DOLAYLI ÇIKARIM (KIYAS)
Bütün ağaçlar canlıdır.
Orta T. Büyük T.
Meşe
Küçük T. Orta T.
O hâlde meşe canlıdır.
Küçük T. Büyük T.
Tüm sanat eserleri özgündür.
Yıldızlı gece tablosu sanat eseridir.
O hâlde Yıldızlı Gece tablosu özgündür.
Bu örnek kıyasta da;
BÜYÜK ÖNERME
KÜÇÜK ÖNERME
SONUÇ ÖNERMESİ
• "özgün” kavramı kaplamı en geniş ve sonuç önermesinin de yüklemi olduğundan büyük terimdir.
• "sanat eseri" kavramı her iki öncülde tekrar ettiğinden ve sonuç önermesinde de yer almadığından orta terimdir.
• "Yıldızlı Gece tablosu” kavramı ise kaplamı en az olan kavram olduğundan ve sonuç önermesinin de öznesi oldu-
ğundan küçük terimdir.
• "Tüm sanat eserleri özgündür.” önermesi büyük terimi yani "özgün" terimini içine alan öncül önerme olduğu için
büyük önermedir.
• "Yıldızlı gece tablosu sanat eseridir." önermesi küçük terimi yani "Yıldızlı Gece tablosu" terimini içine alan öncül
olduğundan küçük önermedir.
• "O hâlde Yıldızlı Gece tablosu özgündür." önermesi ise öncüllerden zorunlu olarak çıkan, büyük ve küçük terimi
kapsayan sonuç önermesidir.
Tüm sanat eserleri özgündür.
Orta T.
Büyük T.
Yıldızlı Gece Tablosu sanat eseridir.
Küçük T.
Olta T.
BÜYÜK ÖNERME
KÜÇÜK ÖNERME
SONUÇ ÖNERMESİ
O hâlde Yıldızlı Gece Tablosu özgündür.
Küçük T.
Büyük T.
KIYAS KURALLARI
Bir kıyasın geçerli olabilmesi için bazı kurallara uygun olması gerekir.
Terimlere ilişkin Kurallar
1. Her kıyasta büyük, orta ve küçük olmak üzere üç terim bulunmalıdır.
2. Orta terim sonuç önermesinde yer almamalıdır.
3 Orta terim her iki öncülde de tikel olarak alınmamalıdır.
4. Sonuç önermesinde bulunan terimlerin kaplamı, öncüllerde bulunan terimlerin kaplamını aşmamalıdır.
Onermelere ilişkin Kurallar
1. Her ikisi de olumlu olan öncül önermelerden olumsuz sonuç çıkmaz.
HATIRLAYALIM
Yüklemde bildirilen özelliğin, öznede bulunduğunu gösteren önerme olumlu; bulunmadığını gösteren olumsuz önermedir.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
MANTIK - AYT
