Dtüü'A'îvjN ŞEKLİ ve KAREKETLEL2j
Yaşanan Mevsim
Aylar
22-31
Aralık
Ocak
şubat
1-21
Mart
22-31
Mart
Nisan
Mayıs
1-21
Haziran
22-30
Haziran
Temmuz
Ağustos
1-23
Eylül
24-30
Ekim
Kasım
1-21
Aralık
(Gün)
10
31
28
21
10
30
31
21
9
31
31
23
7
31
30
21
Kuz
Yarı
KIŞ
İlkbahar
Sonbahar
Güney
Yarımküre
Sonbahar
KIŞ
İlkbahar
Toplam
Süresi
(Gün)
90
92
94
89
365
D(jWATUîJ ŞEKLİ HAREKETLERİ
b. Yer'in Eksen Eğikliği
Dünya Güneş çevresinde dolanırken, ekseni ekli* düzleme dik değildir.
Yer ekseni 23• 27' eğiktir.
Başka bir İfadeyle Yer ekseni ile ekliptik arasında 660 33 İlk, Ekvator düzle-
nü ile ekliptik arasında ise 23' 2701İk açı vardır (Şekil-14).
Kuzey
Yer Ekseni Kutup Noktası
90' Güney
Kutup Noktası
Şem. 14.• Yer'in eksen eğikliği
Yer ekseninh 23' 27 eğik olması nedeniyle güneş ışınlan Ekvator'un
23' 27 kuzey ve güneyi arasında kalan alanlara yılın belli günlerinde İki
kez dk (90') açıyla düşer.
Işınlarının Ekvatorun kuzeyinde ve güneyinde dik açıyla geldiği en
enlem eksenin eğiklik açısı kadardır (230 27'). Yani Güneş ışınlarının dik
gelebHdiği alanın (Tropikal Kuşak) genişliğini eksen eğikliği belirler. Eksen
eğikliği ne kadar İse Tropikal Kuşak sınırlanm belirleyen enlemlerin
(dönencder) derecesi 0 kadardır.
Ekvator'un 23' 27 kuzeyindeki enleme Yengeç Dönencesi, güneyindeki
enleme İse Oğlak Dönencesi adl verilir.
Tablo-3: Kuzey ve Güney yarımkürelerde yaşanan mevsimlerin süreleri
Yörüngenin Elips Olmasının Sonuçları:
Dünya Güneş'e yılın bir döneminde yakınlaşırken, diğer döneminde
uzaklaşır.
Dünya'nın yörüngedeki hızı değişir. Güneş'e yaklaştıkça hızı arlarken,
uzaklaştıkça azalır.
h/ Şubat ayı 28 gün sürer.
Sonbahar ekinoksu İki gün gecikir (23 Eylüre sarkar).
Mevsimlerin Süresi birbirinden farklı olur.
Coğrafya 1-2 Konu Amlahmh / Soru Bankası
71/1.
—56—
7
Ekseni ile
örünge
Kutup Daheleüin
Yörünge D üzxni Arasındaki Aç 6733 Edem Daecesi
Ekvator Düzlemi ile
23'27 Enlem Derecesi
Y*ür.ge Düzleri Mas.MaW Açı
Şekil- 15: Yer Ekseni, Yörünge Düzlemi Ekvator Düzlemi arasındaki ilişki
ÖRNEK SORU:
Dünya, Güneş çevresindeki yıllık hareketi-
ni elips şeklindeki bir yörüngede sürdür-
mektedir.
Yörüngenin şekli tam daire olsaydı
aşağıdakilerden hangisi şimdiki durum-
dan farklı olurdu?
A) Kış aylarındaki sıcaklık değerleri
B) Yaz aylarındaki gölge boylan
C) Mevsimlerin süresi
D) Ocak ve temmuz aylarındaki gündüz
E) Mart ve eylül aylarında güneş Işınlan-
mn geliş açışl
ÇÖZÜM:
Dünya'nm yörüngesinin elips şeklinde
olmasına bağlı olarak Dünya 'mn Güneş 'e
Olan uzaklığı yıl içerisinde değişir. Bu
nedenle eşit zaman diliminde eşit ıızun'uk-
ta yo/ almamaktadır. Bunun sonucunda
mevsimlerin Süresi birbirinden farklı
olmuştur. Ancak yörünge tam daire Olsay-
dl Dünya'nın yörüngedeki hm değişmeye-
cek ve mevsimlerin süresi eşit olacaktı.
YANIT: C
Uyan:
Yer ekseni İle yörünge düzlemi arasındaki
bu açı ve eksenin meyilli Olduğu yön,
Dünya'nın günlük ve yılhk hareketi sırasın-
da değişmez.
ÖRNEK SORU:
l. Ekvator
II. Dönenceler
III. Başlangıç meridyeni
IV. Kutup daireleri
Yukarıdakilerden hangilerinin yeri belir.
'enirken eksen eğikliği Ölçüt alınmıştır?
B)lvelll
C) livam
A)lvell
E) 111 veıv
D) liveıv
ÇÖZÜM:
Dönenceler 2327' enlemleri
Kutup daireleri 66233 enlemleridir.
Bu durum Yer'in eksen eğikliği İle ilgilidir.
-57-
YANIT: D
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı / Soru Bankası
