DENEME 9
Teleskoplar 20. yüzyılda giderek güçlendikçe evrenin gerçek
büyüklüğünü daha iyi anlamaya başladık. Gök bilimciler, ga-
laksimiz dışında hiç durmaksızın genişleyen bir evrene dağıl-
mış milyarlarca başka galaksinin de olduğunu keşfetti. Aynı
zamanda Einstein'ın cisimlerin kütleçekim etkisi altında nasıl
hareket ettiğini ayrıntılarla gösteren genel görelilik teorisi şa-
yesinde teorik kozmolojide de ilerlemeler kaydedildi. Gözleme
ve teoriye dayalı bu İki gelişme bir araya gelince araştırmacılar
şaşırtıcı bir sonuca vardı. 20. yüzyılın sonunda anlaşıldı ki tüm
bu milyarlarca gözlemlenebilir galaksi, var olan her şeyin çok
küçük bir parçasıydı. Evrenin bilinmeyen %95'i karanlık mad-
de ve karanlık enerji adlarıyla anılıyor ama bunların birbirinden
çok farklı şeyler olduğu anlaşılıyordu. Burada "karanlık" keli-
mesi "bilinmez” anlamında kullanılıyor. Onları doğrudan göz-
lemleyemiyoruz ve ne Olduklarını bilmiyoruz. Ama onları koyu
renkli olarak düşünmek hatalı Olur. Mesela kozmik tozu koyu
renkli olarak düşünebiliriz çünkü bizimle parlak bir gök cismi
arasına girdiği zaman onu koyu renkli görürüz. Ama karanlık
madde ve karanlık enerji tamamen saydam.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi şöylene-
A) Uzay teknolojisindeki araçlar geliştikçe bazı gerçekler gün
yüzüne çıkmıştır.
B) Evren biliminin ilerlemesinden Einstein'in görelilik teorisi
etkili olmuştur.
C) Bazı teorilere göre evrenin genişlemesi, cisimlerin kütle-
çekimi sayesindedir.
D) Karanlık madde ve karanlık enerji doğrudan gözleneme-
yen Özelliklere sahiptir.
E) Evrenin büyük bir kısmı tam çözülemeyen unsurlardan
meydana gelmiştir.
Bu parçaya göre gök bilimcilerin şaşkınlığa uğramalarının
sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yapılan gözlemlerin, evrenin çok küçük bir bölümünü ay-
dınlatmaşl
B) Einstein'in genel görelilik kavramının kütleçekimini açıkla-
maşı
C) Karanlık madde ve karanlık enerjinin tespit edilmesi
D) Karanlık madde ve karanlık enerjinin aslında saydam ol-
ması
E) Evrendeki galaksilerin sürekli genişleyen bir yapıya sahip
olması
PARAGRAF DENEMELERİ
Bilgiye erişebilmek vazgeçilemez temel bir ihtiyaç hâline gel-
di. Bilgiyi öğrenmek, düşünmek, anlamak ve hissetmek için,
maddi bir amaca ulaşmak İçin, değer yargıları Oluşturmak İçin
aklımızda işliyoruz; kaydediyoruz; hatırlıyoruz. Gerektiğinde
İşimize geldiği gibi değiştirebiliyor, bilgiden türettiğimiz yeni
gerçeklikleri savunabiliyor ya da daha masumca bakacak Olur-
sak "yanlış hatırlıyoruz". Kısacası bilgiyi aslında biyolojik varlı-
ğımız ve vücut makinemizin haricinde, beynimizi ve ruhumuzu
beşlemek, tatmin etmek, geliştirmek İçin bir yakıt olarak kulla-
nıyoruz. Karşılığında birey oluyoruz, vatandaş oluyoruz. Taraf-
tar, ebeveyn, eş, arkadaş, öğrenci vb. aklımıza gelebilecek çok
sayıda toplumsal sıfatı da üstleniyoruz. Hepsinin toplamında
insan oluyoruz.
Bu parçada aşıl anlatılmak İstenen aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A)
B)
C)
D)
E)
Bu
Her İnşan yaşamı boyunca edindiği bilgileri zamanı gelin-
ce kullanır.
Birey olmanın özünde doğru bilgiye erişme vardır.
Kişinin yaşadığı çevrede değer kazanması, toplumsal
kimliğine bağlıdır.
Toplumsal rollerin üstlenilmesinde bilgi en gerekli araçtır.
Bilgi, Özü İtibarıyla İnşanı sosyal çevresinde başarıya ulaş-
tırır.
parçada bilgi İle İlgili olarak aşağıdakilerden hangisi
söylenemez?
A) Üzerine eklenerek yeni şeyler türetilebildiği
B) Sosyal sınıfların birbirinden ayrılmasında etkisinin olduğu
C) İnsanların çıkarları uğruna değiştirdiği bir yapıda olduğu
D) İnsanların manevi yönünü gelişmesinde kullanıldığı
E) Birey olma yolunda insanlara bir araç görevi üstlendiği
