EKONCiUjK COĞRAFYA
KÜRESEL ULAŞIM AĞLARI
mal veya hizmetlerin çeşitli ulaşım araçlarıyla bir yerden başka yere
taşınmasına ulaşım ya da ulaştırma denir.
Başlangıçta kervanlarla karayolundan, gemilerle de kıyı denizlerinden ula-
Şım yapılırken, 19. yüzyılın sonlarına doğru buharlı gemi ve lokomotiflerin
devreye girmesiyle ulaşımda büyük gelişmeler katedİlmİştİr.
20. yüzythn başlarından itibaren motorlu kara taşıtlarının devreye girmesiye
kara İçerişinde ulaşım daha geniş alanlara yayarmıştır.
Aynı yüzyılın başlannda uçaklann kullanılması ve Özellikle II. Dünya Savaşı'ndan
sonra jet *Jarının kullanılması. kıtalar arasındah yolculuğu kısaltrnşür.
Ulaşımın gelişmesiyle ülkeler arasındaki etkileşim artmış, böylece bilim, şa-
nat ve kültürün yayılması kolaylaşmıştır.
Günümüzde Dünya'da üç büyük ekonomik merkez vardır. Bunlar Kuzey-
batı Avrupa, ABDnİn kuzeydoğusu ve Japonya, Kıtalararası en yoğun
ulaşım yollan bu merkezler arasında yer alır,
Ulaşım yolları deniz yolu, demir yolu, karayolu ve havayolu olmak üzere
dört gruba ayrılır,
1. Deniz Yolu
Dünya ticaretinin Önemli bir kısmı denizyoluyla yapılmaktadır. Denizyolları,
tüm ulaşım yollan İçinde an düşük taşıma maliyetini oluşturur.
Dünya üzerindeki denizyolları incelendiğinde, bazı alanlarda deniz trafiğinin
daha çok yoğunlaştığı görülür (Harita-6). Bunlardan başlıcaları şunlardır.
• Kuzey Atlantik yolu
• Panama Kanalı,
Batı Afrika ve Ümit Bumu Yolu,
• İstanbul ve Çanakkale Boğazları,
• Cebelitarık Boğazı,
• Akdeniz, Süveyş Kanalı, Kızıldeniz ve Babülmendap Boğazı
* Basra Körfezl ve Hürmüz Boğazı
* Malaka Boğazı, Formoza Denizi, Güney Çin, Doğu Çin Denizi Ve Japon
Denizi
Kuzey Pasifik denizyolu
* Macellan Boğazı
Kuzey Atlantik Yolu
Kuzeybatı Avrupa ile Kuzey ve Güney Amerika arasındaki bu yol, Dünya'nın
en işlek su yoludur.
Dünya'da denizyoluyla taşınan malların yansı bu güzergahtan taşınır.
b. Panama Kanall
Orta Amerika'nın güneyinde dar bir alanda Büyük Okyanus (Pasifik) ile At-
las (Atlantik) Okyanusu'nu birbirine bağlar.
Bu kanal açılmadan Önce Atlanük İle Pasifik kıyılarındaki limanlara ulaşmak İçin
Güney Amerika'nın güneyindeki MaceHan Boğazından dolanmak gerekirdi.
Coğrafya 1-2 Konu An'atırnY' l' Som Bankası
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki deniz yollarından hangisinde
trafik yoğunluğu daha azdır?
A) Bering Boğazı
B) Hürmüz Boğan
C) Panama Kanah
D) Mahka Boğan
E) Babütmendep Boğaz
ÇÖZÜM:
Kuzey Denizi İle Büyük Okyanusu birbirine
bağlayan Bering Boğazı'nda trafik yoğun-
Dünya Ticaretinin % 5'i bu kanal üzermden yapılır.
Ydda 13-14 kadar gemi geçrnektedir.
Uzunluğu km'dir.
Bk gemi 8 ila 10 saatte geçebildiği İçin geçiş sırasını bekleyen gemiler yüz-
lerce kmlik kuyruklar Oluşturur. Bu nedenle 2014 yılında tamamlanmak
üzere kanal genişletme çalışmalarına başlanmıştır.
Deniz se•âyesinden 28 m daha yüksek olan kanalda, gemiler sıvıların den-
gesi kanunundan faydalanarak kanal içerisinde yükseltilir ve aynı şekilde
diğer tarak doğru indirilir.
c. Süveyş Kanalı
Mısır topr*lannda Sina Wunadası He Afrika arasında, Kızıldeniz'in Akdeniz'e
çok yaklaştığı keşimde açılmıştır.
Akderüz ile Kızıldeniz'i, dolayışıyla Atlantik'i Hint Okyanusu'na bağlar.
Fransızlar tarafindan yapılan Süveyş Kanalı 1869 yılında açılrmştır,
Dünya'nın en unm ulaşım kanalı Olan Süveyş Kanalı'nın uzunluğu 161 km,
genişliği 70-125 m'dir.
Bat Avrupa. Akdeniz ve Karadeniz'den Hindistan'a Olan deniz ulaşımını bû-
yük Ölçüde kısdtmlşür.
OKYANUS
JAPONYA
jB02aY7.'
KUZEY AMERİKA p
Illarık'
mit Burnu
ÖRNEK SORU:
Süveyş Kanalı'nın açılmasıyla Akdeniz M-
zldeniz'e bağlanmıştır.
Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde
bir değişme Olduğu söylenemez?
A) Mısır'ın jeopolitik Öneminde
B) Bölgenin gelir kaynaklarında
C) Kızıldeniz'in seviyesinde
D) Ümit Burnu'nun öneminde
E) Akdeniz ve Kızıldeniz'deki canlı türle.
rinde
çözüM:
Süveyş Kanalı'nın açılması denizlerin şevi-
yesi'ndeki değişmeye nadan olmaz.
tuğu azdır.
ÖRNEK SORU:
l. Babûlmendep Boğan
II. Müka Boğan
III. Hürmüz Boğu
W. Cebemank Boğazı
YANIT: A
s v, Tas
B04czİ'
YANIT: C
Oğ6Z'
do
Yukarıda verilen deniz yollarından
hangilerinin her Ikl yakası farklı kıtada
yer alır?
A) iveli B)lvelll C)' velV
D)IIRIV
E)lllveıv
Babülmendep Boğazı'nm bir yakası Afrik
Kay yakası ise Asp Kıtası h"
yer alır. Cebelitarık Boğazı ise Anka İk
Avrupa klEhnm birbirinden ayırır.
YANIT: C
Deniz yollan (kalınlıklartrafiğin büyüklüğüyle ortamlıdır.) Okyanuslararası kanal Boğaz
Harita- I: Dünya'daki başlıca deniz yollan
Coğrafya 1-2 Konu Anlatım" Soru Bankası
