitif elektrik yüküyle yüklenir. Doğada aynı cins yükler birbirini iter, zıt yükler birbirini çeker. DİKKAT Yüklü bir cisim, yüksüz cisme yaklaştırılırsa, etki ile nötr cis- min yük dağılımını değiştirir ve çeker. 2. Elektrik Yüklenme Çeşitleri I. Sürtünme ile Elektriklenme [2 İki nötr cisim birbirine sürtülürse elektron alışverişi gerçekle- şir ve biri pozitif, diğeri aynı miktarda negatif yüklenir. Nötr ebonit çubuk, nötr yün kumaşa sürtüldüğünde, ebonit —q kadar yüklenirse, yün kumaş da +q kadar yüklenir. ipek Nötr cam bardak, nötr ipek kumaşa sürtüldüğünde, cam bardak +q kadar yüklenirse, ipek kumaş da —q kadar yüklenir. DİKKAT Yalıtkanlar da yüklenirler. Ancak yalıtkan maddeler sürtünme yöntemiyle yüklenirler. Etki ve dokunma ile yüklenmezler. Yalıtkanlarda sadece sürtülen yerler yüklenir. Bulutlar sürtünme yoluyla yüklenirler. Metal bir yere, örneğin arabaya, arkadaşımıza dokunduğumuzda elektrik yükü atla- maşı ile karşılaşırız. Bu sürtünme ile bir şekilde yüklendiğimi- zi gösterir. Petrol taşıyan tankerler sürtünme ile yüklenebilirler. Tankerler zincir kullanarak yüklerini toprağa aktarırlar ve yük atlaması İle patlama tehlikesinden kurtulurlar. 2. Dokunma ile Elektriklenme Nötr ve yüklenmesi istenen iletken bir cisim , yüklü ve iletken baş- ka bir cisme dokundurulduğunda nötr Olan Cisim yüklenir. Cisim- ler yüklerini paylaşırlar. Birbirine dokunan cisimler aynı işaretle yüklenirler. Biri pozitif, diğeri negatif yüklü iletken cisimler birbirine do- kundurulup ayrılırsa ya ikisi + yüklü, ya İkisi — yüklü, ya da nötr olurlar. İletken küreler birbirine dokundurulup ayrıldığında yarıçapla- rıyla doğru orantılı yük dağılımı olur. İlk yükleri q, 02 olan rı, r2 yarıçaplı iletken küreler birbirine do- kundurulup ayrıldığında son yükleri q, ve olsun: Toplam yük qı z Toplam yarıçap q2 Toplam yük C12 Toplam yarıçap