EKONOMİK COĞRAFYA
Tarım ürünlerinin pazarlara taşınması ve satılması, tarımın gelişmesi ve de-
ürünlerin kısa süre içinde tüketiciye ulaştırılması zorunluluğu vardır. Bu zo-
runluluk pazarlama ve modern ulaşımın önemini artırmıştır. Ürünlerin sağ-
İlkli bir şekilde pazarlara ulaştırılması İçin Özel teknoloji ile donatılmış ulaşım
araçları geliştirilmiştir. Böylece ürünler bozulmadan pazarlara, oradan da
tüketiciye ulaştırılmaktadır.
İzmir ve çevresinde yetişürilen üzüm, İncir gibi tanm ürünleri geçmişten gü-
nümüze giderek artan bir üretim oranına sahiptir. Bunun nedeni bölgedeki
ürünlerin deniz ve kara ulaşımı İle daha geniş bir tüketici kitlesine kolaylık-
la ulaştırılabilmesidir.
Hayvancılıkta da tarıma benzer bir durum söz konuşudur. Ma Önce yerel
tüketime yönelik üretim yapılırken artan nüfus beraberinde ticari amaçlı hay-
vanallğın gelişmesini sağlamıştır. Hayvancılık sektöründe dağıtım
Önemlidir. Et ve süt ürünleri çok çabuk bozulduğu İçin yakın sanayi tesisle-
rinde İşlenir ve frigorik (soğutuculu) taşımacılık İle tüketiciye ulaşünhr.
Tüketimin Üretiml Etkilemesi
Tanm ve hayvan ürünlerine Olan tüketim talebi herhangi bir sebeple azalır.
sa üretim de azalır. Hatta üretim durma noktasına bile gelebilir veya yön de-
ğiştirebilir. Yani üretici başka alanlara yönelebilir.
Tüketimin Fazla Olması Üretimi Nasıl Etkiler?
Buğday eskiden beri Önemini koruyan ana beşin maddelerinden biridir.
Her bitkinin kendine has sıcaklık ve nem İhtiyacı vardır, İnşanın İhtiyaç duy-
düğü her tarım ürünü hor yerde yetişmez. Buğday daha çok orta enlemler-
de karaların İç kesimlerinde üretilir. Buğdaydan ekmek, pasta, makarna,
bulgur gibi yiyecek maddeleri elde edilir. Tüketim alanının geniş olması ve
uzun müddet saklanabilmesi buğdayı dünya çapında çok üretilen bir ürün
haline getirmiştir.
Tüketimi fazla Olan bir diğer ürün de kahvedir. Kahveye olan talebin artma-
Sl onun ana vatanı dışında Yemen, Hindistan, Doğu Hint Adaları, Kolombi-
ya, Meksika, Ekvador ve diğer Orta Amerika ülkelerinde yetiştirilmesine ne-
den olmuştur. Bugün en çok kahve üreten ülke Brezilya'dır.
üretim, Tüketim ve Dağıtımın Yeni Sektörlerin Ortaya Çıkmasına Etkisi
Aşırlardan beri İnşan, yiyeceklerinin bir bölümünü akarsu, göl Ve denizler-
den balık tutarak temin etmiştir. Zamanla bu ürünlerin fazlasını pazarlamış
ve böylece bir İş kolu Ortaya çıkmıştır. Deniz ürünleri çok çabuk bozulduğu
İçin başlangıçta yakın pazarlara ulaştırılmıştır. Teknoloji ile birlikte balık İş-
lame, ambalaj, soğutuculu taşımacılık Vb. sanayi kollan da gelişmiştir. Bu-
na bağlı olarak üretim, dağıtım ve tükeüm sektörleri hem birbirini etkHemek-
ta, hem yeni sektörlerin gelişmesini sağlamaktadır.
Bugün Danimarka, Norveç, Japonya gibi balıkçılıkta İleri ülkelerin balıkçı
gemileri aylarca denizde kalabilecek şekilde donatılmıştır. Gemilerin tutu-
lan balıkları muhafaza edecek soğutucuları, şaklayıcıları bulunmaktadır.
Hatta bazılarında balık hemen işlenmektedir.
Tüm bu gelişmeler üretimi arttırmıştır. Çünkü elde edilen ürün bozulmadan
İşlenmekte ve uzak pazarlara kolayca ulaştırılabilmektedir.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankaş'
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi tüketimi olum-
suz yönde etkiler?
A) Tamöm *nakknmn arması
B) Teknolojinin geüşmeşi
C) Nüfusun ualmaşl
D) Refah düzeyinin aması
E) Tanm ve sanayi ürünkrjn" çeşitliüğin
ÇÖZÜM:
Nüfusun azalması tüketimi azaltır.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisinin bir ülkedeki
ticaret hacminin artmasında etkili Ola•
cağı Söylenemez?
