DOLAŞIM SİSTEMLERİ
Örnek Soru
Aşağıdakilerden hangisi toplardamar-
larda kanın akışını etkileyen faktörler-
den biri değildir?
A)
B)
C)
D)
E)
iskelet kaşlarının kasılıp gevşemesi
Damarların İçinde tek yönde açılan
kapakçıkların olması
Kulakçıkların gevşemesi ile kalpte
Oluşan emme kuvveti
Soluk alma sırasında oluşan emme
kuwetİ
Olgun alyuvar hücrelerinin ferman-
tasyonla ATP üretmesi
Çözüm:
Olgun alyuvarların fermantasyonla
ATP üretmesi, kan
değildir.
Örnek Soru
Aşağıda vücutta
verilmiştir.
Atardamar
ilcal damar
Toplardama
akışını etkileyen bir faktör
Cevap E
bulunan
bazı
damarlar
II. Kılcal Damarlar
Kılcal damarlar atardamarları toplardamarlara bağlar. Kılcallar tek katlı epi-
tel dokudan oluştuğu için, doku hücreleriyle kan arasındaki madde alışverişi
burada Olur. Vücutta görev yapan kılcalların hepsi her zaman işler halde değil-
dir, Metabolizmanın artmasıyla (kaş faaliyeti) büyük bir çoğunluğu açılarak kan
geçişine izin verir,
III. Toplardamarlar
Kanı kalbe geri götüren damarlardır. Akciğer toplardamarı hariç vücuttaki
tüm toplardamarlar kirli kan taşır, Yapısı atardamarlarınkine benzemesine rağ-
men yapışındaki elastik lifler daha azdır, düz kaş tabakası daha incedir,
Atar ve toplardamarların duvar yapısında yer alan düz kas tabakası, kasılıp
gevşeyerek kanın damar İçinde ilerlemesini kolaylaştırır ve kanın tüm vücudu
dolaştığı büyük dolaşımın gerçekleşmesini sağlar.
Vücutta kalbin alt seviyesindeki kan, toplardamarlarda yer çekimine zıt yön-
de hareket ettiğinden bu hareketi kolaylaştıracak faktörlere ihtiyaç duyulur.
Toplardamarlarda kan akışını etkileyen faktörler şunlardır:
Kan basıncı
İskelet kaslarının kasılması
Damar İçinde tek yöne açılan kapakçıkların bulunması
Soluk alma şırasında göğüs hacminin artması (ki bu durumda basınç azalır)
Kulakçıkların gevşemesiyle kalpte oluşan emme kuvveti
Arkadaki kanın öndekini itmesi
Kapalı kapaklar
kanın geri gidişini
engeller
Kasılma
sayesinde
kan akışı olur
Baldır kası
bacak
damarları için
pompa görevi
gorür
hangi seçenekte damardaki kan basıncı
büyükten küçüğe doğru sıralanmıştır?
B)K-M-L
C)L-M-K
E)M-K-L
CÖzüm:
Kan basıncı en yüksek atardamar-
dadır. Onu sırası İle kılcal damar ve toplarda-
mar İzler. Kalbin kam pompalamasıyla en yük-
sek basınç atardamarda oluşur. Kon, kalpten
Kapakçıklar I
açık
İskelet
kaslarıx
oplardama
Kapakçıklar
palı
Baldır kası gevşek
Baldır kası kasılı
uzaklaştıkça basıncı düşer.
144
Cevap A
İskelet kaslarının toplardamardaki kan hareketine etkisi
Yukarıda sayılan etkenler kanın toplardamarlarda akışını kolaylaştırır. Vü-
cudun baş bölgesinden kanı toplayan toplardamarlarda yer çekim kuvveti etki-
lidir ve bu damarların içinde kapakçık bulunmaz.
