Duyu sinirlerinin çoğu beyne ulaşmadan önce omurilikte çapraz yapar.
Beyinden çıkan motor sinirler ise omurilik soğanında çapraz yapar. Bu nedenle,
vücudumuzun sol kısmını beynimizin sağ yarım küresi, vücudumuzun sağ kıs-
mını ise beynimizin sol yarım küresi kontrol eder.
2. Refleksleri yönetmek ve kontrol etmek: Bir uyartı karşısında istemsiz ve oto-
matik olarak yapılan hareketlere denir. Refleksler kazanılmış ve kalıtsal olmak
üzere ikiye ayrılır.
Doğuştan var olan reflekslere kalıtsal refleks denir. Emme refleksi ve diz kapağı
refleksi omurilik tarafından kontrol edilen kalıtsal reflekslerdir.
Kazanılmış reflekslere ise limon görünce ağzın sulanması, daha önce elini yak-
mış bir bireyin, sıcak bir cismi gördüğünde elini sakınması örnek olarak verile-
bilir.
Omurilik aynı zamanda daha önceden öğrenilerek alışkanlık haline gelmiş bazı
davranışları da yönetir. Dans etme, bisiklete binmek, araba kullanmak ve örgü
örmek bu davranışlara örnek olarak verilebilir.
Bu tip alışkanlıklar beyin kabuğunda öğrenilip, alışkanlık haline geldi-
ğinde omuriliğe geçer. Hata olması durumunda beyin kabuğu devreye girer.
Bir refleksin oluşumunda impulsun izlediği yol refleks yayı olarak adlandırılır.
Bir refleks yayında iki ya da daha fazla nöron kullanılır.
Diz kapağı refleksinde bir duyu nöronu ve bir motor nöron olmak üzere iki tip
/./hite /SiNiR SİSTEMİ
Örnek Sorular
Aşağıdaki reflekslerden hangisi kalıtsal bir
refleks değildir?
47.
49.
A)
B)
C)
D)
E)
Diz kapağı
Göz kırpma
Emme
Soluk alıp—verme
Koşmak
İnsanlarda reseptör ile alınan uyarıların
beyin kabuğuna; beyin kabuğunda oluşan
cevaplan ise efektör organlara giderken
çaprazlandığı bölümler aşağıdakilerden
hangisinde şıraşıyl@verilmiştir?
a-
A)
B)
C)
D)
E)
Omurilik — Omurilik soğanı
Omurilik soğanı — Talamus
Talamus — Orta beyin
Omurilik soğanı — Talamus
Omurilik soğanı — Omurilik
nöron görev yapar.
o
Reseptör
a
Duyu
nöronu
Motor
nöron
Bir insanda başlangıçta beynin, daha sonra
omuriliğin yönettiği işlev aşağıdakilerden
hangisi olabilir?
Efektör
iki nöronlu refleks yayı (diz kapağı refleksi)
Sıcak bir cisme dokunup elimizi çekmemiz şeklinde gerçekleşen refleks olayın-
da ise sırasıyla duyu nöronu, ara nöron ve motor nöron olmak üzere üç çeşit
nöron görev yapar.
A)
B)
C)
D)
E)
44
Müzik eşliğinde bildiği bir dansı yapma
Düşerken bir yere tutunma
Bir yiyeceğin tadına bakma
İsteyerek gözlerini kapalı tutma
Uykudayken, iğne batırılan elini çekme
(1986 - ÖSS)
23