A) Özel teknoloji ile donatılmış ulaşım
araçlarınm geliştirilmesinin
B) Ulaşım ve uhşörma sektörünün geüştİ•
C) Doğal kaynakların İşlenmeye başm-
maşınm
D) İşçi ücretlerinin artmasının
E) ve hizrnetlere Olan talebin artma-
ÇÖZÜM:
İşçi ücretlerinin artması ülkenin ticaret
hacmini artıran faktörlerden biri değildr.
YANIT: D
EKONOMİK COĞRAFYA
Tükenebilir Enerji Kaynaklarında Üretim, Dağıtım, Tüketim İlişkisi
Tükenebilir enerji kaynaklarından kömürün üretim ve kullanım alanlarının
büyük Ölçüde aym alanda toplandığı görülür. Taş kömürü havzaları, farklı
sanayi kollarım da kendine yakın alanlara çekmiştir. Metal sanayinin kömür
havzalarınm yakınında gelişmesinin nedeni budur. Metal sanayinin geliş-
mesi d*rn ve ticaret gibi diğer ekonomik faaliyet kollarının da gelişmesi-
ne neden olmuştur. Günümüzde gelişen dağıtım ağl İle birlikte metal sana-
yİşmİn kömür havzalarının çevresinde toplanma zorunluluğu ortadan kalk-
mışÜr. Umanların çevresinde de metal sanayisinin geliştiğini görürüz
ABD dünyanın en zengin kömür yataklarına sahiptir. Kömür yatakları Apa-
laşh (Apalaş) Dağlan boyunca uzanır.
Üretilen kömür gÖüer bölgesinde sanayide kullandır.
Avrupa
İngiltere. Alrnanya. Belçika, Fransa ve Polonya'da kömür yatakları vardır.
Bu bölgelerde metal sanayisi gelişmiştir.
Smirya, Çin, Hindistan ve Rusya Federasyonu'nda taş kömürü yatakları bu-
Çıkarılan kömür, sahalarda kurulan sanayi tesislerinde kullanılır.
Kalküta'nın batısında ve Hint Yarımadası'nın kuzey doğu ucunda körnür
üreüIİr. Hindistan'ın Önemli sanayi merkezlerinden biri bu bölgedir.
Okyanusya
Avustralya'da ana kömür sahası ve buna bağlı olarak gelişen metal sanayi-
si Sydney ve Msban civarındadır.
EKONOMİYE YÖN VEREN Güç: DOĞAL KAYNAKLAR
Doğada kendiliğinden Oluşmuş, İnşan aklı ve tekniğinin ürünü olmayan,
meydana gelme aşarnalannda inşanın herhangi bir rolünün bulunmadığı
bütün zenginlk kaynaklan doğal kaynak olarak İfade edilir. Dünya üzerin-
de yapılan pek çok faaliyetin temelinde doğal kaynaklar vardır. Diğer faall-
yener bu kaynaklar üzerinde şekillenir. Öineğiâ, tanm aslında beşeri bir fa-
üyeni'. Ancak —yetin esas kaynağı doğal bir kaynak Olan tarım toprak-
landır. Aynı şekilde sular da doğal bir kaynak olup bu ortamda yapılan ula-
Şun, turizrn, şu avcılığı ve yetiştiriciliği gibi etkinlikler birer beşeri fa-
Doğal kaynaklar, çok fazla çeşitlink gösterir. Örneğin, günlük hayatta kul-
landlğmız kâğıt, kalem, evlerirnizde kullandığımız eşyalar birer doğal kay-
rük ürünü", Çeşit bakımından zengin Olan doğal kaynaklar, değişik kri-
terler göz önüne alınarak sınıflandırılabilir.
ÖRNEK SORU:
Günümüzde demir-çelik fabrikalarınm
yeryüzüne dağılışı İle,
L limanlar,
II. taşkömürü yatakları,
III. krom havzaları,
IV. ormanlık alanlar
niceliklerinden hangilerinin dağılışl ara-
smda bir paralellik bulunur?
B) ivem
c)llvelll
E) III ve IV
ÇÖZÜM:
Demir-çelik fabrikaları taşkömürü yataklan
ile limanların yakınlarına kurulmuştur.
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki ülkelerden hangisinde demir.
çelik üretiminin fazla olması ülkenin do•
ğal koşullarıyla açıklanamaz?
A)ABD B)A/manya C)Rusya
D) Japonya E) Avustralya
ÇÖZÜM:
Japonya demir ve taş kömürü yataklan ba-
kınımdan fakirdir.
YANIT: D
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden han-
glsl yörenin doğal kaynakları İle açıl'.
lanamaz?
A) Balıkçılık B) Tanm C) Turizm
D) Ulaşım E) Maden çıkarma
ÇÖZÜM:
Ulaşım, ekonomiyi etkileyen beşeri unsur-
'ardan biridir.
YANIT: D
Coğrafya 1-2 Konu Anlatım” / Soru Bankası
