DERS
OT
SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ (1947-1991)
6
6
SSCB'nin Dağılması ve Türk Cumhuriyetleri'nin Bağımsızlıklarına Kavuşması
Mihail Gorbaçov'un 1985'te devlet başkanlığına gelerek uygulamaya koyduğu glasnost ve perestroyka (açıklık
ve yeniden yapılanma) politikası ile SSCB'nin dağılma süreci hızlandı.
Perestroika: Rusça 'yeniden yapılandırma' anlamına gelen siyasi bir kavramdır. SSCB'de gerek ekonomik gerekse
katı siyasi merkeziyetçiliğin ortadan kaldırılmasına ve idareyi yenilemeye yönelik siyasi programa verilen isimdir.
Glasnost; Sovyet Komünist partisi içinde daha demokratik bir yapılanmayı hedefleyen, kah bürokratik yapıyı
aşmayı ve bürokratik ayrıcalıkları ortadan kaldırmayı amaçlayan bir dizi düzenlemeye yönelik siyasi programa
verilen isimdir.
1989'da Berlin Duvarı yıkılmaya, 1990'da Letonya, Estonya, Litvanya gibi bağlı ülkelerin bağımsızlıkları ile dağıl-
ma başladı.
Varşova Paktı sona erdi. Doğu Bloku çöktü
Küreselleşme başladı.
Sovyet Rüsya'dan ayrğlarak kurulan Türki Cumhuriyetler
Azerbaycan: Bağımsızlığım 1991'de ilan etmiştir. Halk cephesini kuran Ebulfeyz Elçibey 1992'de devlet başkanı
olmuştur. Hâlen Ermenistan ile Dağlık Karabağ Sorunu yaşamaktadır. 25 Şubat 1992'de Ermenilerce "Hocalı
Katliamcı gerçekleştirmiştir.
Kazakistan: 1991'de Nursultan Nazarbayev liderliğinde bağımsızlığını ilan etmiştir.
Özbekistan: 1991'de bağımsız olmuş, İslam Kerimov cumhurbaşkanlığına getirilmiştir.
Türkmenistan: 1991'de bağımsız olmuştur. Cumhurbaşkanlığına Saparmurad Niyazov getirilmiştir.
Kırgızistan: 1991'de bağımsızlığını ilan etmiştir. İlk devlet başkanı Askar Akayev'dir.
Türkiye, bu süreçte bağımsızlığına kavuşan Türk Cumhuriyetleri'ni tanıyan ilk ülke oldu. Bağımsızlığını kazanan
Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan, Azerbaycan ve Kırgızistan ile Türkiye'nin ortak bir dile, ortak bir hafıza ve
ortak bir kültüre sahip olması bu devletlerle olan ikili ve bölgesel ilişkilerin güçlenmesine zemin hazırlamıştır.
SSCB'nindağıimasındansonraAşya'da yaşanah yeniden yapılanmalar
Bağımsız Devletler Topluluğu ( BDT):
SSCB'nin dağılmasından sonra 21 Aralık 1991'de "Almatı Zirvesi" sonucu BDT kuruldu. Azerbaycan, Ermenistan,
Belarus, Kazakistan, Moldova, Kırgızistan, Rusya, Tacikistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Ukrayna'nın katılımıy-
la kuruldu. 1993'te katlan Gürcistan,
2008 Güney Osetya Savaşı sonrası ayrıldı.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı(TİKA)
24 Ocak 1992'de Türk dilinin konuşulduğu ülkeler ve Türkiye'ye komşu ülkeler olmak üzere, bu ülkelerle; ekono-
mik, ticari, teknik, sosyal, kültürel, eğitim alanlarında iş birliğini geliştirmek amaçlı kurulmuştur,
TÜBA (Türkiye Bilimler Akademisi):-
ö Başbakanlığa bağlı olarak kurulan bir kuruluş olup bilimsel, idari ve mali özerkliğe sahiptir. 1994 yılında çalışma-
lara başlayan bu akademi, gençleri bilim ve araştırmaya sevk etmeye ve bilim insanları yetişmesini sağlamaya
çalışmaktadır. TÜBA, TÜBİTAK'tan sonra kurulan bir bilim akademisidir.
SDLYALÇIN
www.dizgikitap.com
