DİPLOMASI ve DEGIŞİM
ARİ
DERS
0
Osmanlı İmparatorluğu, Pasarofça Antlaşmasıyla Mora'yı kurtarmış olmasına rağmen, Sırbistan'ın büyük bir
bölümünü Avusturya'ya kaptırmıştı. Bu yüzden Pasarofça'dan sonra, Nevşehirli İbrahim Paşa'nın sadrazamlığı
döneminde, savaştan uzak duruldu. 1718-1730 yılları arasında Lale Devri yaşandı.
Petervaradin Savaşı'nda Osmanlı'nın 30.000askeriiIe birlikte Sadrazam Damat Ali Paşa hayatınıkaybeder, Fey-
lesof ve kitap kurdu olarak bilinen Şehit Ali Paşa önemli bir kütüphane kurmuştu. Şehzade Camii yakınındaki
konağında kurduğu ve yalnız fihristi dört cilt tutan kütüphanesi, paşanın kitap tutkusunu gösterir.
Kapitülasyonlar, XVIII. yüzyıla kadar Osmanlı padişahının yabancılara bir inayetiydi. Padişah istediğinde imtiyazı
geri alabilirdi. Ticari imtiyazlar ancak 1718 Pasarofça Antlaşmasından sonra iki taraflı olmuştu.
NOT
I II. Murad ve Fatih Sultan Mehmed dönemlerinde İki defa kuşatılmasına rağmen alınamayan Belgrad, Kanunî
tarafindan 1521'de fethedildi. Belgrad halkının bir kısmı İstanbul'a götürülerek İstanbul'da bugün kendi isim- I
'eriyle anılan Belgrad Kapı ve Belgrad Ormanları civarındaki köylere yerleştirildi.
LALE DEVRİ (1718-1730)
III. Ahmet
Nevşehirli Damat İbrahim Paşa
Nedim
Levni
Yanyalı Esat Efendi
ö Bürokrat kökenli olan Sadrazam Nevşehirli İbrahim Paşa, 1718'deki Pasarofça Antlaşmasından sonra yaklaşık
35 yıldır süren savaş dönemine son verdi. Barış, eğlence ve yenileşme dönemini başlattı. Böylece 1683'ten bu
yana süre gelen savaş ve karışıklıklar bitip, 1730 yılına kadar sürecek olan 12 yıllık Lale Devri başladı.
Lale Devri: Yahya Kemal, Ahmet Refik Altınay'la bir sohbetleri esnasında Osmanlı tarihinin 18. yüzyıldaki bu
dönemini "Lale Devri" olarak adlandırmıştı. O sıralarda bu dönem üzerine bir kitap hazırlayan Ahmet Refik de
bu ismi beğenerek, yazdığı eserde kullandı. Ahmet Refik'in kitabına verdiği bu isim daha sonra yaygınlaşarak bu
dönemi ifade eden bir ad oldu.
Lale Devri Eğlenceleri
ö Lale Devri denilince akla bu dönemin eğlenceleri gelir. Bu eğlence hayatında Sadrazam İbrahim Paşa'nın önemli
bir rolü vardır. Sadrazam, Kâğıthane'de padişahın eğlenmesi için "Sadâbâd" adı verilen yeni bir saray inşa ettir-
di. Bu sarayda Fransa Kralı'nın sarayı ve yaşantısı örnek alındı.
Devlet ileri gelenleri de bu konuda padişahı taklit ettiler. Boğaziçi ve Haliç'in etrafindaki topraklar devlet ricali
tarafından paylaşıldı. Devlet ileri gelenleri birbirleriyle lüks yaşam yarışına girmişlerdi. Şairlerin, müzisyenlerin
katıldığı büyük eğlenceler tertip ediliyordu. Lale bahçeleri içerisinde geceleri sırtlarına mum konulmuş kap-
lumbağalar dolaşıyor, çeşit çeşit çiçeklerle, özellikle laleler ile süslü bahçelerde cins cins kuşlar bulunuyordu.
Aşırı bir eğlence hayat vardı. Devlet ileri gelenlerinin bu durumu halka da yansıdı. Kahvehane ve meyhaneler
çoğaldı.
Eğlence hayan ile birlikte şiir de iyice ön plana çıktı. Divân edebiyatının önemli isimlerinden Nedim bu dönemde
parladı. Şairler şiirlerinde daha çok Türkçe kelime kullanırken, tabiatı ve aşkı övdüler.
ö Günlük hayatta Batı tarzı mobilya kullanılmaya başlanıldı. Geleneksel Osmanlı divanlarının yerini, iskemle ve
koltuklar aldı. Bir zamanlar Osmanlı elçileri bu iskemlelerde bağdaş kurup oturduklarından dolayı yere yuvar-
lanmışlardl. Saray duvarları resimlerle süslendi. Devlet adamlarının portreleri yaptırıldı,
wvöN.dizgikitap.com
155 SOLYALÇIN
