DOĞAL AFETLER ve TÜRKİYE içjN RİSKLERİ
Harita-3,• çığ bölgeleri haritası
Yeryüzünde Hlmalayalar, Güney Avrupa, İskandinav Yarımadası And ve
Kayalık dağlarının bulunduğu yerlerde çığ felaketleri daha şık yaşanır.
8. ORMAN YANGINLARI
Türkiye'de, konumu ve iklim özelliklerine bağlı olarak yaz kuraklığı yaşarwı
yerlerin geniş yer tutması Orman yangınlarının artmasına neden Olrmktadw.
Bu durum özellikle orman varlığına bağlı olarak yaz kuraMğının görüldüğü Ak-
deniz İklim kuşağı dediğimiz Ege ve Akdeniz kıyılarında yaygındır. İnşanlar
piknik yapmak, eğlenmek ve dinlenmek için ormanlık alanları tercih etmekte.
dit, Bu rekreasyon faaliyetleri şırasındaki İhmal ve dkkatşizlikler orman yan.
gınlannın meydana gelmesinde çok önemli paya sahiptir. Ayrıca enerji nakil
hatlarının yaygınlaşmasına bağlı olarak ortaya çıkan kazalar da orman yangın-
tarını artırmaktadır. Son 10 yılda çıkan orman yangınlarının % 48'i hmal ve dik-
kats[zllk, % 14'ü kasıt, % 4'ü yıldırım nedeniyle meydana gelmiş Olup,
% 34'ü İse bilinmeyen nedenlerden dolayl Çıkmıştır. Ülkemizde ağustos ayın-
da şimdiye kadar yaşanan en büyük orman yangınlarının bilançosu oldukça
ağırdır. Orman Genel Müdürlüğü açıklamalarına göre sadece 20-27 Ağustos
2006 tarihleri arasında çıkan 245 orman yangınında 2.027 hektar ornwı ala-
mn yandığı belirtilmektedir. Bu yangınlarda kaybedilen ağaç saylanm 4 mayo-
nu bulduğu söyleniyor. Özellikle rant arayışlarının bir sonucu olarak toprak el-
de etmenin bir yöntemi olarak orman yangınları gösterilmektedir.
Ülkemizin Kahramanmaraş'tan başlayıp Akdeniz ve Ege'yi takiben İstan-
bura kadar uzanan 1700 km'lik sahil şeridinden 160 km İçerilere kadar uza-
nan bölümü, orman yangınları bakımından çok büyük hassasiyet göster-
mektedir. Orman yangınlarına ilişkin istatistikler Orman Kanunu'nun kabul
edildiği 1937'de başlıyor. O tarihten günümüze 74.294 orman yangını çıktı
ve 1*630.046 hektar alan yandı. Sadece 2003 yılında 1978 yangın yaşadık
ve 6.246 hektar ormanlık alanımızı yitirdik. Bu orman yangınlarının sayı Ola-
rak % 38'i ve alan olarak % 45'i Muğla, Antalya ve İzmir Orman Bölge Mü-
dürtükleri'nin sorumluluk alanlarında meydana gelmiştir. Aynca orman yan-
gınlannın sayı olarak % 83'ü, alan olarak ise % 87'şi haziran-ekim dönemi-
ni kapsayan beş aylık dönemlerde meydana gelmiştjr.
9. OLAĞANÜSTÜ HAVA OLAYLARI,
FIRTINA, KASIRGA, HORTUM
Rüzgarların yıkıcılığı, hızı İle doğru orantılıdır. HIZI 63 km/saat veya daha
fazla Olan rüzgarlar firtna şeklinde afet meydana getirir. Rüzgarların hızının
120 km/saate çıkarsa kasırga, (tayfun ve siklon) hızlı bir şekilde dönen ha-
va kolalarının bulunduğu fırtına sistemine de hortum adı verilir.
Yeryüzünde görülen en şiddetli rüzgarlar tropikal kuşakta ve alçak enlem-
lerde (Meksika körfezi dolaylarında kasırga, Hint Okyanusu'nda siklonlar,
Güneydoğu ve Doğu Asya'da tayfun) meydana gelir.
Coğrafya I -2 Konu Anlatımlı Soru Bankas•
ORNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisinde iklim koşul-
'arının payı yoktur?
A) sev
B) Tayfun
C) Erowon
D) Orman yangınları
E) Deprem
ÇÖZÜM:
Depremde İklim koşulhnmn pap yoktur.
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi ortalama at-
mosfer koşullarıyla açıklanabiür?
A) Endoneqa'th tsunami riskinin fazla 01-
ması
B) Japonya'da tektonik deprem olrna ola-
sılığımn fazla olmay
C) Güney Asya'da su taşkmlanna bağlı
can rml kaybının fazla
D) Büyük Okyanus çevresinde akfM vol-
kanların bulunması
E) Meksika'da yerkabuğu hareketlerinin
etki" olması
ÇÖZÜM:
Yaz mevsimi boyunca yağış alan Güney
Asya şu taşkmlanna bağlı can ve mal
kaybı yaşanır.
YANIT: C
DOĞAL AFETLER ve TÜRKÜYE içjN RİSKLERİ
5.
TEST 1
- 11
Yukarıdaki haritada taralı Olan alanda etkin Olan do-
ğal afet aşağıdakilerden hangisidir?
A) Frozyon
B) sel
C) Tşunami
YL*andakİ haritada numaralanmış alanların hangi-
sinde sel ve taşkınlara bağlı can ve mal kaybı riski-
nin diğerlerine göredaha fazla Olduğu söylenebilir?
q III
Aşağıdakilerden hangisi doğal afetlerde can ve
mal kayıplarım azaltmak İçin alınacak önlemlerden
birideğildir7
2.
3.
4.
D) Kuraklık E)
Çğ; gevşek ve kaim kar Örtüşü kütlesinin eğim yönün-
de hareket etmesiyle oluşur. Yüksekliği fazla Olan dağ-
hk, engebeli ve bitki örtüsünden yoksun yamaçlarda
yoğun kar yağışı çığ olaylarına neden olur.
111
Buna göre, yukarıdaki haritada numaralanmış alan-
larm doğal koşullan göz Önüne alındığında, hangi-
sinde çığ olaylarının daha yaygın olması beklenir?
C) III D)IV E) v
Aşağıdaki doğal afetlerden hangisinin oluşmasın-
da İküm olaylarınm etkisi yoktur?
6.
7.
8.
A)
B)
C)
D)
E)
Halkın doğal afetlere karşı eğitilmesi
Yerleşim birimlerinin dere ve akarsu kenarlarına
Yerleşim alanlarının doğal alet riski taşıyan alanlar-
dan uzak tutulması
Doğal afetlere karşı uzman ekip oluşturulması
Çok katlı bina sayışının arttırılması
A) sel
C) Kasırga
B) Volkan püskürmesi
D) Kuraklık
E) Eromn
Aşağıdaki doğal afetlerden hangisinin oluşmasın-
da beşeri faktörlerin etkisi daha fazladır?
74.
A) Erozyon
C) Volkan püskürmesi
B) Tayfun
D) Deprem
E) Tşunami
Doğa olaylarınm afetlere neden olmasında aşağı.
dakllerden hangisi etkilideğildlr?
A) Doğal dengenin bozulması
B) Coğrafi şartlar
C) Yer yapışı
D) İklim koşullan
E) Kayaçların jeolojik yaşı
Ekvator
v
III
Yukandaki haritada numaralanmış alanların hangi-
Sinde su taşkınlarınındaha az görülmesi beklenir?
C) III
