DİPLOMASİ ve DEĞİŞİM
Kanal Teşebbüsü
ARİ
DERS
Daha önce Kanunî Sultan Süleyrnan, III. Murad ve IV. Mehmet dönemlerinde teşebbüs edilen ama birçok se-
bepten dolayı bir türlü gerçekleşmeyen İzmit Körfezi'nin bir kanalla Sapanca Gölü'ne bağlanması ve buradan
da Sakarya Nehri vasıtasıyla Karadeniz'e ulaşılması meselesi III. Mustafa zamanında 1759'da yeniden gündeme
geldi. Devrin sadrazamı Ragıb Paşa, İstanbul'un yakacak ihtiyacının daha kolay sağlanacağı, Sapanca'da inşa edi-
lecek bir tersane sayesinde donanmanın takviye edileceği ve ticarî bir canlanmaya vesile olacağı gerekçeleriyle
kanalın aşımasını III. Mustafa'ya tavsiye etti. Padişah da bu öneriyi kabul etti ve 1759' da ön çalışmalar başlatıldı.
III. Mustafa Dönemindeki Cami İnşaatları
III. Mustafa döneminde imar-inşa faaliyetlerine önem verildi. Bunlardan biri de bu- gün Laleli Cami olarak bili-
nen caminin inşası idi. Laleli Camii'nin temelleri 10 Nisan 1760'da devlet ricalinin ve halkın katılımıyla, dualar
eşliğinde atıldı. Cami, 9 Mart 1764 Cuma günü yine törenler eşliğinde ve bizzat III. Mustafa'nın iştirakiyle iba-
dete açıldı.
ö III. Mustafa döneminde inşa ettirilen bir diğer cami ise Üsküdaedaki bugün Ayazma Camii olarak adlandırılan
Mihrişah Sultan Camii'sidir. III. Mustafa, Kadıköy'de de bugün İskele Camii olarak bilinen III. Mustafa, İskele
Camii ile Paşabahçe'de adını taşıyan camiyi de yaptırdı.
DOĞAL AFETLER
Boğaz'ı Donduran 1755 Kış
İstanbul tarihinde şehre zarar veren üç çeşit büyük felaket vardır. Bunlardan birincisi salgın hastalıklar, İkincisi
yangınlar ve üçüncüsü de depremler. Birincisi binlerce insanın ölümüne neden olmuş, yangınlar ve depremler
şehri her defasında harabeye çevirmiştir. Bu üçü kadar etkili olmasa da bazı dönemlerde şiddetli soğuklar da
şehir hayatını felç etmiştir.
Ele aldığımız dönemde özellikle 1755 kışındaki soğuklar tarihte ender rastlanan türdendir. Zira 11 Ocak 1755'te
Haliç'in tamamı, İstanbul Boğazı'nın da önemli bir bölümü dondu.
ö Osmanlı İmparatorluğu, "uzun barış dönemine" 1739'da İzmir ve çevresindeki şiddetli bir depremle girdi.
Deprem özellikle Eski ve Yeni Foça'da etkili oldu. Bura- daki binaların büyük bir kısmı hasar gördü ve bazıları da
yerle bir oldu. Bunlardan biri de Eski Foça Kalesi'ndeki Fatih Camii idi. Deprem İzmir'de de, ciddi hasarlara yol
açtı ve depremde 80 kişi hayatını kaybetti. İzmir ve çevresinde etkili olan deprem, Sisam, Sakız gibi adalarda da
hissedildi ve özellikle Sakız Adası'ndaki birçok bina yerle bir oldu.
DOĞU'DA SAVAŞLAR (1739-1779)
ö Nadir Şah, 1742'de İstanbul'a üç bin kişilik kalabalık bir elçilik heyeti gönderdi. Elçilik heyeti Caferî mezhebi
hakkındaki taleplerini yineledi, ancak bu defa da Osmanlı idarecileri talepleri reddettiler. l. Mahmut devrin önde
gelen ulemasından Nadir Şah üzerine bir savaş ilan etmek için fetva aldı, ayrıca İran'a bir elçilik heyeti gönderdi.
Fakat Nadir Şah, Osmanlı elçileri gelmeden Bağdat'ın kendisine teslim edilmesini talep etti.
10 Ağustos 1745'te iki tarafin orduları karşılaştılar. On iki gün süren çatışmalardan tam bir netice alınamadı, An-
cak hâkimiyet Osmanlı tarafinda iken Serasker Yeğen Mehmed Paşa'nın hastalanarak ölmesi savaşın kaderini
değiştirdi. Paşanın vefat etiğini haber alan Osmanlı ordusundaki "levend” denen paralı askerler mücadeleyi
bırakıp kaçmaya başladılar. Bunu firsat bilen Nadir Şah da taarruz emri verdi ve Osmanil ordusu üstün başladığı
mücadeleden ağır kayıplar vererek ayrılmak zorunda kaldı.
â Zafer kazanmasına rağmen, İran'daki durumun karışması üzerine Nadir Şah, Osmanlı yönetimine bir heyet gön-
derip mezheplerinin tanınması talebinden vazgeçtiğini belirterek, barış istedi.
www.dizgikitap.com
163
• SMNLYALÇIN
