DİKKAT
Anlık Hız: Cismin herhangi bir andaki hızıdır. Vektörel bir bü-
yüklüktür.
Anlık Sürat: Cismin herhangi bir andaki süratidir. Araç gös-
tergeleri anlık sürati gösterir. Skaler bir büyüklüktün
Anlık İvme: Cismin herhangi bir andaki ivmesidir.
Ortalama İvme: Hareketlinin hız değişiminin toplam geçen
zamana oranıdır.
10. Farklı Referans Noktalarına Göre Hareket
Tüm hareketler bağıldır yani görecelidir. Yol alan araç içinde yan
yana oturan kişiler birbirini duruyor gibi görür. Oturan kişiler dl-
şarıdaki binalan geriye gidiyor gibi görürler. Dünya dönerek iler-
lemesine rağmen Dünya üzerinde duran kişiler birbirini duruyor
gibi görür. Hareket, cismi gözlemleyenin referansına göre deği-
şir. Buna bağıl veya göreceli hareket denir.
11. Kuvvet (Ç)
Durmakta olan cisimleri harekete geçiren, hareketli cisimleri dur-
duran, cisimlerin hızını, hareket yönünü, şeklini değiştiren etkiye
kuvvet denir. Kuvvet vektörel bir büyüklüktür. F ile gösterilir. Kuv-
vet dinamomotre ile ölçülür. Kuwetjn Sl'daki birimi newton (N)
dur.
Doğada karşılaşılan kuwet çeşitleri, temas gerektiren ve te-
mas gerektirmeyen olmak üzere iki tanedir.
KUVVETLER
Temas Gerektiren
Kuvvetler
Kaldırma kuvveti
Rüzgarın itme kuweti
İp gerilme kuvveti
Yay kuweti
Buharın itme kuweti
Sürtünme kuvveti
Hava sürtünme kuvveti
Kas kuvveti
Temas Gerektirmeyen
Kütle çekim kuvveti
Elektriksel kuvvet
Manyetik kuvvet
Atom çekirdeğinde gerçek-
[eşen nükleer kuvvetler
Doğada görülen temel kuwetler dört tanedir, bunlara doğal
kuwet kaynaklan da denilmektedir.
Doğadaki Temel Kuwetler
-b Güçlü nükleer kuvvet
-ş Elektromanyetik Kuwet
—ş Zayıt Nükleer Kuwet
Kütle Çekim Kuweü
Güçlü Nükleer Kuvvet
Atom çekirdeğinde protonların ve nötronların bir arada dur-
maşını sağlayan kuvvettir.
Kuweüer içinde en şiddetli olanıdır.
Etki alanı atom çekirdeği boyutundadır.
Protonların birbirini iyne kuvvetine karşı gelerek çekirdeğin
dağılmasını önler.
Elektromanyetik Kuvvet
Elektriksel yüklü cisimlerin ve manyetik cisimlerin birbirine uy-
guladlğl kuvveftir.
Aynı cins elektrik yüklü cisimler birbirini iter, zıt yüklü olanlar
Mıknatısın aynı işaretli kutupları birbirini iter, zıt kutupları bir-
birini çeker.
Elektromanyetik kuvvetlerin menzili sınırsızdır.
Zayıf Nükleer Kuvvet
Birçok parçacığın atom çekirdeğinin kararsız olmasından şo-
rumludur.
Radyoaküf bozunmalarda kendini gösterir.
Etki alanı atom çekirdeği boyutlarından da kısadır.
Kütle Çekim Kuvveti
Ternel kuwetler arasında en zayıf kuwetür.
Evrende galaksilerin ve yıldız - gezegen sistemlerinin düze-
ninden sorumludur.
Kuvvetin büyüklüğü, kütlelerle doğru, aralarındaki uzaklığın
karesiyle ters orantılıdır.
Kütle çekim kuvvetlerinin etki alanı sınırsızdır.
Uzayda iki cisim birbirine eşit ve zıt yönlü kuwet uygular:
mı
m2
G.mı.m
28
