CUMHURİYET DÖNEMİ EDEBİYATI ESER ÖZETLERİ
Tahir Sami Bey'in Özel Hayatı - Mustafa Kutlu
Kişiler: Tahir Sami Bey, Hülya Hanım, Şeref
Efendi,
Bireyi öne çıkaran, neredeyse tek kahramanlı
bir hikâyedir. Kitaba, bilgiye adanmış bir ömür
anlatılır. Hikâye; Tahir Sami Bey adında küçük
bir memurun arşivcilik ve kitap sevdası merke-
zinde dönen "özel hayatını" üç nesil öncesine
kadar anlatır. Dede mesleği arşivcilikten hayır
kalmayınca bir devlet dairesinde işe başlayan
SAMI
ö7fl
Toz Duman İçinde - Talip Apaydın
Kişiler: Molla Mahmut, Ayşa Kadın, Hacer,
Murat, Haceli, Hamdi, Kazım, Bilal, Aşır
Kurtuluş Savaşı'nı konu alan romanlardandır.
Molla Mahmut; Çanakkale'de düşmanla sa-
vaşmış, İstanbul düşman tarafından işgal
edilince birliği dağıtılmış ve terhis olmuştur.
İbrahim Bey, Molla Mahmut'a düşmanın iler-
lediğini, Mustafa Kemal'in önderliğinde top-
landıklarını söyler. Haceli, Hamdi, Kazım, Bilal
Toz Duman
İçinde
Tahir Bey, artık burayı evi olarak benimseyecek ve görev duygusundan
uzak bir dinginlikle dairenin âdeta bir organı gibi olacaktır. İki ablasıyla
kadından ve eğlenceden uzak, mutsuz ama bir o kadar da hüzünlü
bir hayat yaşayan iş arkadaşları da Tahir Bey'den pek farklı değiller.
Bu arada bir türlü sevecek ve sevilecek bir aşk yaşamamış ve bu
yüzden evlenmenin artık bir probleme dönüştüğü Hülya Hanım'ın,
dairede kapıcılık yapan ama sohbet ehlini gözünden tanıyan Şeref
Efendi Bey'in hikâyesi de eserde verilir. Bu yardımcı kahramanlar
hikâyeyi Tahir Bey'in hikâyesi olmaktan çıkarıp bir dönemin hikâ-
ve Aşır'a toplanacaklarını söylemesini ister. Bir çete kurarlar. Uşak
istasyonuna gelen düşmanlar davul zurna ile karşılanır. Kasabanın
ortasına Yunan bayrağı çekilir. Köylüler düşmandan kaçar, köylere
göç eder. İbrahim Bey'in hanımları ile Molla Mahmut'un karışı ve oğlu
da köyden göçer, anası kalır. Yunan askeri köye kadar gelir. İmam
Ziver ile Kadir Ağa "hoş geldin"e giderler. Testici Bayram da oradadır.
İbrahim Bey de durumu kontrol etmek için "hoş geldin"e gider. Hacı
Nuri orada İbrahim Bey'i görünce şaşırır ve o gidince çeteyi Yunan
komutanına söyler. İbrahim Bey Sandıklı'ya gider. Çetedekiler de
Tacım Dede'nin çatısına saklanırlar. Yunan askeri onların evlerini
arar ve bulamayınca evdekileri döver. Dilenci kılıklı bir Türk subay
— onlara orduya katılmalarını söyler. O gece köye atları hazırlamalarını
söylemeye giderler ancak Yan Bilal geri dönmez. Yan Bilal yakalanır
ve onu konuştururlar. Çetedekiler bağlara kaçarlar. Yunan askerleri
onları Tacım Dede'de bulamayınca Yan Bilal'i öldürürler.
yesine çeviriyor.
Tehlikeli Oyunlar - Oğuz Atay
Hikmet Benol, Albay Hüsamettin
Kişiler:
Tambay, Nurhayat Hanım
Gecekondu semtine ya da şehrin kenar ma-
hailelerinde üç katlı bir eve taşınarak hayatı-
nın oyununu yazma hedefi için ilk adımı atan
Hikmet Benol'un; Albay Hüsamettin Tam-
bay'a, sevgiye, bilgeye, hayata tutunmasını
sağlayan oyunlarına rağmen ben olamama,
kendi hayatına tutunamama ağıtıdır. Hikmet
Oğuz
Atay
Tehlikeli
Oyu r
Tuhaf Bir Kadın - Leyla Erbil
Kişiler:
Nermin, Nuriye Hanım, Hasan,
Meral, Bedri
"Tuhaf Bir Kadın” dört bölümden oluşmak-
tadır: Kız, Baba, Ana ve Kadın. Ayrıca ikinci
bölümün içinde babanın ağabeyi Ahmet
Kaptan ve yazarın önemle üzerinde durdu-
ğu hatta kitabın her yeni baskısında hakkın-
da bir belge daha eklediği Mustafa Suphi
yer alır. Roman, baş kahraman Nermin'in
Leylâ
Erbil
Tuhaf Bir
Kadın
Benol, kendi yüzünden, kendi gönlünce yaşayamadığı hayatına
böyle hazin, içli ve yer yer tebessümlü ağıt yakar. Roman derinliklidir,
karakterlerin isimlerinden, yeni taşınılan mahalledeki apartmanın üç
katındaki insanlara kadar (baba - albay; oğul - Hikmet; kutsal ruh;
Nurhayat Hanım) birçok simgesel kullanım mevcuttur. Ama İsa'nın son
akşam yemeği yani Hikmet'in son akşam yemeğinde hayatındaki tüm
sevdiklerini, eşini dostunu ağırladığı bölüm ve Hikmet'in sonu hazindir.
yirmi yıl içinde geçirdiği değişimi, bu süre içinde yaşadığı sıkıntıları
ve bir kadının birey olarak toplumda yer edinmesi için herkesle
verdiği mücadeleyi anlatmaktadır.
393
