EKONOMİK COGZ4FYA
Çevre sorunları İlk kez II. Dünya Savaşı sonrası ortaya qküğında bunların
sanayileşmenin bir sonucu olduğu ve sadece bulundukları bölgeleri ilgilerv-
dirdiği sanılıyordu. Bu yüzden çevre sorunlarıyla ilgili çözüm ve bilinç de
bölgesel ve mahalli olarak düşünülüyordu. Çevre sorunlarının ortaya çıkÜ-
ğ' bölgelerde yaşamayan insanlar, bu sorunlara İlgi duymadıkları gibi çözü-
mü konusunda da bir endişe taşımıyorlardı.
Çevre sorunlarının İnsanlık üzerindeki etkilerinin tam Olarak anlaşılması son
yirmi yılda meydana geldi. Daha Önceleri su ve hava kirlenmesi Olarak gö-
rülen ve daha çok sanayi bölgelerinde rastlanan Çevre sorunlarının taksit
atıklardan ozon tabakasının İncelmesine, tabiattaki biyolojik zenginliğin yok
Olmasına yani bazı canlı türlerinin bir daha var Olmamak üzere yok Olması-
na, iklim değişikliklerine, deniz ve okyanusların kirlenmesine kadar uzadığı
görülmüştür, Şimdi bu sorunların temel niteliğine dikkat çekmek İstiyoruz.
Zira bu sorunların bazıları global İken bir kısmı bölgesel ve diğer bir kısmı
İse mahalli sorunlar olarak karşımıza çıkmaktadır.
Aşağıdaki metinler aşağıdaki tabloda yer alan İnsan faaliyetlerinin Çevre
üzerine Olan etkilerinin yol açtığı sorunları örneklemektedir.
Zararlı bitki ve hayvanların çoğalması; Madagaskar adaşına getirilen keçi-
ler, ormanlara zarar vererek Ormanların azalmasına neden olmuştur. Or.
man tahribi sonucu erozyon çok hızlı bir şekilde artmıştır.
Bitki ve hayvan türlerinin tahribi; şu samurları balıkçılar tarafından yok
diklerinde bir süre balık artışı gözlenmiştir. Balıklarda daha sonra azalma
tespit edilmiştir. Bu durum araştırıldığında su samurlarının hasta balıkları yi-
yerek balıklardaki hastalıkların yayılmasını engelledikleri Ortaya çıkmıştır.
Su kirliliği; Avrupa'daki İçme Suyu sağlayan kuyuların büyük bir bölümü
kimyasal yapısının değişmesi nedeniyle kapatılmıştır.
İnsanın Çevre Üzerindeki Etkisi Soruna Neden Olan İnşan Faaliyetleri
İNSAN ve ÇEVRE
Sanayi te*lerinin yaygın olduğu alanlarda çevre kirü-
Iİğİ daha çok etkilidir.
111
Buna göre, yukandakl haritada numaralanmış alan-
lann hangisinde bu nedene dayalı çevre kirliliğinin
daha fazla Olması beklenir?
5.
6.
7.
8.
TEST 1
Aşağıdakilerden hangisi bir yörede ses kirliliğine
neden Olan faktörlerden biri değildir?
A)
Sanayi tesisleri
B)
Ulaşım araçları
C) Katı atıklar
D)
Çarpık kentleşme
Nüfusun fazla olması
Aşağıdakilerden hangisi hava kirliliğini azaltmak
İçin alınacak Önlemlerden biridir?
B) 11
q 111
A)
B)
C)
D)
E)
Enerji üretimdeki su, rüzgar ve jeotermal gibi do-
ğal kaynaklara Öncelik verilmesi
Sanayi tesislerinin sayısının azaltılması
Nüfus artış hızının düşürülmesi
Yeraltı kaynaklarının kullanımının kısıtlanması
Tanm ürünlerinin yetiştirilmesinde gübre kullanıl.
