CUMHURİYET DÖNEMİ EDEBİYATI ESER ÖZETLERİ
Cüce - Leyla Erbil
Kişiler: Zenime Hanım
Yazarın kadın romanıdır. Edebî açıdan ba-
kıldığında bilinçakışı, parodi ve ironi öge-
'erinin kullanıldığı, üstkurmaca tekniğiyle
yazılmış sosyolojik imgelemleri oldukça
yoğun, metinler arası göndermeleri olan
çift kurmacalı bir roman. Cüce, bu anlamda
çağın yıkıcı, yok edici ortamında, insanın
durumunu, sosyal, siyasal ve psikolojik
ÇIKRIKLAR
Dl 'K'VXCA
LEYLÂ ERBİL
Cücq
Çıkrıklar Durunca - Sadri Ertem
Kişiler:
Sıddıkzade, Şeyh Dudu Hatun,
Pazvantoğlu, Hasan, Hatice
Edebiyatımızda toplumcu gerçekçi bakış
açısıyla yazılan ilk romandır. Eser hem
ekonomi-politik hem Alevî inancı çevre-
sinde Hazret-i Ali kültünü işleyen hem de
sömüren-sömürülen bağlamında Osmanlı
Devleti'nin sosyal düzeninin gerçekçi bir
eleştirisini içerir. Çıkrıklar Osmanlının eko-
etkilenmelerini şaşırtıcı ve kendine özgü tarzıyla ifade eden bir
romandır. Cüce'de toplumsal yozlaşma karşısında acı çeken
ve bu yozlaşmanın bir parçası olmaya direnen kahramanın tra-
jik öyküsünü okuyoruz. Cüce iki kurgusal katmandan oluşuyor.
"Yazarın Notu" başlığıyla yazılmış birinci katmanda yazar, öykü
kahramanını (Zenîme'yi) tanıdığı kadarıyla bize anlatıyor. İkinci
katman, Zenîme'nin kâğıtlarından, ardında bıraktığı yapıtın dağınık
sayfalarından oluşuyor.
Çanakkale Mahşeri - Mehmet Niyazi Birinci
nomik gücünü temsil eder. Çıkrıklar durunca Osmanlı Devleti'nde
üretim de durur. Osmanlı Devleti'nin çöküşünü daha gerçekçi bir
noktadan irdeleyen bu eserde ekonomisi, üretimi olmayan bir
devletin ayakta kalamayacağı gerçeği verilir.
Oğuz Amca, Hasan Şaki, Yusuf,
Kişiler:
Müderris Rasih Efendi, Mıstık, Molla Kazım,
Hatice Bacı ve kızı Nadiye
Bu eser, Çanakkale Şavaşl'nı ilk kurşunun
atıldığı andan başlayarak son düşmanın
topraklarımızdan kovulmasına kadar yansıt-
maktadır. Yazar, romanda cepheyi, cephe-
deki olayları, kişileri ayrıntıları ile anlatırken
aynı zamanda cephenin ne denli mahşeri
Çingeneler - Osman Cemal Kaygılı
Kişiler: İrfan, Aksaraylı Nazım, Etem, Nazlı,
Gülizar, Reha Bey, Benli Latif, Emine, Seher,
Ziynet,Rana, Feridun
Romanda İrfan'ın yaşamından hareketle
İstanbul'daki çingenelerin yaşamına ayna
tutulur. Önce Nazlı'ya sonra Sulukuleli Çakır
Emine'ye tutulan, aşkı için adam öldürüp
hapse düşen, hapisten çıktıktan sonra her
şeyini kaybettiği için Sulukule'deki kale
ÇINĞÖğğR
ÇANAKKALE
İAIIŞERI
bir yer olduğunu vurgular. Cepheye koşan her kesimden insan
büyük kahramanlık ve fedakârlık nişanesi sunar. Sadece cephe
değil cephe gerisini, köy hayatını, oğullarını askere gönderen
anaların hayat ve geçim şartları ile baş etmesini de çarpıcı şekilde
anlatır. Türkler ile bir istilacı gibi yarımadayı işgale gelen, kendilerine
güvenen, karşısındakini küçümseyen İtilaf Devletleri askerlerinin
psikolojileri de ayrıntılı bir şekilde verilir.
kovuklarında yaşayan ve sokaklarda ölen İrfan'ın dramatik yaşamı
vardır. Çingeneler'in önemi ve değeri, İstanbul'un belli sınıflarının
ve insanlarının kendi dünyaları içindeki yaşayışlarını aslına uygun
olarak yazıya geçirebilmiş olmasındadır.
375
