DÖLLENME
Ovulasyondan sonra ikincil oosit, folikül hücreleriyle çevrili şekilde yu-
murta kanalına geçer.
Spermler vücut sıcaklığında genellikle 24-48 saat boyunca canlı kala-
bilir.
Dişi üreme sistemine giren spermlerden çok azı canlı kalıp yumurta ka-
nalındaki ikincil oosite ulaşır.
Spermler, oosit etrafındaki folikül hücrelerini akrozomdan salgılanan en-
zimlerle geçer.
Sperm ve oosit zarları kaynaştığında, sperm çekirdeği ve sitoplazması
oosit içine girer.
İlk sperm zona pellusidaya girdikten sonra, oosit salgıladığı maddelerle
zona pellusida yapısını değiştirir ve diğer spermlerin girişini engeller.
Metafaz II evresinde bekleyen ikincil
oosit, bu süreçte mayozu tamamlar.
Haploit kromozomlu sperm çekirdeği
ve haploit kromozomlu oosit çekir-
deği kaynaşarak diploit kromozomlu
zigotu oluşturur (döllenme).
Zigot mitoz bölünmelerle embriyoyu
oluşturur ve yumurta kanalında sil
hareketleri ile rahme doğru ilerler.
Kısırlık, çiftlerin çocuk sahibi olamaması durumudur ve dişi ya da erkek
üreme sistemindeki sorunlardan kaynaklanabilir.
Dişilerde kısırlık, hipofiz bezi hormonlarının yetersiz salgılanması, ovu-
lasyonun gerçekleşmemesi, endometriyum anormallikleri ve yumurta
kanalındaki tıkanıklıklardan dolayı olabilir.
Erkeklerde ise sperm sayısının azlığı, sperm taşıyan kanallardaki yapı-
sal bozukluklar kısırlığa sebep olabilir.
Ureme teknolojileri ile bu sorunlara yönelik tedavi yöntemleri uygulana-
bilir; hormon tedavisi ile yumurta ve sperm sayısı artırılır, cerrahi operas-
yanlarla üreme yollarındaki engeller çözülür.
Yardımcı üreme teknolojileri (ART), çocuk sahibi olmakta zorluk yaşa-
yan çiftler için kullanılan yöntemlerdir.
ART, yumurtalıklardan yumurtaların alınması, vücut dışında sperm ile
döllenmesi ve döllenmiş yumurtaların uygun yere yerleştirilmesi aşama-
larını içerir.
İn vitro fertilizasyon (IVF) tekniği, ART yöntemlerinden biridir. Bu yön-
temde hormonlarla yumurtalıklarda çok sayıda folikül geliştirilir, folikül-
lerden toplanan ikincil oositler ile erkekten alınan spermler vücut dışında
döllenir.
Döllenmiş yumurtalar sekiz hücreli yapıyı oluşturduktan sonra rahme
yerleştirilir ya da dondurulup saklanır.
IVF'nin bir başka tekniği ise intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu
(ICSI) yöntemidir. Bu yöntemde sperm ya da spermatit mikro iğne ile
oositin içine enjekte edilerek döllenme sağlanır.
Döllenmiş embriyo kültür ortamında ilk bölünmelerini yapar, ardından
anne rahmine yerleştirilir.
89
ÇÖZELİM
Döllenme süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden
hangisi yanlıştır?
A)
B)
C)
D)
E)
Spermler vücut sıcaklığında genellikle 24-48
saat boyunca canlı kalabilir.
Sperm ve oosit zarları kaynaştığında, sperm
çekirdeği ve sitoplazması oosit içine girer.
İlk sperm zona pellusidaya girdikten sonra, di-
ğer spermlerin girişi devam edebilir.
Metafaz II evresinde bekleyen ikincil oosit, döl-
lenme sürecinde mayozu tamamlar.
Zigot, mitoz bölünmelerle embriyoyu oluşturur.
İlk sperm zona pellusidaya girdikten sonra, oosit
salgıladığı maddelerle zona pellusida yapısını de-
ğiştirir ve diğer spermlerin girişini engeller.
Doğru cevap (C) seçeneğidir.
SICAK BÖLGE
Bir yumurtayı ancak bir sperm hücresi döl-
leyebilir.
SIRA SENDEN—
Döllenme süreci ile ilgili olarak,
I. Dişi üreme sistemine giren spermlerin tama-
mı yumurtaya ulaşır.
II. Haploit kromozomlu sperm ve oosit çekir-
dekleri kaynaşarak diploit kromozomlu zigo-
tu oluşturur.
III. Zigot oluşumu için birden fazla spermin yu-
murtaya girmesi gerekir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
D) iveli
B) Yalnız II
C) Yalnız III
E) II ve III
