1. Doğu Bloku'nun Kurulması
Dünya Savaşı'ndan sonra Almanya'ya karşı savaşta
ağırlıklı rolü üstlenen ve savaş sonrasında Avrupa kı-
tasından en büyük payı alan SSCB olmuştur. SSCB
savaş sonunda işgal ettiği bölgelerden çekilmeyerek
kendi rejimini yaymaya başlamıştır. Özellikle Bulga-
ristan, Polonya, Çekoslovakya, Macaristan ve Ro-
manya'da muhalifler tasfiye edilmiş, SSCB yanlısı
Josef Stalin uydu devletler kurulmuştur.
2. Avrupa Dışında Komünizm'in Yayılması
Fidel
Küba'da yaşanan devrim sonucu ABD yanlışl Batis-
ta diktatörlüğüne son verilmiş ve Fidel Castro ken-
di hükûmetini kurarak başbakan olmuştur (1959).
ABD'nin Castro'yu İktidardan uzaklaştırmak İşte-
meşi ABD-Küba İlişkilerinin bozulmasına ve Küba
İle SSCB'nin yakınlaşmasına neden olmuştur. Bu-
nun sonucunda ülkedeki Özel İşletmeleri kamulaş-
tiran Castro, sosyalist bir yönetim kurmuştur.
Savaştan sonra Çin'de komünist devrimi amaçlayan
Mao Tse-Dungun önderi olduğu komünistlerle, mil-
liyetçi Çan Kay Şek'in lideri olduğu cumhuriyetçiler
arasında iç savaş yaşanmıştır. Mücadeleyi ABÜnin
desteğini alan milliyetçiler kazanmış ve 1946-1947
yıllarında iktidarı ele geçirmişlerdir. Ancak milliyet-
çilerin kötü bir yönetim sergilemesi üzerine komü-
nistler 1949 yılında Çin Halk Cumhuriyeti'nin kurul-
yao Tse-Dung duğunu ilan ederek yönetimi ele geçirmişlerdir.
Kim İl Sung önderliğindeki komünistler 1946 h-
lında
ni kurmuş, 25 Ağustos 1948
, tarihinde hem güney hem de kuzey bölgelerinde
yapılan genel seçimlerde Kore Demokratik Halk
Cumhuriyeti tüm Kore halkını temsil eden te
meşru devlet organı olarak kabul edilmiştir.
kim İl Sung
3. Doğu Bloku'nda Atılan Siyasi ve Ekonomik Adımlar
El—çominform (5 Ekim 1947)
Cominform, SSCB tarafından kendi uydu ül-
keleriyle bağını güçlendirmek ve ABD'nin
ortaya koyduğu Truman Doktrini ve Mars-
hali Planı ile mücadele etmek amacıyla ku-
rulmuştur,
Milletlerarası bir komünizm teşkilatı olan Cominformun kurul-
ma amaçları şunlardır:
II lişçilerin yegâne vatanı olarak Sovyetler Birliği'ni savunmak
C ı iri«ik Amerika tarafından temsil edilen emperyalizme kar-
2
şı mücadele etmek
Bütün dünyayı kapsayacak olan bir Sowetler Cumhuriyeti'nin
3
kurulmasını sağlamaktır.
Üyeleri arasında SSCB, Polonya, Bulgaristan, Çekoslovakya,
Romanya, Macaristan, Yugoslavya, Fransa, İtalya'da bulunan
komünist partilerin liderleri yer almıştır.
Molotof Planı (1947E—lJ-jû5ÇJ
ABD'nin Marshall Planı'na karşılık SSCB tarafından hazırlanan
mali yardım planıdır. Marshall Planı ile Sovyet karşıtı Avrupa
ülkelerinde mali alanda iyileşme yaşanması üzerine, SSCB bu
plan ile COMECON ülkelerine ekonomik yardımda bulunmuş,
üye ülkeler arasında ticaretin geliştirilmesini sağlamaya çalış-
mıştır. Plan; Macaristan isyanı, Stalin'in ölümü, Kore Savaşı'nın
sonuçlanamaması, uzay yarışı gibi nedenlerle başarılı olama-
mıştır.
