DOLAŞIM SİSTEMLERİ
Örnek Soru
Aşağıdakilerden hangisi kanın pıhtılaş-
maşında etkili olabilen faktörlerden biri
değildir?
A)
B)
C)
D)
E)
Adrenalin
Vücut sıcaklığı
iyonları
K vitamini
Heparin
Çözüm:
Heparİn, kanın damar İçinde pıhtı-
laşmasını engelleyen bir polisakkariffir.
Cevap E
Biyopluş
Protrombin ve fibrinojen proteinleri
inaktif yapıda Olup, karaciğerde üretilerek
kana verilir, Bu proteinler kanın pıhtılaş-
ması sürecinde aktifleşerek faaliyet gös-
tetirler.
Not al...
150
Günlük yaşam içinde oluşan basit kesikler ve sıyrıkların vücutta kan kay-
bina yol açmaması için pıhtılaşma gerekir. Damar yaralandığında açığa çıkan
bağ dokusu proteinlerine tromboşitler yapışır. Bu tromboşitler yapışkan madde
salgılayarak diğer tromboşitleri yaralı bölgeye çeker. Tromboşitlerden sentezle-
nen tromboplaştin molekülü, kan plazmasındaki Ca•• İyonları ve K vitamini, kan
plazmasında inaktif hâlde bulunan protrombin molekülünü aktif trombin molekü-
lüne dönüştürür, Aktif hâldeki trombin molekülü kan plazmasındaki inaktif olan
fibrinojen molekülünü aktif fibrine dönüştürür. Oluşan fibrin molekülleri yaranın
Olduğu bölgeye yayılarak pıhtıyı oluşturur _ Pıhtının oluştuğu tüm bu mekaniz-
maya pıhtılaşma denir, Böylece yara kapanır ve kan kaybının önüne geçilir,
Bİ o lus
Adrenalin hormonunun salgısının artması kanın pıhtılaşma süresini
kısaltır.
Kanın başlıca görevleri şunlardır:
Glikoz, aminoasit, vitamin, mineral madde ve Oksijen gibi maddeleri doku
hücrelerine taşırken; hücrelerde metabolizma ile oluşan karbondioksit,
amonyak ve üre gibi maddeleri solunum ve boşaltım organlarına taşır.
Endokrin bezler tarafından salgılanan hormonları hedef organlara taşır.
Vücudun pH, şu ve sıcaklığını düzenler. Bu görevi yönüyle homeoştaşiye
yardımcı olur.
Virüs ve bakteri gibi mikroorganizmalara karşı vücudu savunur. Kan bu
görevi bileşiminde bulunan akyuvarlar ve yine bazı akyuvarlar tarafından
sentezlenen antikorlar vasıtası ile yapar.
Damarların zedelenmesi durumunda kanamayı pıhtılaşma yöntemiyle
durdurur,
Kan Grupları
inşanda kan grubunu tayin eden genlerde çok alellik durumu vardır, Bu du-
rum A, B, O kan gruplarının ikiden fazla alel tarafından kontrol edilmesi şeklinde
açıklanabilir. A, B, O sembolleri kanın, alyuvar yüzeyinde bulunan glikoprote-
in ve glikolipit işaretleyiciler yani antijenleri simgeler. A antijeni taşıyan A kan
grubu, B antijeni taşıyan B kan grubu, her ikisini taşıyan AB kan grubunu ve A
ve B antijenlerini taşımayan da 0 kan grubunu gösterir, Kan nakilleri Sırasında
bireyin kan grubu büyük önem taşır.
Bir canlıdan başka bir canlıya taşınan her yabancı madde antijen (aglütina-
jen) olarak algılanır. Yabancı antijenler bireyin hücreleri tarafından alındığında
çökeltici bir protein olan ve akyuvarlar tarafından üretilen antikor sentezlenir ve
