CUMHURİYET DÖNEMİ EDEBİYATI ESER ÖZETLERİ
Matmazel Noraliya'nın Koltuğu - Peyami Safa
Kişiler: Ferit, Tosun Bey, Aziz Bey, Nilüfer,
Zehra
Karşılaştığı birtakım olağanüstü olayları
benimsediği materyalist ve pozitivist fel-
sefenin ilkeleriyle açıklayamayan, şüphe,
tereddüt ve bunalımlar içinde kıvranan tıp
öğrencisi Ferit'in pansiyonda kaldığı altı
Matmazel
gün boyunca karşılaştığı olağanüstü olaylar
Noraliya'nın Koltuğu
anlatılır. Roman iki bölümden oluşuyor.
İlk bölümde çeşitli sebeplerden ötürü buhranlar yaşayan , ana
karakter Ferit'i ve çevresindeki insanları çok az diyaloglar, bol
tespit ve psikolojik tahliller eşliğinde tanıyoruz. Materyalist düşün-
ce yapısıyla insanlara yaklaşan Ferit, romanın ikinci bölümünde,
yaşadığı büyük değişimle insanları önemseyen, değer veren "ruh
çu"bir şahsiyete bürünür.
Medar-ı Maişet Motoru - Sait Faik Abasıyanık
Midas'ın Kulakları - Güngör Dilmen
Kişiler: Midas, Apallon, Berber
Midas'ın Kulakları, Güngör Dilmen'e ait olan
harika bir tiyatro üçlemesinin ilk oyunudur.
Midas 'ın Altınları, Midas'ın Kördüğümü adlı
oyunlarla bir üçleme oluşturmuştur. Konu-
sunu Yunan mitolojisinden alır. Apollon ta-
rafından Midas'ın kulaklarının eşek kulağına
çevrilmesi ve bir berberin bu sırrı tüm ülkeye
[AlûPS
istemeden yayması anlatılmıştır. Midas'ın Kulakları'nda Midas,
tanrılarla boy ölçüşür, Midas'ın Altınları'nda dünyadaki değerli olan
her şeye sahip olmak ister, Midas'ın Kördüğümü'nde ise dünyanın
sırrına ermek ister. Şair Evlenmesi'nden sonra Türk edebiyatındaki
en başarılı oyun kabul edilmiştir. Tek perdelik manzum bir oyundur.
Kişler: Fahri, Hikmet, Ali Rıza Efendi, Melek,
Mustafa, Recep, Hasan, Marika
Burgaz Adası'nda oturan Emekli memur Ali
Rıza Efendi'nin emeklilik yıllarında ailesiyle
birlikte çektiği geçim sıkıntısı, ailenin hayata
tutunma çabaları anlatılır. Eser, yapısı bakı-
mından ayrı ayrı öykülerden oluşur. Birtakım
insanların öyküleridir bunlar. Öyküler ara-
sındaki bağlantı, anlatılan kişilerin aynı çev-
Murtaza - Orhan Kemal
Kişiler: Murtaza, Nuh, Fen Müdürü, Azgın
Ağa, Akile Hala, Firdevs, Cemile
Murtaza romanı, başkişi Murtaza'nın geç-
miş ve bugün düzleminde yaşadığı dönü-
şümsel sürecin nedensellik bağı içerisinde
tutarlı anlatımıdır. Murtaza, otorite ile doğru
kavramı arasında sıkışıp kalan, doğrucu-
luğundan ödün vermemek için çabaladık-
ça daha çözümsüz durumlara düşen, bu
orhankw,al
MURTAZA
aik
maişet
reden seçilmesi ya da birbirleriyle karşılaşmaları yoluyla kurulur. Bir
bakıma yazar, merkezi Burgaz olan bir mekânda ve savaş yıllarının
egemen olduğu bir zaman diliminde küçük insanların dünyasını
sergiler. Fakir balıkçıların, berberlerin, aylakların, hırsızların, esrar-
keşlerin ve çocukların öyküleriyle erkek berberi olan Melek'in sevdiği
üniversiteli Fahri ve onun Adapazarı yaşamıyla yolculuğu sırasında
dinlediği serüvenler parça parça birbirine eklenir.
arada gittikçe insanı anlamaktan uzaklaşıp salt ilkelerini savunan
bireyin başına gelenlerin acıklı bir güldürüsüdür. Komik ve dramatik
bir öykünün "seçilmiş" kişisi Murtaza, hoşgörüsüz, tek boyutlu
bir perspektiften dünyaya bakar. Amacı bütün insanları kendine
benzetmek, değiştirmek; kendince doğru olana dönüştürmektir.
388
