DİVAN EDEBİYATI NESİR TÜRLERİ
Sefaretname:
• Yabancı bir ülkeye elçi (sefir) olarak gönderilen bir görevlinin o ülke ile ilgili izlenimlerini anlattığı eserlerdir.
• Yirmisekiz Çelebi Mehmed'in Fransa Sefaretnamesibu türün önemli örneklerindendir.
Tarih-Vakayiname:
• Devletin resmî tarih yazarlarına vakanüvis, onların yazmış olduğu eserlere de vakayiname denir.
• Naima, ilk vakanüvistir. Aşık Paşazade, Peçevi Ahmed Cevdet Paşa, Kemal Paşazade önemli Osmanlı tarihçileridir.
Gazavatname:
• Müslümanların gayrimüslimlerle yaptıkları savaşları, bu savaşlardaki zaferleri ve kahramanlıkları anlatan eserlere
verilen isimdir.
• Edebiyatımızda ilk ömekleri XV. yy.da verilmiştir.
Siyer:
• Hz. Muhammed'in yaşamını anlatan eserlere denir.
• Türk edebiyatında siyer türünün ilk örneği Erzurumlu Mustafa Darir'in Sîretü'n-Nebî adlı eseridir. Veysi'nin Siyer-i
Veysi eseri de türün önemli örneklerindendir.
Seyahatname:
• Gezilip görülen yerler hakkında yazılan eserlere verilen isimdir.
• Türk edebiyatındaki ilk gezi yazısı örneği şeydi Ali Reis'in Mir'âtü7-Memâlik adlı eseridir.
• En önemli gezi yazısı ömeği Evliya Çelebi'nin Seyahatname eseridir. Ayrıca Katip Çelebi'nin Cihânnüma, Nabi'nin
Tuhfetü'I-Harameyn adlı eserleri de türün ömekleri arasındadır.
Siyasetname:
• Devleti idare edenlere yöneticilik sanatı hakkında bilgiler veren eserlere denir.
• Selçuklu veziri Nizamülmülk'ün yazmış olduğu Siyasetname adlı eseri önemlidir.
Surname:
• Sünnet, evlenme, tahta çıkma gibi nedenlerle yapılan şenlikleri anlatan eserlere verilen isimdir.
• Nabi'nin ve Vehbi'nin surnameleri önemlidir.
Şehrengiz:
• Bir şehrin özellikleri, güzellikleri, orada yaşayan önemli kişiler hakkında çeşitli bilgiler veren eserlerdir.
• Genellikle mesnevi biçiminde yazılsa da mensur örnekleri de vardır.
Kıyafetname:
• Kişilerin dış görünüşlerinden ahlak ve karakter yapıları hakkında çıkarılan yargıları konu alan eserlerdir.
• Bu türün en önemli eserini Erzurumlu İbrahim Hakkı Marifetname adlı eseri ile vermiştir.
Pendname (Nasihatname):
• Din, ahlak ve sosyal bakımdan öğütler veren; kişileri ve toplumu eğitmeyi amaçlayan eserlerdir.
Münşeat:
• Düzyazı şeklinde yazılmış yazıların, mektupların bir arada bulunduğu eserlere verilen isimdir.
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI - AYT
MEBİ KONU ÖZETLERİ
183