COMECON (25 ocak 1949)
SSCB tarafindan sosyalist ülkeler arasın-
da ekonomik iş birliği ve dayanışmayı ar-
tırmak amacıyla Moskova'da COMECON
(Karşılıklı Ekonomik Yardımlaşma Konseyi)
adıyla bir dayanışma örgütü kurulmuştur.
Örgütün Temel Amaçlan
Ekonomik gelişme İçin uzmanlaşma ve İş birliğine dayalı
1
planlar hazırlamak
2 | Ham maddelerin üretim ve dağıtımını yönlendirmek
Üye ülkeler arasında ve diğer ülkelerle ticareti geliştirmek
İçin ortak girişimde bulunmak
2 IBilimsel ve teknik araştırmalarda iş birliği yapmaktır.
Üyeleri arasında; SSCB, Bulgaristan, Romanya, Polonya, Maca-
Fistan, Çekoslovakya yer almıştır. Daha sonra Arnavutluk, De-
mokratik Almanya, Moğolistan ve Küba da katılmıştır.
185
iki Kutuplu Dünya-Doğu Bloku
Varşova Paktı (1955)
SSCB komünizme karşı en ciddi tehdit ola-
rak gördüğü NATO'ya karşı askerî bir ör-
güt olan Varşova Paktını kurmuştur. Mer-
kezi Moskova'dır. Varşova Paktının kuru-
luş amacı NATO saldırısına karşı Doğu Av-
rupa ülkelerini savunmaktır.
Kurucuları arasında, SSCB, Çekoslovakya, Bulgaristan, Macaris-
tan, Polonya, Doğu Almanya, Romanya, Arnavutluk (1968'de
çekildi.) vardır.
4. Sosyalist Blok'ta Sarsıntılar
Yugoslavya'nın Cominformdan Çıkarılması
• Alman işgalinden Sovyet yardımı olmadan kurtu-
lan Yugoslawa üzerinde SSCB'nin denetim kur-
mak İstemesi, buna karşılık Tito liderliğinde Yu-
goşlavya'nın kendisini Balkanlar'ın lideri olarak
görmeye başlaması iki devlet arasında sorunların
yaşanmasına yol açmıştır.
• Tito'nun "zayıf bir Sırbistan; güçlü bir Yugoslav-
ya" politikası İlişkileri daha da gerginleştirmiştir.
• Tlto'nun millî bir komünizm kurma çabası üzeri-
ne, SSCB tarafından 1948 yılında Cominformdan
çıkarılmıştır. Sovyet Bloku'ndan ayrılan ilk ülke Yu-
goslavya olmuştur. Tito, 1961'den itibaren Nehru
ve Nasır ile birlikte Bağlantısızlar (Non-Aligned)
Josip Broz Tito
Bloku'nun lideri olmuştur.
SSCB — Macaristan İlişkileri
IHEkonomik sıkıntılar yaşayan Macar işçileri 1953'te İmre NagÜ
önderliğinde ayaklanmışlardır. Mecbur kalan SSCB, İmre Na-
gİ'yİ ülkenin başbakanı olarak atamış ancak SSCB, İmre Nagİ'yİ
başbakan yapmasına rağmen ayaklanmayı durduramayınca
İBudapeşte'yi işgal etmiştir. (1956)
SSCB - Çekoslovakya İlişkileri
Çekoslovakya 1967 yılında Alexander Dubçek liderliğinde "İnsan-
cıl Komünizm” hareketini başlatmıştır. Çekoslovakya insancıl ko-
münİzm İle sosyalizmi demokrasi ilkeleri İle birleştirerek yeni bir
siyasi akım oluşturmak istemiştir, Tek partili sosyalist devlet yöne-
timine karş olan inkılapçı nitelikteki bu hareket ile toplanma, der-
nek kurma, düşünceyi ifade etme, inanç ve kanaat gibi konularda
İnsanların temel hak ve hürriyetlerinin sağlanması gerektiği vur-
gulanmıştır. Gelişmeler 1968 yılında Varşova paktı Ordusunun Çe-
koşlovakya'yı işgali ile sonuçlanmıştır,
instagram.com/copysinav
