DERS
OTU
TÜRKİYE TARİHİ
Türkiye'de ilk kervansaray II. Kılıç Arslan zamanında Kayseri-Aksarayyolunda yapılan AlayHan'dır. Diğer önem
li hanlar Antalya-lsparta yolu üzerinde Evdir Han, Konya-Aksaray yolu üzerinde Sultan Han, Antalya-Alanya yolu
üzerinde Alara Han ve Sivas-Malatya arasındaki Hekimhan'dır. Bütün bu faaliyetler sonucunda Türkiye Selçuk-
lularında ticaret çok gelişmiştir. Ticari canlılık, Moğol istilasına kadar sürmüştür.
Kervansaraylar, barış zamanında kervanların konaklaması, savaş zamanında ise askerî üs olarak kullanılmıştır.
Kervansaraylar, yolcuların, tüccarların her türlü ihtiyacını karşılayacak şekilde düzenlenmiştir. Buralarda insanla-
rın statülerine, inançlarına ve milliyetlerine bakılmadan herkese eşit hizmet verilmiştir.
b Ücretsiz barınma, yiyecek, ibadet, temizlik, tamirat sağlık hizmetleri, hayvan yemi ve veteriner temini, fakir yol-
culara bedava ayakkabı, hasta yolcular için ücretsiz tedavi ve ilaç, eşyası kaybolan yolcunun eşyasının bedelinin
ödenmesi, ölen fakir yolcunun defin masraflarının karşılanması gibi hizmetler kervansaraylarda görülmüştür.
Kültürel Hayat
Türkiye Selçuklularının XII. yüzyılın ortalarından itibaren Anadolu'da oluşturdukları güven ortamı, sosyal ve
kültürel faaliyetlerin artmasını sağladı. Türkiye Selçukluları zamanında devletin yazışma ve bilim dili Arapça;
edebiyat dili ise Farsça idi. Farsça, XIII. yüzyılın ikinci yarısında devletin yazışma dili oldu. Bu sırada, Anadolu'da
yaşayan insanların büyük çoğunluğu Türk olduğu için Türkçe her yerde en çok konuşulan dildi.
Türkçenin resmî dil olarak yerleşip gelişmesinde, Türkmen beylerinin önemli hizmeti vardır. Karamanoğlu Meh-
met Bey 1277 yılında Konya'da açıkladığı fermanla, "Bu günden sonra divanda, dergâhta, mecliste ve meydan-
da Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır." diyerek Türkçeyi devlet dili hâline getirmiştir.
Anadolu'da Türkçenin gelişmesinde Moğol saldırılarının büyük etkisi oldu. Moğol saldırılarının önünden ka-
çıp Anadolu'ya gelen Türk kitleleri arasında yazar, şair ve bilim insanları da vardı. Bu şair ve bilim adamları
Anadolu'da bilim ve edebiyatın gelişmesinde önemli katkı sağlamışlardır.
Türkiye Selçuklu Devleti, bilim alanında en gelişmiş dönemini Alaeddin Keykubad zamanında yaşamıştır. Türkiye
Selçuklularında sultanlar ve beyler, Konya, Sivas, Kayseri, Amasya, Mardin, Erzurum ve Erzincan gibi şehirlerde
birçok medrese ve kütüphane yaptırdılar. Selçuklu medreselerinde, dinî bilimlerin yanında tıp, matematik, ast-
ronomi gibi fen bilimleri de okutuldu.
Türkiye Selçukluları zamanında tarih yazıcılığı da gelişmişti. Ravendî, yazdığı "Selçuklu Tarihi"ni I. Gıyaseddin
Keyhüsrev'e sundu. İbn-i Bibi, l. Alaeddin Keykubad Dönemini de kapsayan 1192-1280 yılları arasına ait "Tür-
kiye Selçuklu Tarihi"ni hazırladı. Kerimüddin Aksarayî, Moğollar zamanındaki Türkiye Selçuklu tarihini anlatan
eserini kaleme aldı.
Sanat
Türkiye Selçukluları, amaçları topluma hizmet etmek olan dinî, sosyal ve ticari nitelikte cami, imaret ve kervan-
saray gibi birçok mimari eser ortaya koydular. Yapılan bu eserlerde taş işlemeciliği, yazılar ve geometrik şekiller
ile süslemeler ön plandadır. Bu yapıların her türlü giderleri vakıf topraklarının gelirlerinden ve vakıf yapan in-
sanlar tarafindan karşılanırdı.
Camiler, Türkiye Selçukluları sanatının en önemli mimari eserleridir. Bunların en önemlileri Konya ve Niğde'deki
Alaeddin camileridir. Mescitler içinde Konya'da Taş Mescit, Sırçalı Mescit ve Karatay Mescidi bu döneme ait
önemli eserlerdendir.
Orta ve yüksek öğretimin yapıldığı kurumlar olan medreseler, hemen hemen her ilde bulunurdu, Medreselerde
Kur'an-ı Kerim, hadis, kelam, fıkıh gibi din bilimlerinin yanında matematik, tıp, felsefe ve filoloji gibi fen ve sosyal
bilimler de okutulmaktaydı. Özellikle tıp alanında yüksek öğretim yapan medreselerin yanında hastaneler bulu-
nurdu. Konya'da Karatay, Sırçalı ve İnce Minareli medreseler dönemin eserlerindendir.
â Külliye, caminin etrafina yapılmış medrese, şifahane, kütüphane, hamam, türbe ve imaret gibi değişik görevleri
olan yapılar topluluğuna verilen addır. Türkiye Selçukluları zamanında yapılan külliyeler içinde Hunad Hatun
Külliyesi ve Hacı Kıhç Külliyesi en önemlileridir.
www.dizgikitap.com