• Hava, şu, toprak kirlHİğİ
• Radyoaktif kirlik
• Beşin kirliliği
• Ses, Işık ve görsel kirlilik.
Kah atik sorunu
1. Su kaynaklan azalır
Su dolaşımı zayıflar
Oksijen oranı azalır
Havanın temizlenmesi azalır
Erozyon artar
Ekol* denge bozuk"
Çölleşme artar
2. Biyolojik çeşitlilik zarar görür
Bazı türler yok olur
Ekolojik denge bozulur
3. Yerli türler yok ekosistemler görür
Çarpık kentleşrnenin Oluşturduğu son_mlar
* Doğal çevre kir—
• Kültürel çevre kirliliği
2.
3.
4.
Aşağıdakilerden hangisi Su kirliliğine neden Olan
faktörlerden biri değildirl
A)
B)
C)
D)
E)
Tanmda kimyasal gübre kullanırnırun artması
Akarsu havzalarında kentsel yerleşmenin kurul-
Sanayi etkinliklerinin artması
Organik tarımın yaygınlaşması
Su kaynaklarının termik santrallerde kullanılması
Aşağıdakilerden hangisinin çevre sorunlarına ne-
den olması beklenmez?
A)
B)
C)
D)
E)
Hızlı nüfus artışına bağlı olarak kentleşmenin art-
maşının
Fosil yakıtlarının aşırı derecede kullanılmasının
Tanmda kimyasal kullanımın artmasının
Sanayi atıklarının her geçen gün artmasının
Baraj çevresinin ağaçlandırılmasının
Çevre kirliliği
Flora ve faunaya verdiği zarar
1. Orman tahribi
2. Bitki ve hap•an türlerinin
tahribi
3. Zararlı bitki ve hayvanların
çoğalması
Şehirleşme
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı / Soru Bankası
Nüfus artışı, sanayileşme, kentleşme,
teknoloji, turizm, yanlış arazi kullanmı
1. Orman yangınları, yanlış ağaçlandırma
çalışmaları, yağmur ormanlarının kesil-
mesi, aşın otlatma, tanm alanı açma,
Çevre kirliliği
2. Nüfus artışı, yapay çevrenin oluşturul-
maşı, bitkilerin kimya sanayi ham mad-
desi olarak kullanılması, avlanma ve
hayvan ticareti, kültür hayvancılığı, ya-
bancı türlerin yayılması, Çevre kirliliği
3. Zararlardan korunma ve ekonomik faa-
liyetlerin devamı İçin bilir* olarak tür-
terin taşınması, ulaşm araçlarıyla far-
kedimeden taşınan türler
Nüüş artışı, göç, sanayileşme
Sanayide İhtiyaç duyulan enerjiyi sağlamak için kulla-
Man fosil yakıtlar atmosferdeki karbondioksit miktarını
artırmakta bu da sera etkisine neden olmaktadır.
Bu durum, aşağıdaki enerji kaynaklarından hangi-
Sinin kullanımı ile açıklanamaz?
A) Petrol
B) Jeotermal
C) Doğal gaz
D) Taşkömürü
Linyit
Aşağıdaki çevre sorunlarından hangisinin oluşma-
sında beşeri faktörlerin etkisi yoktur?
Küresel Mima
A)
Suların menmesİ
B)
C)
Orman yangmlan
D) Toprağın kirlenrnesi
E)
Volkank püskürmeler
Sanayi faaliyetleri, konutların Işıtılması İçin kullanılan
fosil yakıtlar, moturlu araçlardan çıkan ekzoz gazları
ve termik santrallerden atmosfere karışan maddeler
sonucunda hava kirlenmekte ve havayı kirleten gazlar
su buharıyla birleşerek yeryüzüne asit yağmuru olarak
düşmektedir.
ıv
Buna göre, yukarıdaki haritada numaralanmış alan-
ların hangisinde bu durumun daha az görülmesi
beklenir?
q 111