CUMHURİYET DÖNEMİ EDEBİYATI ESER ÖZETLERİ
Irazcanın Dirliği - Fakir Baykurt
Kişiler: Iraca, Bayram, Haceli, Doktor Ah-
met Bey
Romanın merkezinde Irazca'nın evinin önüne
ev yaptırmak isteyen Haceli'ye Irazca ve
oğlu Bayram'ın evi yaptırmamasıyla iki aile
arasında oluşan gerginlik vardır. Haceli'nin
kardeşi ve Haceli'den yana olan muhtarın
oğlu, evi yapamadıkları için intikam alma-
ya çalışırlar ve Bayram'ı hastanelik ederler.
FAKİR BAYKURT
Irazca Dirliği
İbrahim Efendi Konağı - Samiha Ayverdi
Kişiler: İbrahim Efendi, Hilmi Bey, Bahise
Hanım, Salih Bey, Yusuf Bey, Şevkiye Ha-
nım, Şükriye, Zaim Bey
Roman; zamanı, mekânı, olayları, şahıs-
ları, isimleri hatta olayların seyri, sırası ve
detaylarının yüzde doksanı ile otantik ve
yaşanmış bir devrin, gerçek ve yaşanmış
bir hayat tablosudur. Roman hem bir aile-
nin hem de bir devletin dramıdır. Eserdeki
İbrahim Mendi
KcndQl
Bayram, kağnılarla kasabaya götürülür. Kasabadan kaymakamın
arabası ile Burdur'a hastaneye yetiştirilir. Daha sonra Bayram, komşu
köylerin birinden gelerek hastanede temizlikçilik yapan biriyle tanışır.
Bu kişi köyde benzer olayların kendi başına da geldiğini, bundan
dolayı köyünü bırakıp buraya yerleştiğini ve şimdi mutlu olduğunu
anlatır. Bayram'a da buraya gelmesini önerir. Köyden göçüp şehirde
yaşama fikri aklına yatan Bayram, Doktor Ahmet Bey'in sayesinde
hastanede karışına ve kendisine iş bulur. İşi ayarladıktan sonra köye
giden Bayram, karışını ve çocuklarını alarak Burdur'a gelir. Anası
Irazca'nın inat edip gelmemesine Bayram çok üzülse de köyün çileli
hayatından kurtulmak istediği için anasını köyde bırakarak Burdur'a
gider. Burada çocuklarını okula gönderir ve mutlu bir yaşama bir —
hikâye, görkemli bir konakla birlikte muhteşem bir devletin yıkılışıdır.
İnce Memed - Yaşar Kemal
Kişiler: İnce Memed, Hatça, Abdi Ağa,
Döne, Iraz
Roman, Cumhuriyet Dönemi'nin ilk yılların-
da geçer. Anadolu halkının geri kalmışlığı,
cahil bırakılmışlığl, köy hayatının sefaleti
ve ağaların tüm yöreye tamamen hâkim
olması üzerine bu duruma karş bir isyan
öyküsüdür. Romanda olayların temelini
Abdi Ağa'nın zulmüyle köyünü terk etmek
zorunda kalan Memed'in, Ağa'nın yeğe-
Yaşar Kemal
İNCENIEMEL
ölçüde kavuşur.
İbiş'in Rüyası - Tarık Buğra
Kişiler: Nahit, Muhsin Bey, Vedia, Sadi
Rıza, Hatice
Romanda Osmanlı tiyatrosunun ünlü komiği
Naşit'in hayatının bir bölümü anlatılır. Yaza-
rın zıtlıkları ele alma biçimi her satırda hisse-
dilir. Olay son derece hisli, iki kişi arasında
geçen fırtınalı bir aşk atmosferi içinde verilir.
TRT 1970 Sanat Ödülleri Yarışması'nda
Başarı Ödülü alan roman, yazar tarafından
niyle evlendirilmek üzere olan Hatçe'yi kaçırması, Abdi Ağa'yı
yaralayıp yeğenini de öldürmesi ve Eşkıya Deli Durdu'ya katılması,
bu eşkıyanın kıyıcılığına katlanamadığı için iki arkadaşıyla birlikte
ondan ayrılması oluşturur. Memed, sıradan bir köy çocuğuyken
zulmedenler için eşkıyaya, köylüler içinse bir kurtarıcıya dönüşür.
karık buğra
Ş'in
rüyası
İthaka'ya Yolculuk - Demir Özlü
Demir Özlü'nün 1982'de başladığı ve ara-
lıklarla yazmayı sürdürdüğü bir anı roman-
dır. Ana yurdundan ayrı düşmek zorunda
kalmış bir yazarın sürgündeki ilk yıllarının
yalnızlığı, boşluğu ve hüznü içinde yazmaya
başladığı ve hem yaşadığı ortamı ve mekânı
hem de çocukluğundan başlayarak bütün
geçmişini, o geçmişin yaşandığı ortamı
ve mekânları anlattığı uzun soluklu, çok
boyutlu bir metin.
İthaka'ya
Yolculuk
tiyatroya uyarlanmış, sonradan TV filmi hâline de getirilmiştir.
382