e) BENİM
HOCAM
1. Türk - Yunan İlişkileri
Kıbrıs Meselesi
Kıbrıs'taki Rumlar, İngiliz yönetimi altındayken adayı Yu-
naniştan'a katma İdealleri (Enoşİş) doğrultuşunda faaliyetlerde
bulundular. Yunanistan ise 1951 'de Kıbrıs'ın kendisine verilmesi
için İngiltere'ye resmen başvurdu. Bu girişimi olumsuz karşılanan
Yunanistan, 1954'te Kıbrıs Sorunu'nu BM'ye taşıyarak meseleyi
uluslararası bir konu hâline getirdi. Bu gelişmeler, Türkiye'nin Kıb-
rıs konusunda harekete geçmesinde önemli rol oynadı. Böylece
Kıbrıs Sorunu, Türk dış politikasının en önemli konularından biri
hâline geldi.
1960En Önce Yunanistan'ın Kıbrıs konusundaki isteklerinin
BM tarafından reddedilmesi üzerine Rumlar, Kıbrıs'ta EOKA yer
altl örgütünü kurarak önce İngilizler, sonra da Türklere yönelik teh-
dit hareketlerine başladılar. Bu örgütün amacı: İngiltere'yi Kıb-
rıs'tan atmak, Türkleri imha etmek ve Enosis'i gerçekleştirmek-
ti, 1959'da Türkiye ve Yunanistan başbakanları Zürih'te bir araya
gelerek Kıbrıs anlaşmazlığını çözümlemek için görüşmelere başla-
dllar. 11 Şubat 1959'da Kıbrıs'ta bağımsız bir cumhuriyet kurulma-
Sl kararı alınarak Zürih Antlaşması yapıldı. Daha sonra Türkiye,
Yunanistan ve İngiltere Londra'da bağımsız bir Kıbrıs Devleti'nin
kurulmasına karar verdi ve Londra Antlaşması imzalandı.
Zürih ve Londra antlaşmalara doğrultusunda 16 Ağustos
1960'ta bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti ilan edildi. Cumhurbaşkan-
lığına Rum lider Makarios, yardımcılığına da Türk lider Dr. Fazıl
Küçük getirildi, Kıbrıs'ta sağlanan barış ortamı uzun sürmedi. Yu-
nanistan'ın asker ve silah gondererek desteklediği EOKA, Türk-
lere karşı saldırı hareketlerine devam etti. Kıbrıs Türkleri de bu
faaliyetlere 1955'te kurulan Türk Mukavemet Teşkilatl (TMT) va-
şitasıyla karşı koymaya çalıştı. 24 Aralık'ta "Kanlı Noel' denilen ve
24 Türk'ün şehit edildiği olay üzerine Türk savaş uçakları Lefkoşa
üzerinde ilk uyarı uçuşunu yaptı.
NOT
Kıbrısta"Kanll Noel" olayından sonra üç garantör ülkenin (Türkiye, Yunanistan,
İngiltere) askerlerinden oluşan barışı konuma kuvveti oluşturuldu. İngiliz
generalin harita üzerinde yeşil bir kalemle çizdiği çizgi ile Lefkoşe 30 Aralık
1963'te ikiye ayrıldı, Bu tarihten sonra bu sınır, • Yeşil Hat" olarak adlandırıldı.
1964'te Yunanistan'ın adaya daha çok asker ve silah gönder-
mesi Rum çetelerinin saldırıya geçmesi Türkiye'nin Kıbrıs'a mü-
dahale kararı almasına yol açtı. Ancak bu kararın uygulanmasını
istemeyen ABD Başkanı Johnson, yazdığı mektupla Türkiye'yi
kararından vazgeçirmeye çalıştı.
Dönemi (1961 - 1990)
1966 yılında ise Patris gazetesinde yayımlanan bir habere
göre; Turk halkının ani bir şekilde yok edilerek adanın Kıbrıs'a bağ-
'anacağı Akritas Planı ortaya çıktı,
Ancak Enosİs'İn hemen gerçekleşmesini İsteyen EOKA
üyeleri Yunanistan'dan aldıkları destekle 15 Temmuz 1974'te
Makarios'a karşı bir darbe gerçekleştirdi. EOKA üyeleri Nikos
Sampson'u Cumhurbaşkanlığına getirirken "Kıbrıs Elen Cum-
huriyeti"ni ilan ettiler.
Türkiye oluşan bu ani gelişme sonrası darbenin Yunan müda-
halesi olduğunu belirterek garanti antlaşmasının kendisine tanıdığı
yetkiye dayanarak Enosis'e engel olmak, adada barışl yeniden
kurmak ve bölgedeki Türklerin güvenliğini sağlamak amacıyla
20 Temmuz 1974'te "Kıbrıs Barış Harekâtı”nı başlattı. ABD ise
bu harekâtl gerekçe göstererek Türkiye'ye yapmakta olduğu eko-
nomik yardımları kesti ve Türkiye'ye silah ambargosu uygulamaya
başladı. Bunun üzerine Türkiye 1969'da ABD ile yapılan "Savun-
ma ve iş Birliği Antlaşması"nı fesh etti ve ülkede bulunan tüm
ABD üs ve tesislerine el koydu. 1978'de ABD ambargoyu kaldı-
rınca ilişkiler tekrar normalleşti.
Harekât sonunda Türkler adanın kuzeyine, Rumlar İse adanın
güneyine yerleşti. Yapılan görüşmelerden de bir sonuç alınama-
yınca 1975'te Rauf Denktaş'ın liderliğinde "Kıbrıs Türk Federe
Devleti' kuruldu. Ancak BM Genel Kurulu 1983 yılında yaptıkları
bir toplantı sonrasında Kıbrıs Rumlarını "Kıbrıs Hükümeti” olarak
tanıma kararı aldı. Bu gelişmeler üzerine Türkiye 15 Kasım 1983'te
"Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni kurdu.
1924te Kıbrısta doğan Rauf Denktaş, Kıb-
ns'ta avukatlık ve savcılık görevlerinde
bulunmuştur, 1955'te EOKA karşısında Türk-
lerin direnişine yön veren Türk Mukavemet
Teşkilatını kurmuştur. Kendisi 1975te Kıbrıs
Türk Federe Devlet Başkanlığı ve 1985
yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin
cumhurbaşkanı olarak seçilmiştir. 15 Ocak
2012 tarihinde hayatını kaybetmiştir,
Rauf Denktaş
• Ege Adaları Meselesi
Yunanistan'ın II. Dünya Savaşı'ndan sonra Ege'de bulunan
tüm adalara sahip olup Ege Denizi'ne tamamen hâkim olmak İs-
temesi sonucu bu sorun ortaya çıktı. Bu sorunlar; Ege adalarının
silahlandırılması, kıta sahanlığı, kara sularının 12 mile çıkarıl-
maşı ve Fır Hattı (Ege Hava Sahası) 'dır_
Ege Adalarının Silahlandırılması
Yunanistan'ın Ege adalarını NATO tatbikatları kapsamına al-
dırarak silahlandırma faaliyetlerine yasal dayanak aramıştır, Özel-
likle Limni Adası'nın bu tatbikatlarda kullanılmasını NATO'dan
istemesine Türkiye tepki göstermiş ve Limni'nin statüsünün değiş-
tirilemeyeceğini belirtmiştir.
