DİKKAT
Mekanik dalgalarda, genlik arttığında dalganın enerjisi de ar-
tar. Elektromanyetik dalgaların genliği ise ışınım şiddetiyle ar-
tar. Örneğin görünür ışığın genliği anarsa Işık şiddeti de anar.
Dalganın, hızı, dalga boyu, periyodu ve frekansı genlikle iliş-
kili değildir. Genliğin büyük ya da küçük olması bu değerleri
etkilemez.
Dalga Çeşitleri
DALGALAR
Taşıdıkları Enerjiye
Göre Dalgalar
Mekanik Dalgalar
Elektromanyetik
Dalgalar
1. Mekanik Dalgalar
Titreşim Doğrultusuna
Göre Dalgalar
Enine Dalgalar
Boyuna Dalgalar
Maddesel ortamlarda üretilen ve yayılan dalgalara mekanik dal-
ga denir.
Su, yay, şeş, deprem dalgalan mekanik dalgalaidır.
Enerjileri genliklerine bağlıdır.
2. Elektromanyetik Dalgalar
Yüklü taneciklerin ivmeli hareketleriyle Oluşan dalgalardır.
Her ortamda ve özellikle boşlukta yayılırlar.
L) Uzayda astronotlar elektromanyetik dalgalarla haberleşirler.
Lj Radyo dalgalan, mikrodalgalar, kızılötesi dalgalar, görünür
Işık, morötesi Işınlar, X-lşnları ve gama Işınlan elektromanye-
tik dalgalardır.
Enerjileri frekanslarına bağlıdır.
d*lan
103
Ok yönünde ilerledikçe;
Dalga boyu azalır.
Frekans artar.
Enerji artar.
Canlı dokulara zarar verme özelliği artar.
Hepsi Işık hızıyla yayılır.
a) Enine Dalgalar
Dalga ortamına ait moleküllerin titreşim doğrultusu ilerleme doğ-
rultusuna dikse dalgalara enine dalgalar denir.
Yayıma doğrultusu
Yay dalgalan ile enine dalga Oluşturulabilir, bazı deprem dal-
galan da enine dalgadır, elektromanyetik dalgaların ise tama-
mı enine dalgadır.
b) Boyuna Dalgalar
Dalganın onamına ait moleküllerin titreşim doğrultusu ile yayılma
doğrultusu birbirine paralel olan dalgalara boyuna dalgalar denir.
Titr*l doğruhusu Yaythna doğrultusu
Yay dalgalan ile boyuna dalga oluşturulabilir, deprem dalga-
lan boyuna dalgadır. Ses dalgalan boyuna dalgadır.
DİKKAT
Su dalgaları aynı anda hem enine hem boyuna yayılan özel
bir dalgadır. Bu nedenle Su molekülleri çembersel hareket ya-
Yayılrna
doğultulan
10-7 104 10-11 10-13
Elektromanyetik dalgaların sıralaması yukarıdaki gibidir.
