DÜNYA GÜCÜ OSMANLI (1453 - 1579)
İspanyol Yayılmacılığına Osmanlı Müdahalesi
ARİ
DERS
OT
İspanya'nın Katolik âleminin bayraktarlığı ve dünya hâkimiyeti iddialarına karşı Portekiz'le aynı akıbeti yaşama
tehlikesiyle yüz yüze gelen İngiltere, bunu engelleyebilecek yegâne güç olan Osmanlılara müracaattan başka
çare göremedi. İngiliz tüccarların başlattıkları ve Kraliçe I. Elizabeth'in de tam destek verdiği İstanbul'daki te-
maslar olumlu neticelendi. Kraliçenin 25 Ekim 1579 tarihli mektubunda kendisinin "putperestliği cezalandıran
hakiki Tanrı'ya taptığını", bu yüzden de "putperestlerin", yani Katoliklerin düşmanı olduğunu söylemesi ve "sa-
dik dostluk" sözü vermesi üzerine III. Murat, Mayıs 1580'de bütün İngiliz tüccarların Osmanlı topraklarında
aracısız bir şekilde ticaret yapmalarını sağlayacak kapitülasyonu tasdik etti.
Felemenk'te İspanya'ya karşı savaşan Calvinistlertin lideri Prens William da 156Yda İstanbul'da Avrupa ahvali
konusunda danışman olarak kullanılan Josef Nasi aracılığıyla Osmanlı'dan yardım istedi. Bu talebe karşılık, Kato-
liklere karşı mücadeleyi sürdürmeleri tavsiye ve istedikleri zaman karadan ya da denizden destek gönderileceği
vadedİldİ.
Ayrıca Osmanlı yönetimi, İspanya'daki Müslümanlar'l (Moriskolar) da Protestanlar'ın II. Felibe'ye karş
yürüttükleri savaşa katılmaya davet edip yardım sözü verdi. Kıbrıs seferi ve İnebahtl bozgunu yüzünden vaatler
yerine getirilemediyse de Akdeniz'de tekrar alevlenen Osmanlı-ispanya mücadelesi, Calvinistler'in üzerindeki
baskıyı hafifletti. 1576'daki İspanyol tenkil hareketine rağmen Kuzey Felemenk'teki Calvinist eyaletler Utrecht
Birliği'ni (1579) oluşturarak bağımsızlıklarını ilan ettiler.
NOT.
I İspanyol yayılmacılığına karşı İspanya Müslümanları (Marisko),
I dım istemiştir.
NOT..
Fransa,
Hollanda, İngiltere Osmanlı'dan yar-
Tehdit alündaki bir başka monarşi olan Fransa'ya 1569'da kapitülasyon verilerek ekonomik destek sağlandı.
Bu yüzden Fransa, İnebahtl'daki Haçlı donanmasına katılmadığı gibi, bozgun sonrası İspanya'nın Avrupa'da
Osmanlılara karşı Kutsal İttifak'ı genişletme çabalarına da karşı çıktı. Batı Avrupa'nın millî monarşileri ise Os-
manidardan aldıkları doğrudan ya da dolaylı yardımlarla İspanya karşısında, siyasi ve dinî varlıklarını muhafaza I
ve müdafaa edebildiler.
Osmanlı-lran Savaşları (1578-1590)
İran'daki şah değişikliğini firsat bilen Osmanlı ordusu topraklarını genişletmek amacıyla İran seferine çıkar Fer-
hat Paşa seraskerliğindeki Osmanlı ordusu Karabağ üzerinden İran'a girer. Yapılan Meşaleler Savaş"nda galip
gelen Osmanlı Revan ve Karabağ şehirlerini ele geçirir. Özbeklerinde İran'a saldırıp Herat'l ele geçirmeleri üze-
rine Şah Abbas barış istemek zorunda kalır, 1590 yılında Ferhat Paşa Antlaşması imzalanır. Bu antlaşma ile İran
Osmanlının üstünlüğünü kabul eder ve Osmanlı doğuda en geniş sınırlarına ulaşır.
Osmanlı-Avusturya Savaşı-1593
ö Avusturya'nın Osmanlı'ya ödemesi gereken vergiyi ödememesi ve sınır çatışmaları nedeniyle iki devlet arasında
çok uzun sürecek savaş başlar. Bu savaş III. Mehmet Dönemi'nde anlatılacaktır. Ancak bu savaşta Kanuni'nin
torunları ve Telli Hasan Paşa şehit olduğu için 1593'e "Bozgun Yılı" adı verilmiştir.
www.dizgikitap.com
121
SODLYALÇIN
