D. DİL
İnsanlarda tat alma duyu organı dildir. Dil üzerinde papilla adı verilen çıkıntılar-
da tat tomurcukları bulunur.
Tat tomurcuklarında tat duyusunu alan reseptör hücreler bulunur. Bu hücreler
tat alma sinirleri ile bağlantılıdır.
28.
29.
3./Jnite / DUYU ORGANLARI
Örnek Sorular
Dilimizde bulunan tat tomurcuklan ile ilgili,
I. Yapısında kemoreseptörler bulunur.
II. Duyu nöronları ile bağlantılıdır.
III. Yapısında dört çeşit reseptör bulunur.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C)lveıı
Anahtar
Tuzlu
Ekşi
Acı
Umami
Tat
poru
Besin
Duyu rpolekülleri
reseptö
D)lve III
E) II ve III
Dyyu
Dilin tüm bölgelerindeki tat tomurcuklan, bu beş tat çeşidi için özgün olan duyu
reseptör hücreleri İçerir.
Tat alma olayı aşağıdaki gibi özetlenebilir:
• Sıvı içinde çözünen maddeler tat reseptörlerinde impuls oluşturur.
• Bu impulslar tat alma sinirleri ile önce talamusa, daha sonra beyin kabu-
ğundaki tat merkezine taşınır ve tat algılanır.
Tat tomurcukları tatlı, tuzlu, ekşi, acı ve umami olmak üzere beş çeşit tadı algı-
layabilir. Son yıllarda yapılan araştırmalarda ortaya çıkarılan umami, japoncada
"lezzetli” anlamına gelir.
Besinlerin görünüşü, kokusu ve sıcaklığı tat alma duyusunu etkiler.
E. DERİ
İnsanlarda dokunma duyusunu algılayan duyu organı deridir.
Derinin yapısını iki doku oluşturur. Bunlar epitel doku ve temel bağ dokudur.
Vücudumuzun en büyük ve en ağır organıdır. Ortalama 2 m2 lik yüzey alanına
ve 5 kg ağırlığa sahiptir. Yapısında çok sayıda reseptör bulunur.
a-
iki öğrenci tat alma işlevinin özellikleriyle ilgili
olarak aşağıdaki etkinlikleri yapıyor.
1. Etkinlik: Ucuna steril pamuk sarılı bir kür-
dan, tuz çözeltisine batınlıp dilin uç kısmına
dokunduruluyor.Ağız her seferinde su ile çal-
kalandıktan sonra bu işlem, dilin ön-yan, arka-
yan ve arka-orta bölgelerine de uygulanıyor.
I. Sonuç: Öğrenci en iyi tadı dilinin ön-yan kıs-
mıyla aldığını belirtmiştir.
2. Etkinlik: Beş farklı derişimde şeker çözeltisi
hazırlanıyor. Dilin tatlıya duyarlı bölgesine en
düşük derişimli çözeltiden bir damla damlatı-
lıyor. Ağız her seferinde su ile çalkalandıktan
sonra bu işlem diğer şeker çözeltileri ile de tek-
rarlanıyor.
2. Sonuç: Öğrenci ilk çözeltinin tadını alamadı-
ğını, diğerlerinin tadını alabildiğini belirtmiştir.
Bu etkinliklerden,
Dokunma, basınç
Ağrı,
kaşınma,
sıcaklık
Sinirler
Ter bezi
Dokunma
Hassas dokunma
Epidermis
Dermiş
Basınç
II.
III.
IV.
Bir maddenin tadının alınabilmesi için
suda çözünmesi gereklidir.
Dilde farklı tatlara duyarlı özelleşmiş böl-
geler bulunmaktadır.
Tat alma almaçları çabuk "yorulmakta-
Tat alma almaçlarının uyarılabilmesi için
eşik değeri bulunmaktadır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II
B) ive III
Derideki reseptörler
25
E
26
C) II ve III
E) III ve IV
(2013 - YGS)
27
65
