Edebiyat; duygu, düşünce ve hayallerin dil malzemesi vasıta-
sıyla ifade edildiği yazılı ve sözlü ürünlerin tamamını kapsar.
Bu kapsamda var olan bilginin, duygu ve düşüncenin ifade
ediliş tarzı bir sanattır. Geçmişi ilgilendiren bir sanat eserini
oluşturmanın ve değerIendirmenin yolu hiç şüphesiz tarihi iyi
bilmekten geçer. Çünkü tarih, edebî eserlere perakendecilik
YğPğQ bir alandır. Tarihî roman yazarlarının tarih kavramı ve
tarihî vakalar hakkında üst düzeyde bilgi sahibi olmalarının
gerekliliği de buradan doğar. Bu bağlamda "edebiyat tarihi"
kavramı, edebiyat eserlerinin, bunları oluşturanların; söz konusu
eserlerin ilgili olduğu devir, dönem ve ortamların sosyal, siyasal
ve kültürel özellikleriyle bağlantılı olarak incelenmesi durumu-
dur. Buna göre tarihin malzemesi, geçmişte yaşanmış olaylar
ve insanın hayatına karışmış kültürel değerler ve durumlardır.
Tarih, bütün bunları bazı belgelere dayanarak inceler. Bu bel-
gelerin önemli bir parçasını oluşturan edebî eserler, medeniyet
tarihinin bir parçası olarak ele alınabilecek edebiyat tarihinin
en temel kaynaklarını, dolayısıyla ilgi alanını oluşturmaktadır.
Zira bu eserler, yazıldığı dönemin pek çok açıdan çekilmiş
fotoğrafı durumundadır.
23. Bu parçadaki altı çizili söz yerine aşağıdakilerin hangisi
getirilebilir?
Caz müziği evriminde birtakım bölgesel stiller rol aldı. Bunlar-
dan en önemlisi, New Orleans'tı. Caz terimiyle atfedilecek ilk
eserler buradan çıktı ve burada gelişti. Caz, şehirde ve çevre-
sinde farklı uluslardan gelen insanlar arasında çok popülerdi.
Caz müziğin neden ve nasıl ABDde ortaya çıktığını ve bu kadar
farklı türde müziğin nasıl bir araya geldiğini anlayabilmek için
Afrikalıların, kölelik Amerika'sındaki yaşamlarına göz atmamız
gerekir. Afrikalı köleler Amerika'ya getirildikleri zaman yanlarına
müzik aletlerini almalarına izin verilmemişti ama onlar müzikal
zevklerini ve geleneklerini yanlarına almışlardı. Afrikalıların yüz-
yıllar önce yaptığı bu hareket, Avrupa müziğinin neden Afrika
kökenli Amerikalılar tarafından çalındığında daha farklı duyul-
duğunu biraz da olsa anlamamıza yardımcı olur. Örneğin; bazı
köleler Avrupa kökenli kilise müziklerini, yöresel müzikleri ve
dans müziklerini kendi müzik zevk ve geleneklerine uyacak
şekilde değiştirdiler. Onların çocukları da atalarının müzikteki
bu davalarının peşinden gittiler. Böylelikle bu müziksel tercih,
nesilden nesile devam etti.
25. Bu parçada caz müzik ile ilgili aşağıdakilerin hangisi
çıkarılamaz?
A)
B)
C)
D)
E)
Mesafe koyan
Malzeme sunan
Değer biçen
Gerekçe gösteren
Görev belirleyen
A)
B)
C)
D)
E)
Farklı milletler tarafından tutulan bir müzik tarzı olduğu
ABD'de ortaya çıkmasında Afrikalıların etkili olduğu
Müzik sanatında yerleşik bakış açılarını yıktığına
Bu tercihin yeni nesiller tarafından da devam ettirildiğine
Bazı yerel motiflerle değişikliğe uğradığına
24, Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?
A) Edebî eserlerin, yazıldığı dönemden birçok özelliği
bünyesinde barındırdığına
B) Tarihî roman yazarının, tarih hakkında yeterli bilgi birikime
sahip olması gerektiğine
C) Geçmişle ilgili bir sanat yapıtı oluşturmanın temel yolunun
tarihi bilmekten geçtiğine
D) Edebiyat tarihinin, sanat eserini çok yönlü olarak ele
aldığına
E) Edebî eserlerin tarihî gerçeklikleri bire bir yansıtması
gerektiğine
26. Bu parçadan hareketle caz müziğin;
I. çok yönlülük,
II. özgünlük,
III. birleştiricilik
özelliklerinden hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız I
D) II ve III
B) Yalnız II
C) ı ve II
E) ı, II ve III
155
