[ECAHULUARIF (BİLMEZLİKTEN GELME)
Bilinen bir gerçeği bilmiyormuş gibi söyleme sanatıdır.
ORNEK
Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller
Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller
Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer?
Bu bir lisân-i hafidir ki rûha dolmakta
Kızıl havalan seyret ki akşam olmakta.
Üçüncü dizede, şair 'suların yanmadığını- bildiği hâlde
bilrnezden gelerek tecahülüarif sanatı yapmıştır.
HÜSNÜTALİL (GÜZEL NEDEN BULMA)
Herhangi bir Olayı aşıl sebebinden hayan ve sanatlı daha baş.
ka bir sebebe bağlama sanatıdır.
ÖRNEK
Ey sevgih sen bu ilden gideli
Yaprak döktü ağaçlar, coştu gökyüzü
Dizelerde şair, ağaçlarm yaprak dökmesini doğal sebebi-
nin dışında hayali bir nedene (sevgilinin bu İlden gitmesi-
ne) bağlayarak hüsnütalil sanatı yapmıştır.
Gök masmavi bu sabah
Güzel şeyler düşünelim diye
Dizelerde gökyüzünün mavi Oluşu, gerçek nedenin dışın.
da hayafi bir nedene (güzel şeyler düşünmeye) bağlana-
rak hüsnütalil sanatı yapılmıştır.
Seni seyretmek için reh-güzer-i gülşende
İki canipte durur serv-i hırâman saf saf
Servi ağaçlanmn saf sal sıralanması, oradan geçecek sev-
gdinin güzelliğini İzleme amacına bağlanmıştır.
26
MUBALAGA (ABARTMA)
-j Sözün anlamına güç katmak için bir şeyi olduğundan çokfaz-
la veya az gösterme sanatıdır.
ÖRNEK
Yüce dağlar ne kararıp pusarsın
Aştı m 'ola kömür gözlüm başından
Azıcık derdime dert mi katarsın
Âlem sele gitti gözüm yaşından
Dördüncü dizede, ağlama eyleminin aşırılığıyla mübalağa
sanatı yapılmıştır.
Öyle zâif kıl tenim firkatinde kim
Vaşlına mümkün Ola yetürmek saba beni
"Ayrılık zamanında vücudumu o kadar zayıflat ki sabah
rüzgârı beni uçurup sana ulaştırsın" diyerek şair mübalağa
sanatına başvurmuştur.
İSTİFHAM (SORU SORMA)
-j Soru sorma sanatıdır. Genellikle anlama güç katmak için, ce-
vap beklemeksizin sözde soru cümleleri İle yapılır.
ÖRNEK
Benim de mi düşüncelerim olacaktı?
Ben de mi böyle uykusuz kalacaktım?
Sessiz, sedasız mı olacaktım böyle?
CİNAS
Yazılışları aynı, anlamları farklı kelimelerin (eş sesli) bir arada
kullanılması sanatıdır,
ÖRNEK
Her nefeste İşledim ben bir günah
Bir günah İçin demedim bir gün ah
Gül gülse bülbül ağlasa aceb degül
Zira kimine ağla demişler kimine gül
