DERS
OT
Divan-' Ali
Başkanı vezir olan bu divanda dev-
iet de ilgili meseleler görüşüşüp ka-
rara bağlanırdı.
Divan-' Tuğra (İnşa)
Devletin iç ve dış yazışmalarıyla ilgi-
'enen bu divanın başındaki görevli-
ye tuğrai denilirdi.
Divan-' İstifa
Mali işlerden sorumluydu. Bu diva-
mn başında aglC1 bulunurdu.
Divan-' İşraf
Devletin mali ve idari işlerini denet-
leyen bu görevliye müşrif denilirdi.
Divan-' Arz
Ordunun gene' İşlerim yürütürdü,
Bu divanin başndaki görevliye arız
denilirdi.
b. Taşraleşkilam;
İLK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLERİ
Divan-' Vezaret
Vezirin başkanlğındaki bu divan,
genel idari işlere ve mali işlere ba-
kardı.
Divan-' Risalet
İç ve diş yazışmaları yöneten divan-
dar. Bu divanın başındaki kişiye sa-
hibi divan-' risalet adı verilirdi.
Divan-' İstifa
Devletin mali İşlerine bakan bu di-
vamn başında müstevfi vardı.
Divan-' İşraf
Devletin gizli haber alma dairesi
gibi çalışmakla birlikte, devletin
mali ve idari işlerini denetlerdi. Bu
divanın başkanına müşrif denilirdi.
Divan-' Arz
Bu divan, askerlik işlerini yürütür-
dü. Başkanı emir-i arız d'.
Divan-Âla (BüyÜk Divan)
Devlet meselelerinin görüşüldüğü
bu divanın başkanı vezirdi.
Divan-; Tuğra (İnşa)
Devletler ve eyaletlerle ilgili yazış-
malan yöneten bu divanın başında-
ki görevliye münşi veya tuğraî deni-
lirdi. Bunlar Arapça ve Farsça”" çok
iyi bilen bilgin kişiierdi.
Divan-t İstifa
Devlet hazinesinin gelir ve gider-
lerini takip eden divandq. Başında
müstevfi bulunurdu.
Divan-l İşr3f
Devletin mali ve İdari İşferini teftiş
ederdi. Bu divanen başındaki görev-
'iye müşrif denilirdi.
Divan-' Arz (Ceyş)
Askerlikle ilgili bütün işlerle ilgile-
nen bu divanın başındaki görevliye
arız denişiydi.
ö Karahanlllarda eski Türk ikili idare sistemi bir müddet devam etmiştir. Ancak genel olarak Türk—İslam devletle-
rinde ülke eyaletlere bölünerek idare edilirdi.
â Selçuklularda taşranın yönetiminin esasını eyaletler, eyaletleri ise vilayetler oluşturmaktaydı.
Eyaletlere rnelik unvanıyla şehzadeler veya sipehsâlar / isfehsâlâr denen komutanlar Naib-i eyalet unvanıyla
vali olarak gönderilirdi. Vilayetlere tayin edilen valiler ise amid, reis veya şahne/şıhne unvanını taşımaktaydılar.
Eyaletlerdeki görevliler ise şunlardır:
Melik: Selçuklu tahtının vârisleri olan şehzadeler melik unvanıyla, geliri yüksek olan büyük eyaletlere vali
tayin edilmekteydiler.
Nâib-i eyâlet/vilâyet: Bazı komutanlar (isfehsalâr) sultanın nâibi olarak nâib-i eyalet unvanıyla eyaletlere
vali tayin ediliyordu. Yetkileri hemen hemen meliklerinki gibiydi.
Arnîd: Eyalet veya vilayetlerde sivil valilerin taşıdığı bir unvandır.
www.dizgikitap.com
