DİPLOMASİ ve DEĞİŞİM
1756 Ekim'inde ise Danimarka ile Dostluk ve Ticaret Antlaşması imzalandı
ARİ
DERS
OT
1755-1762 tarihleri arası Avrupa'da güç dengelerinin değiştiği, daha önce kurulan ittifakların yeni bir şekil
aldığı dönemdi. Bu yüzden tarih yazımında bu döneme "diplomatik devrim ve karşı devrim” adı verilmiştir. Bu
dönemin en önemli olaylarından biri 16 Ocak 1756'da İngiltere ile Prusya'nın Westminster Antlaşmas•'nı im-
zalamasıdır. Bu antlaşma ile klasik Avrupa devletleri kamplaşması köklü bir değişikliğe uğradı ve buna bir tepki
olarak Fransa ile Avusturya da 1 Mayıs 1756'da Birinci Versay Antlaşması'nı imzaladılar. Böylece 1756-1763
tarihleri arasında devam edecek olan Yedi Yıl Savaşları'na giden süreç de başladı. Savaş, Prusya Kralı
II. Friedrich'in Ağustos 1756'da Saksonya'yt kuşatması ile fiilen başladı ve 1762'ye kadar şiddetini arttırarak
devam etti.
ö Yedi Yıl Savaşlarından Avusturya'nın hem maddî hem de nüfuz olarak yıpranarak çıkması, buna mukabil
Rusya'nın gücünü ve nüfuzunu arttırması sonraki süreçte Osmanlı İmparatorluğu'nun aleyhine bir durum oldu.
Zira 1763'te Lehistan Kralı III. August öldü ve yeni bir mesele ortaya çıktı: Lehistan'ın yeni kralı kim olacaktı?
Lehistan Meselesi ve Rus Savaşı'nın Başlaması
III. August'ün ölümünden önce başlayan Lehistan'ın yeni kralının kim olacağı tartışmaları 1763 Ocak'ından itiba-
ren daha fazla gündeme geldi. Bir tarafta Fransa ve Avusturya diğer tarafta ise Prusya ile Rusya vardı. Sonunda
Rusya Çariçesi, Prusya Kralı İL Friedrich'in de desteğiyle Lehistan tahtına eski sevgililerinden Poniatowski'nin
çıkmasını sağladı.
Bâbıâli, Poniatowski'nin krallığını resmen tanımasına rağmen Lehistan'daki iç muhalefet giderek güçlendi, ancak
Rusya gibi bir güç karşısında bu muhaliflerin direnmesi uzun vadede mümkün değildi. Bunun üzerine muhalifler
Bâbıâli'den yardım istediler ve Osmanlı sınırına yakın bölgelerde konuşlandılar.
Bu bölgelerden biri de Osmanlı sınırındaki Balta Kasabası idi. Rus birliklerinin 1768 yazında buraya yönelik kanlı
bir baskın düzenlemeleri savaş ilan etmek için meşru gerekçeyi oluşturdu. III. Mustafa savaş 3 Ekim 1768'de
meşveret meclisinde Rusya'ya savaş ilan etme kararı alındı.
1768-1774 OSMANLI-RUS SAVAŞI
31 Ocak 1769'da 100 bin kişilik bir süvari kuvveti ile Rusya'ya üç koldan giren Kırım Giray Han karşısına çıkan
kuwetleri yendi ve ardından birçok kasaba ve köyü yağmaladı.
Rusya savaş hazırlıklarını tamamlar tamamlamaz harekete geçerek, Osmanlı topraklarına girdi. Hotin'i kuşatan
Rus kuwetleri, Osmanlı askerleriyle yaptığı savaş kaybetti (1 Mayıs 1769). Hotin önlerinde kazanılan bu zafer
üzerine Sultan Mustafa'ya hutbelerde "Gazi" denmeye başlandı.
Rus kuvvetleri Hotin'i 21 Eylül'de ele geçirip, ardından kolaylıkla Eflak ve Boğdan'l istila ederek Tuna kıyılarına
kadar İlerlediler.
1770 yılı başnda yapılan Larga Muharebesi'nin Osmanlı ordusu kaybetti.
Mora'daki Rumlar” ayaklandırmak için Rus donanması Cebelitarık'ı geçerek, Akdeniz'e girdi. Mora'ya yardıma
giden Osmanlı donanması başarısızlığa uğrayınca geri çekildi. 5 Temmuz 1770'te Çeşme'nin kuzeyinde Koyu-
nadalan önünde tekrar Rus donanması ile karşılaşan Osmanlı gemileri savaşa tutuştular. Bu savaşta Çeşme'ye
sığınan bütün Osmanlı donanması Ruslar tarafından yakıldı, sadece Kaptanıderya Hüsameddin Paşa'nın gemisi
Sakız'a kaçabilmişti.
Bu savaştaki başarısından dolayı Çariçe Katerina tarafından Rus generali Aleksi Orlof'a, Çeşmeski (Çeşmeli) ün-
vanı verildi, Rusya'da da savaşın anısına bir abide dikildi. Osmanlı donanmasının imhası üzerine Ruslar savaşın
sonuna kadar Akdeniz'de serbestçe dolaştılar. Bazı adalara asker çıkararak, Çanakkale Boğazı'nı ablukaya aldılar.
Ancak Boğaz” geçemediler.
1768-1774 savaşları Osmanlı Devleti'nin ağır mağlubiyeti ile sonuçlandı. Bu mağlubiyetin nihayetinde Osmanlı
Devleti için hayaö önem arz eden ağır maddeler içeren 1774 tarihli Küçük Kaynarca Antlaşması imzalandı.
wwwdizgikitapcom
165
YALÇIN
