Cümle Türleri
Yüklemin Türüne Göre
Ad Cümlesi
a.
Ad, od soylu sözcük ya da eylemsilerin yüklem olduğu cüm-
lelerdir_ "Sevgi, manevi bir gıdgd!ç"
b.
Eylem Cümlesi
Yüklemi çekimli eylem olan cümlelerdir. "Seni şeyjypwm."
Yüklemin Yerine Göre
Kurdll Cümle
a.
Yüklemi sonda Olan, yüklemden sonra hiçbir ögenin Olma-
dığl cümlelerdir. "Seni şeyjygum."
b.
Devrik (Kuralsız) Cümle
Yüklemden sonra başka ögenin ya da ögelerin geldiği cüm-
ledir. Yüklem son öge değildir. seni."
Eksiltili (Bitmemiş) Cümle
Yüklemi söylenmemiş cümlelerdir, Yüklem okuyucuya bırakıl-
mıştır. Cümlede yüklem olmamasına karşın yargı bildirir. BU cüm-
lelerin sonuna üç nokta konur. "Gökyüzünde özgürlük, yeryü-
zijnde sevgi..."
Anlamına Göre
OlumlU Cümle
a.
Yargının gerçekleşmiş Olduğu ya da gerçekleşeceği cümle-
lerdir. "Sevgi, insanı ygşgnr."
b.
Olumsuz Cümle
Yargının gerçekleşmediği ya da gerçekleşmeyeceğini bildi-
ren cümlelerdir. Yüklemde OlUmŞUZlUk eki -ma/-maz; -SIZ;
"yok"ve "değil"in cümle oluşmasını sağlar. "Sevgisiz
yqşgygmqm. "
Soru Cümlesi (?)
c.
Oli_ımIU veya olumsuz bir cevap bekleyen, sonunda soru işa-
reti olan cümledir.
Ünlem Cümlesi (!)
d.
ÖRe, sevinç, şaşma, çoşkU bildiren, İçinde ünlem Olan ya da
ünlem bildiren cümlelerdir. Sonuna ünlem işareti (!) konur.
Yapılarına Göre Cümleler
I. Basit Cümle
kinde tek yargı olan, tek yüklemli cümlelerdir. Yüklemin dışında
yargı bildiren herharğ bir öge (2. bir eylem, eylemsi, ek eylem
almış başka bir öge) bulunmaz. "Herkes kqzqnqmqz."
2. Birleşik Cümle
Temel cümleyle beraber yan cümlecik barındıran cümleler-
dir. Yan cümlecik, temel cümlenin ögesidir.
Girişik Birleşik Cümle (eylemsi + temel cümle) Yan cüm-
lecİğİ eylemsi Olan cümlelerdir. "Çalışan kqzqmr."
Cümle (İse + temel cümle) Koşul ki-
piyle çekimlenmiş eylemler tam yargı bildirmediğinden
yon cümlecik kurar. "Gelirsen gör_üşürüz."
iç içe Birleşik Cümle (iç cümle + temel cümle) Tam yargı
bildiren bir cümlenin temel cümlenin ögesi olmasıdır. An-
nem "seni özledim."
"Kİ"Iİ Birleşik Cümle, İlgi Cümlesi(temel c. + ki + yan cüm.)
Ki bağlacından önceki sözcük temel cümle, "ki"den son-
raki yapı yan cümleciktir. Yan cümlecik cümlenin nesne-
sidir. "Duydum ki gelmişsin.
