DÜNYA 'NffiV ŞEKLİ ve HAREKETLERİ
11. Aydınlanma dairesinin sınırını belirler. Dünya'nın aydınlık ve karanlık
taraflarını birbirinden ayıran çizgiye aydınlanma dairesi denir. Ay-
dırlanma dairesi yıl İçinde 660 33 İle 900 enlemleri arasında yer de
ğjştİrİr.
A) Aydınlanma dairesi; 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde kutup noktalarına
teğet geçer. Böylece paraleller tam ortadan bölünmüş ve gece-gündüz
eşitliği sağlanmış olur. Bu durum yıl içinde yalnızca ekinoks tarihleri için
geçerlidir. Ekinoks tarihleri dışında hiçbir gün aydınlanma dairesi para-
lalleri iki eşit parçaya bölmez.
Ekinokslarda kutup
noktası üzerinden
aydınlanma dairesinin
B) 21 Haziran ve 21 Aralık tarihlerinde Aydınlanma dairesi kutup daireleri-
ne teğet geçer.
DÜNYA 'Nülü ŞEKLİ ve HAREKETLERİ
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi aydınlanma
dairesinin kutup dairelerine teğet geç-
fiği tarihlerde gerçekleşen birprum-
A) Aym meridyen üzerindeki noktahrda
güneşin anda doğup, an"
B) Kutup noktalarında gündüz gece
sürelerinin başlaması bifrnesİ
C) Bir yarımkürede yaz gündönümü
şamrken, diğerinde kış gündönümü
D) Güneş Işınlarınm Ekvator'a dik *nesi
E) Gündüz süresinin, gece Süresine eşa
Olması
ÇÖZÜM:
Aydınlanma dairesinin kutup dairelerine
21 Haziran Ve 21 Aralık tarihlerinde teğet
geçmektedir. Bu tarihlerde bir yanm-
kürede yaz gündönümü yaşanırken, diğe-
rinde k'ş gündönümü yaşanır.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi Yer ekseninin
yörünge düzlemine eğik olmasının so-
nuçlanndan biri değildir?
A) Gündüz süresinin yıl İçinde değmesi
B) Aydınlanma çemberinin Yll İçinde Ver
C) Ekvator'th gece ve gündüz süresinin
yıl boyunca birbirine eşit olması
D) Kuzey Yarımküre'de yaz mevsimi
yaşanırken, Güney Yanmküre'de kış
mevsiminin yaşanması
E) Yeryüzündeki bir noktaya güneş 4111-
lanmn düşme açışının yıl boyunca
Ekvator, aydınlanma çemberinin ortasınd
yer ahr. Buna bağlı Olarak Ekvator'da gece
ve gündüz süresi yıl boyunca Bu
durum eksen eğikliğinin sonucu değildir.
YANIT: C
21 Haziran 'da
dairesinin
Kutup Noktası
üzerinden görünüşü
21 Aralık'ta avdmlama
dairesinin Güney Kut
Noktası üzerinde
21 Aralth'ta aydınlama
dairesinin Kuzey
Kutu Noktası
ûzerlnxen görünüşü
21 Haziran'da aydınlama
dairesinin Güney Küf
12. Matematik İklim kuşaklarının sınırlarım belirler.
Dönenceler 23• 27 kuzey- güney enlemlerinden geçerek Tropikal Kuşak”
oluşturur. Kutup Daireleri 66• 33' kuzey -güney enlemlerinden geçerek Orta
Kuşak ve Kutup Kuşak'ının sınırım beMer (Şekil-20).
Kuşak güneş Işınlarının yılda iki kez 90' İle düştüğü alandır, Kutup
Kuşak'mda İse gece İle gündüz sürelerinin toplamı 24 saati aşar.
Haziran Du
21 Aralık C urumu
I -2 Konu Anlatımlı İ Soru Bankası
Matematik İklim Kuşaklarının
Dünyada Kapladığı Alan (%)
Kutup Kuşağı: 8,3
Orta Kuşak: 51
Tropikal Kuşak: 39,9
Orta Kuşak
Orta Kuşak
Kutup Kuş
Şekil-20: Matematik iklim kuşakları
—64—
—65—
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi 21 haziran gü-
nü gerçekleşen bir durum değildir?
A) Aydınlanma dairesinin kutup noktaların-
dan teğet geçmesi
B) Güney Yarımküre'de kış mevsiminin ya-
C) Kuzey kutup dairesinde Güneş'in bir
gün boyunca batmaması
D) Güneş ışınlarının 23027' kuzey enlemi-
ne dik ulaşması
E) Kuzeye doğru gündüz süresinin uza-
çözüM:
21 haziran günü aydınlanma dairesi kutup
noktalarında değil, kutup dairelerinden te-
ğet geçer.
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
X ve Y noktalan aym meridyen üzerinde ol-
malama karşın, kış mevsiminde X'de Gü-
neş Y'den daha önce batmaktadır.
Bu durumun Oluşum nedeniyle aşağı-
dakilerden hangisinin oluşum nedeni
aynıdır?
A) Kutuplarda sıcaklığın yıl boyunca dü•
şük olması
B) Okyanus akıntılarında halkalanmaların
C) Yerel saat farklarının oluşması
D) Güneş Işınlarının yıl İçinde dönenceler
arasındaki merkezlere dik açılarla ulaş-
E) Çizgisel hrzm kutuplara doğru azalması
ÇöZüM:
A E Dünya'nın şekli
B ve C —ş Dünya' mn günlük hareketi
D Eksen eğikliğine bağlıdır.
Öncülde verilen durumun nedeni eksen
YANIT: D
CoğraO•a I -2 Konu Anlatım" / Soru Bankası
