DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ
Örnek Soru
Kasılan bir iskelet kasının gevşeme süre-
cinde aşağıdaki olaylardan hangisi
(ÖSYM)
A)
B)
C)
D)
E)
Sinir hücresinden gelen uyartının kesil-
mesl
Sinaptik yarıktaki asetilkolin miktarının
azalması
Nöronun akson ucunun kaş hücresin-
den ayrılması
Miyozin filamentinin aktin filamentin-
den ayrılması
Sarkoplazmik retikuluma Ca2+ iyonları-
nın pompalanması
iskelet Kasının Kasılma Mekanizması
iskelet kaşını oluşturan yapılar, küçükten büyüğe Şu şekilde sıralanır;
1. Aktin - miyozin (kaş iplikleriz mikroflament)
2. Miyofibril (kas telciği)
3. Kas lifi (kas hücresi)
4. Kaş demeti
İskelet kası ve düz kaslarda kasılmayı, sinirlerden gelen uyarılar sağlar.
iskelet kaşlarının kasılabilmesi İçin her kaş teline bir sinir ucu (motor uç plak)
gelmesi gerekirken, düz kaşlarda kaş hücrelerinin Oluşturduğu demete bir sinir
ucunun gelmesi hepsinin kasılması için yeterlidir. Bu sebeple düz kaslar iskelet
kaşlarına göre daha yavaş kasılırlar. Kalp kaşının kasılması için ise mutlaka
sinir uyarıları gerekmez çünkü kalp kaşı kendi Özel uyarı sistemine sahiptir.
Bir kaş lifinin uyarılması İçin gerekli Olan minimum uyarı şiddetine eşik şid-
det denir. Kaş lifi, eşik şiddetin altındaki uyarılara cevap vermez. Eşik şiddetin-
deki ve üzerindeki uyarılara cevap verir. Bu cevaba aksiyon potansiyeli denir.
Bir kas lifi, eşik değerden daha şiddetli bir uyarı İle uyarılırsa eşik değerinde
Oluşan aksiyon potansiyeli değişmez. Yani eşik şiddet ve üzerindeki uyarılara
tüm gücü İle aynı şekilde cevap verirken eşik şiddetin altındaki uyarılara hiç
cevap vermez. Buna ya hep ya hiç prensibi denin
Uyarılan bir kas lifinin bir kez kasılıp gevşeyerek eski halini alması kas sarsı
kasıl sarsı adını alır.
veya
Bir kas sarsı üç bölümde incelenir:
Nöronun akson ucu kas hücresi İle si-
CÖzü m:
naps yapar. Kasılma veya gevşeme sırasında
akson ucu kasa bağlanmaz veya ayrılmaz.
Cevap C
Eşik
değer
Tek bir kas hücresinde eşik değer ve üzerin-
deki uyarı şiddetinin artışı, kas hücresindeki
tepki şiddetini değiştirmez, Buna ya hep ya
hiç kuralı denir.
Eşik
değer
Bir kas demetinde eşik değer ve üzerindeki
uyarı şiddetinin artışl ile kas demetinde uya-
rılan kas teli sayısı artacağından tepki şiddeti
de arlar. Kas demetindeki tüm kas hücreleri
uyarıldığında ise tepki şiddeti, uyarı şiddeti ar-
tırılsa bile sabit kalır.
96
2.
3.
Gizli Evre (a-b): Uyarı gelen kaşın kasılmaya başlamasına kadar geçen
süreye denir.
Kasılma Evresi (b-c):
Kasılmanın başladığı an İle gevşemenin başladığı
an arasında geçen süredir.
Gevşeme Evresi (c-d):
Kasılı durumdaki kasın gevşeyerek eski hâline
geldiği dönemdir.
İskelet kasları uyarı olmadığı zaman İçinde bile bir miktar kasıll durmasına
kaş tonusu denir, Bu yüzden kasılma seviyesi grafiğinde x İle gösterilen değer
kaş tonusunu İfade eder, Baygın Olduğumuzda kaş tonusu ortadan kalkar, An-
cak bilinç açıkken kaslar hafifçe kasılı durumdadır. Tonus halindeki kas, tama-
men gevşemiş bir kasa göre uyarı alındığı zaman daha çabuk tepki oluşturur.
a -b Gizli evre
b c Kasılma evresi
c - d Gevşeme evresi
ab
0 0,01
0,1
İskelet kasının kasılma evreleri
