DÜNYA GÜCÜ OSMANLI (1453 - 1579)
ARİ
DERS
OT
dılar. Sarayın önünde toplanan yeniçeriler bahşişlerinin verileceğini bizzat II, Selim'in ağzından duymadıkça yolu
açmayacaklarını Veziriazam Sokollu Mehmed Paşa aracılığı ile padişaha ilettiler. Zor durumda kalan padişah,
Şokollu'nun da tavsiyesi ile askere bahşişlerinin dağıtılacağını söyledi ve böylece kargaşa sona erdi.
Sipahi-Yeniçeri Çatışması (1582)
ö Osmanlı tarihinde yeniçeri-sipahi kavgası ilk defa büyük boyutlarda 1582'de Şehzâde Mehmed'in sünnet
düğününde yaşandı. Şenlikler sırasında İstanbul subaşısı olan Tanrıbilmez Ahmed Çavuş yanına birkaç yeniçeri
ile gece bekçilerini alıp sipahi odalarını teftişe çıkmıştı. Ahmed Çavuş ile yeniçeriler sipahileri cezalandırmaya
kalkışınca kıyamet koptu. Gürültüleri duyan diğer odalardaki sipahiler de subaşının etrafinda toplandılar. Yeni-
çerileri dövdüler. Yeniçeriler de arkadaşlarının intikamını almak için sipahilere saldırdılar,
Bu hadiselerin en önemli yönü yeniçeriler ile kapıkulu sipahilerinin ilk defa karşı karşıya gelmiş olmalarıydı.
Ayrıca bu kavga, sonraki yıllarda Osmanlı siyasetinde önemli izler bırakacak Koca Sinan Paşa ile Ferhad Paşa
rekabetinin de başlangıcı oldu.
Beylerbeyi Vak'ası (1589)
1580'Ierde paranın her geçen gün ayarının düşürülmesi Osmanlı akçesinin piyasadaki alım gücünü azaltmakta
ve bundan da en fazla maaşlı askerler, yani kapıkulu askeri zarar görmekteydi. İstanbul esnafi ayarı düşük akçe
ile alış veriş yapmak istemediği için kapıkulu askeri zor duruma düşmüştü.
Artk dayanacak güçleri kalmayan yeniçeriler, önce Şeyhülislama daha sonra da Veziriazam Siyavuş Paşa'ya du-
rumlarını arzettiler, ancak istediklerini elde edemeyince daha etkili bir çözüm için 2 Nisan 158Yda Topkapı
Sarayı'nın önünde toplandılar. Hatta daha önce Osmanlı tarihinde görülmemiş bir şekilde sarayın dış ve iç avlu-
sunu işgal edip Divân-l Hümuyun'u bastılar. III. Murad tarafından gönderilen nasihatçileri taşladılar ve paranın
ayarının düşürülmesinin baş sorumlusu olarak gördükleri Rumeli Beylerbeyi Mehmed Paşa ile Başdefterdar
Mahmud Paşa'nın kellelerini istediler. Bu iki kişiyi katletmek istemeyen padişah, asilere, her ikisini de azledip
şehirden uzaklafltıracağını söyledi. Bunu reddeden asilerden bazıları, padişahı tahttan indirmekle tehdit eftiler.
Asilerin işi daha da ileri götüreceklerini gören padişah, saraydaki içoğlanları, bostancılar ve baltacıların silahlan-
maşını emretti.
Ancak bunun kardeş kanı dökmekten başka bir şle yaramayacağını gören devlet ileri gelenleri, padişahı bu kara-
nndan vazgeçirdiler ve Mahmud Paşa ile Mehmed Paşa'nın asilere verilmesini sağladılar.
Maaş İsyam (1593)
ö 27 Ocak 1593'te kapıkulları üç aylık maaşlarını almak için mutat üzere sarayda toplanmışlardı. Yeniçeriler
ulûfelerini tam olarak alıp saraydan ayrıldılar. Fakat sıra kapıkulu sipahilerine geldiğinde, bunlara hazinede yaşa-
nan sıkıntı yüzünden maaşlarının yalnızca bir kısmı verilebildi.
Sipahiler, yeniçerilere ulûfeleri tam olarak verilirken kendilerine eksik ödeme yapıldığını, daha sonra ise alacak-
lanm tahsilde büyük sıkıntı yaşadıklarını iddia edip eksik maaş almaya yanaşmadılar. Hazineden bir miktar daha
para çıkartılıp maaşlarına ilave edildiyse de tavırları değişmedi. Para keselerini almaya giden arkadaşlarını en-
gellediler ve kendilerine nasihate gelenlere etraftaki kaldırımlardan söktükleri taşları firlattllar. Kendilerine reva
görülen haksızlığın sorumlusu olarak Veziriazam Siyavuş Paşa'nın, Defterdar Seyyid Emir Mehmed Efendi'nin ve
Harem'de büyük nüfuza sahip Canfedâ Hatun'un kellelerini istediler.
www.dizgikitap.com
123
şdQNLYALÇIN
