DÜNYA GÜCÜ OSMANLI (1453 - 1579)
İslam Dünyasına Egemen Olma Mücadelesi
TARİ
DERS
OT
6
Yavuz Sultan Selim'in amacı, Türk ve İslam dünyasını tek bir yönetim altında toplamaktı. Bu amaca yönelik
olarak Hindistan'ın ve Çin'in haritalarını çizdirdi. Yeniçeri Ocağını yeniden düzenledi. Donanmayı güçlendirdi.
İlk olarak Anadolu'da Şiilik propagandası yapan Safevi Devleti üzerine yürüdü. Daha sonra Mısır'ı alarak hem
Memluk Devleti'ne son vermek hem de kutsal bölgeleri ve halifelik makamını ele geçirmek düşüncesindeydi.
Safevileri ortadan kaldırıp İpek Yolu'nu, Mısır Seferi ile de Kızıldeniz üzerinden gelen Baharat Yolu'nu hâkimiyeti
altına alarak ekonomik açıdan da büyük kazançlar elde etmeyi planlıyordu.
1. Osmanlı-Safevi İlişkileri ve Çaldıran Savaş (1514)
Safevi Devleti'nin propagandalarının önüne geçmek ve Doğu'da siyasi otoriteyi sağlamak isteyen Yavuz 1514 yı-
lında İstanbul'dan hareket etti. I. Selim, idaresindeki Osmanlı ordusu ile İzmit'e ulaşüğında Şah İsmail'e bir mek-
tüp gönderip onu Rahzilikle suçlayarak "sünnet-i seniyyeyi" kabule ve tövbeye davet etti. İzmit'ten Konya'ya
geçen padişah burada Sadretön Konevi ve Mevlana Celaleddin Rumi gibi önemli sufi ve âlimlerin türbelerini
ziyaret etti; halka bol bol bahşiş dağıttı. Böylece bir bakıma çıktığı seferin dinî ve ideolojik gerekçesini halka
göstermeye çalıştı. Oradan Kayseri'ye ve son olarak Sivas'a geçti. 2 Temmuz'da Sivas'ta asker sayımı yaptırdı.
Çaldıran Ovası'nda iki Türk ordusu karşı karşıya geldi. Safevi ordusu bozguna uğradı. Şah İsmail, savaş meyda-
nından güçlükle kaçabildi.
Çaldıran Zaferi ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu ele geçirildi.
Anadolu'daki Şi tehlikesi büyük ölçüde önlendi.
Bu zaferin ekonomik yönden en önemli sonucu ise Tebriz, Halep ve Bursa İpek Yolu'nun denetiminin Osmanlıya
geçmesidir. Yine İran'dan bine yakın sanatçı, bilgin ve şair İstanbul'a getirildi.
Tumadağ Savaş (1515): Dulkadiroğlu Alaüddevle Bey, Yavuz'un Çaldıran Savaşı'na katılması için yapılan öneriyi
reddetmiş, o an için devletinin çıkarını Memlûk ve Safevi dostluğunda aramayı uygun bulmuştur. Bu durumu
göz ardı etmeyen Osmanlı Devleti, Dulkadiroğullan toprağını Turnadağ Savaşı'yla ele geçirerek Suriye kapılarına
dayanmıştır. Anadolu'da Türk siyasi birliği büyük oranda sağlandı. Aynı zamanda Osmanlı Devleti ile Memlukler
komşu hâle geldi.
Yavuz Sultan Selim Doğu politikasını oluştururken İdris-i Bitlisi'nin yardımlarından faydalanmıştır.
İdris-i Bitlisi; "Heşt Behişt" ve "Seljmname'J adlı Osmanlı tarihlerinin yazarı siyaset ve kültür adamı.
vmwdizgikitapcom
109
Şam" YALÇIN
