D vitamini besinlerle provitamin-D (Öncül D vitamini) ola-
rak alınır ve Öncül D vitamini güneş Işğl sayesinck (Wi
D vitaminine dönüştürülür.
Besinlerle alınan provİtamİn-A karaciğerde A vitamhine
dönüştürülür.
Vitaminler 2 şekilde inceleni.
Yağ& vitaminler
A, D, E, K vitaminleri yağda çözünürler
Fazlası karaciğerde depo edilir , eksikliği geç farkedİIİr.
Aşırı miktarch alınması karaciğere zarar wrir zehirlenrneye
nethn dur.
Besinlerde alınan yağ miktarı yeterfi olmazsa, vitaminle-
emilim oranı azalır.
SİM çözünen vitaminler
B ve C vitamhleridir.
Fazlası genelde depo edilemediğinden idrarla atılır. Bu ne-
cknle günlük olarak alınmalıdır.
Vücutta depolanmadığı için eksiklik belirtileri çabuk ortaya
çıkar.
Vitaminler Özelikleri
Avİtamİnİ
Et, karadğer, balık, yumma ve tereyağl ğbi hayvansal
gıdalarda; koyu yeşil ve turuıcu renkli sebzelerde bolca bu-
lunur.
Besinlerle provİtamİn A şeklinde alınıp intR bağırsak ka-
raciğerde A vitaminine dönüşür.
Eksikliğinde deride keratin miktarı artar ve dökülme
ler görülür.
Bağışıklığın güçlenmesine etki eder. Kızamık hastalığında A
vitamininin önerilmesinin nethnİ budur.
Uzun süreli A vitamini eksiklğinde gece körlüğü oluşabilir.
Hücre farklılaşmasındaki rolünden chlayı A vitamini, sperm
okçumu ve embriyonun gelişimi içki gereklidir.
Dvİtamİnİ
Et, karaciğer, balık, yumma ve tereyağl gibi beshlerde
bulunur.
Besinlerle provitamin D şeklinde alınıp güneş Işığının etki-
deride D vitaminine dönüşür.
D vitamini sıcaklığa dayanıklıdır, fakat Yuva de temas etti-
ğİnde ve Işığın yapısı bozulabilir.
egenİnbİY010j İn şenİnbİY010jİn
Canlıların Temel Bileşenleri
D vitamini eksikliğinde besinlerle alınan kalsiyum ve fosfor
mineralleri, ince bağırsaktan emilemez. Bunun
çocuklarda raşitizm, yetişkinlerde osteomalazi
hastalıkları duşur. Her İki hastalıkta kemk mineral
yoğunluğunda bozulma ve kemklerde yumuşama söz
konusudur. Çocuklarda tedavi gecikirse uzun kemklerde
şekil bonkluklarl ortaya çıkar.
D vitamininin vücuda normalden fazla alınması eklemlerin
ve yumuşak dokuların kireçlenmesine nethn olur.
E vitamhü
Genellikle tahıllarda, yumurta sarısında, kıru yemişler&,
yeşil yapraklı bitküerde ve bitkisel yağlarda bulunur.
Antioksidan (kanser özellik gösterir. Hücre
metabolizması sonucu oluşan ve zehir etkisi gösteren
hidrojen peroksitin 0-170 7) parçalanmasında etkilidir.
E vitamini eksikliği erkeklerde sperm üretiminin
azalmasına, kadınlarda rahim fonksiyonlarının
bozulmasına, kasların zayıflamasına, alyuvarların
parçalanmasına ve hücrelerde zar yapısının bozulmasına
ne&n olur.
K vitamhi
Genellikle karacğer yeşil sebzelerde bulunur.
İnsanın kalın bağırsağlnü yaşayan bakterüer tarafından
üretilir.
Oksijenli solunumda kanın pıhtılaşmasında görev alan
bazı enzimlerin kofaktörü olarak iş yapar.
K vitamini eksikliğinde kanın chmar dışında pıhtılaşma
süresi uzar.
Yağda çözünen vitaminler (A, D, Eve K) vücutta depo
edilebilir ve dokularda aşın birikimi toksik etki yapar. Bu
durumda vitamin zehirlenmesi (hipervitaminoz) meydana
33
