DüNYÂiNüN
Dünya'nm Ekseni Çevresindeki Hareketinin Batıdan-Doğuya Doğru
Oluşunun Sonuçlan:
Güneş doğldan doğup, batıdan batar.
erken doğar, erkaı bür.
Gölgeler sabah saatlerinde batıya, akşam saatlerinde doğuya düşer.
Herhangi bir yerin doğuşunda yerd saat. batışına göre Netidir,
Xekh rüzgarlar Kuzey Yarm*ûrdde har*et yü'd«İnİn
Yarımküre' de ise soluna sapar.
2. Dünya'nın Güneş Çevresindeki (Yıllık) Hareketi
Dünyanın İkind har*Ot Güneş (YMM har".
tidir. tam dönüşünü yaklaşık Olarak 365 gün 6 Saatte (5 saat 48 dak.
45,51 Müyede) tamunlar. süreye bir yıl (takvin•ı veya Gün" yth)
365 güne ek olan yaklaşık 6 saat dört yılda 24 saat (1 gün) Bu süre
4 yılda bir şubat ayma eklenir. Şubat ayınm 4 yılda bir, 29 gün olduğu yıl
366 gündür. Buna artık yıl denir.
a. Yörüngenin Şekli
Dünya'nın Güneş çevresindeki dolanımı sırasında takip ettiği yola yörünge
denir. Dûnya•nm yörüngesi elips biçknhdedk (Şekli 2).
şekil-12• Yörünge (Ekliptik) Düzlemi
Elipsin iki odak noktası vardır. Güneş bu odak noktalarından birinde yer
ahr.
Yer'in yörüngesinin oluşturduğu elips şeklindeki düzleme ekllpük (tutulrna
yörünge düzlemi) verilir.
Dünyahm yörüngesi 939 rnNyu-ı km Dünya bu
saatte ortalama 107.118 km hızla dönmektedir (Saniyede 29,76 km).
Ythüıpsinin «s Şekhde olmasına bağlı Ciyak Dünyanm Güneş'e dan
uzaklığı yıl içerisinde değişir (Şekil-13).
Coğrafya Konu Anlatımlı / Som Bankay
ÖRNEK SORU:
Güpş Işmhn noktqz gün hrkh
aç,hrk
hangisi
rumu doğuran nedene bağh - Mir?
A) Güük farkkmwy okqnay
B) boamım
D) Yerel saat Wkhrmm oh'şnwsı
E) Menem rüzgarmnmn gün
Güneş ışınlarınm bir noküya gün içinde
farkh açılarla düşmesi Yerm ekseni çevre-
sirx*ki hareketinin sonucuthr. Tan ve
rup vakitlerinin Ekvator'dan kutuplara
doğru taanwsı ise, Dür"'mn küresel
şekli nedeniyle çizgisel hun Ekvator'dan
kut*ra azahnasımn somxudr.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
L günü' 24 Mat
M. Arahnnth 1' bo•Nn fark' ohn nw-
rk*enhr arasın" 4 thMkaük zaman
Wkı ohrwsı
III. Tarh değiştirme çizgisinin baöşmth
1 gün önde oynasa
M Sürekli rû4ârlann Kuzey Yanmkûre'de
sağ
Yukarıdaki durumlarda hangileri Yer'in
eksem çevreshdeki dönüş hmyla
A)' ve 11 B)ıvem cıııvem
D)NveN
ÇÖZÜM:
L N. Yer'm ekseni çevre*"-
ki dönüş hız", m. ve M durunlar Yer'h
eksen çevresindeki yönüyle
YANIT: A
—54—
DÜNYA'NIN ŞEKLİ ve HAREKETLERİ
21 Mart
21
21
21 Hadran
21 şubat
Kış
21 Ocak
3 Ocak
Günberi
_ (Perihel)
21 Aralık
21 Ka.rn
21 Ekim
23 Eylül
21 Ağustos
Şek". 13: Dünya'nm Güneş çevresindeki harekeü, bem tarihlerde Güne" göre konumu ve Kuzey yanmkûm•ye göre mevsimler
Xwa•nm Güneş'e en yakın olduğu tarih 3 Ocak'tır. Bu tarihte Güneş'le
Dürwa Maşında 147,1 mayon km uz*hk vardır. Buna günberi (permel)
Dünya'nm Güneş'e en uzak Olduğu tarih 4 Temmuz'dur. Bu tarihte Dünya
Güreş aruMa 152,1 mayon mesafe vardır. Buna
Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi Dünya Güneş çevresinde dolanırken,
Bu rwdenle eşit zaman
nütde uzunlukta yol almadığ da görühnektedir.
Bu Dünyamm Güneş dolanım şırasındaki hızının de-
Düıya Güneş'e y*laşbğında yöütgedeki hm Mar,
uzaklaştığında ise azahr. Bu durum mevsimlerin süresini etkilemiştir.
Kuzey "(batar ve yaz Gi"y Ymrnküre•nin
"ahar ve yaz mevsimlerinden uzundur Fab10-3). Aym şekilde, Kuzey
şorbüar Ve hş rnevinxi, Güney YamnkHrün sonba-
ve kış daha ksadır. Kuzey Yarmküre'de yaz, Güney
Yanrnküre•de kW rnevsirni, diğer mevsimlerden d" uzun sürer.
ÖRNEK SORU:
Rüzgarlar üzerinde gözlem yapan bir
araştırmacı, sürekli rüzgarlarm Kuzey Ya-
rımküre'de hareket yönlerinin sağına sap-
tlğtm gözlemiştir.
Araştırmacı bu durumu aşağıdakilerden
hangisiyle açıklayabilir?
A) Yarın"ehrde aym anda nrkh menim-
ler yaşanmasıyla
B) Ay'm gücünün
C) Kınay Güney Yanmküre'deki kam ve
denh
D) Yer'in kutuplardan basık olmasıyla
E) Yer'in ekseni çevresindeki hareketinin
Dünya ekseni çevresindeki hareketini batl-
ün doğuya doğru yapmaktadır. Bu
nedenle Kuzey Yarımküre'de sürekli rüz-
plar hareket yönlerinin sağına sapar.
YANIT: E
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
—55—
