CUMHURİYET DÖNEMİ EDEBİYATI ESER ÖZETLERİ
Efrasiyab'ın Hikâyeleri - İhsan Oktay Anar
Kişiler: Ölüm, Cezzar Dede, Abdurrahman,
Uzun İhsan
Ana hikâye çerçevesinde sekiz hikâyeden
oluşması sebebiyle kalabalık bir şahıs kad-
rosuna sahip olan Efrâsiyâb'ın Hikâyeleri,
fantastik şahıslar bakımından çeşitlilik gös-
terir. Korku, din, aşk ve cennetten oluşan
dört farklı konuda anlatılan sekiz hikâyeyi
sentezleyen alegorik bir kitap. Günlerden
İHSAN
OKTAY ANAR
EFRÂsiyÂB'lN HİKÂYELERİ
Eskici ve Oğulları - Orhan Kemal
Kişiler: Eskici, karışı, Ali, Zeliha, Gelin, Ünal,
Zeynep, Ayşe, Cavit
Roman 1950 yıllarında Çukurova'da yaşa-
nan sosyal gerçekleri ve hayat parçalarını
ele alan bir romandır. Romanda savaş ga-
zisi Topal Eskici ile iki oğlunun özlemleri,
düşleri, ayakta kalabilmek için verdikleri
mücadele, ırgatlıktan makineleşmeye doğru
giden değişimleri işlenir. Eser, 196011 yıllar-
daki tarımda sanayileşme aşamasına giren
OMA KEMAL
Eskici ve Oğulları
bir gün Ölüm evde on bir torununa hikâyeler anlatmakta olan
Cezzar Dede'nin kapısını çalar. Cezzar Dede torunlarına Ölüm'ün
Efrasiyab'ın hazinesinin yerini söylemek için geldiğini uydurarak
onlara Ölüm'ün canını almaya geldiğinden bahsetmez. Ölüm ile
Cezzar Dede şöyle bir anlaşmaya varırlar: Torunlarına hikâyeler
anlatmayı seven Cezzar Dede Ölüm ile sırayla bir hikâye anlatma
oyunu oynayacaktır. Anlatacağı her hikâye için Ölüm, Cezzar
Dedenin ömrünü bir saat uzatacaktır. Kitapta sekiz hikâye anlatır
Cezzar Dede, Ölüm'ün listesinde Uzun İhsan'ın adı da vardır. Uzun
İhsan'ın canını almak için mahalle mahalle gün boyu Uzun İhsan'ı
kovalarlar. Ancak Uzun İhsan her seferinde kaçmayı başarır.
Esir Şehir Üçlemesi - Kemal Tahir
Kişiler: Kamil Bey, Nermin Hanım, Ayşe,Fu-
at Bey, Nedime Hanım, İhsan Bey, Ahmet
Bey, Niyazi Ağabey, Ramiz Efendi ve Fatma
Hanım
"Esir Şehrin İnsanları, Esir Şehrin Mahpusu,
Yo/ Ayrım "olmak üzere üç kitaptan oluşan
bir üçlemedir.
Esir Şehrin İnsanları, Birinci Dünya Savaşı
sırasında İstanbul'daki sivil aydınların du-
rumunu konu edinir.
KEMAL
TAHİR
ESİR şE"RlN
Esir Şehrin Mahpusu, Kamil Bey'in hapishane dönemini anlatır.
Yol Ayrımı, savaştan zaferle çıkmış bir milletin demokrasi yolunda
attığı adımların izdüşümlerini aktarır.
Adana ve Çukurova'daki bir ailenin çözülüşünü anlatır. "İnşan eliyle
kurulan çarpık düzenin insanları ne denli yozlaştırdığı" düşüncesi
eserdeki en güçlü düşüncelerden biridir.
Fahim Bey ve Biz - Abdülhak Şinasi Hisar
Kişiler: Fahim Bey
Fahim Bey ve Bil
Fahim Bey ve Biz, bütünüyle her safhası
gerçekleşemeyen hayaller peşinde geçmiş
bir ömrün, olmayacak bir hülyanın ardında
uzun bir bekleyişten ibaret bir hayatın ma-
cerasıdır. Fahim Bey, romanda doğrudan
doğruya sahnede gözükmeyip hep başka-
larının ağzından anlatılır. Eser bir bitişle yani
Fahim Bey'in hayatının sona erdiği noktadan başlamakta, gazetede
çıkan ölüm ilanından geriye giderek bu ölüm öncesindeki zamanın
hâtıraları içinden onun, hülyalarının idaresinde geçmiş basit gö-
rünüşlü hayat macerası İnşa edilmektedir. Roman sadece Fahim
Bey'in macerasından ibaret değildir. Ondan hareket ederek insan
üzerine felsefi görüşlerle birlikte romancının geride daha söylemek
istediği ve romana ağırlığını veren düşünceler vardır. Basit haya-
tındaki görünüşü ile silik bir kişiyi, iç âlemini "perdeperdeaçarak"
bir roman kahramanı seviyesine yükselten eser sırf Fahim Bey'in
hayat macerası ile sınırlı kalmamış, hayat, varlık ve insan üzerinde
yazarın yıllar boyu geliştirdiği düşüncelerle işlenmiştir.
378
